Türk Taamül Hukukuna Göre “İçtimaî Muavenet" Müessesesi

Öz

İster göçebe ister oturak, olsun, mahallî şerait ve ahvale göre, muhtelif Türk kavimterinin hayatında, bir takım örfî ve içtimai müesseselerin türemesi ve doğması pek tabiî hâdise olarak kabul edilmelidir. Ekseriyetle kendi muhitlerinin idari hükümlerine bağlı kalan Türkler, gündelik hayat idaresini, ister istemez, yaşadıkları hayatın İçtimaî kaidelerine uydurmak zaruretinde kalmışlardır. İptidaî hayat şeraiti nazımı mevkiinde bulunan işbu İdarî kaideler ilk çağlarda yalnız örf ve an’ane kaidelerinden ibaret olarak kalmıştır. Her ne kadar bunlar ilk zamanlarda basit olmuşlarsa da, zamanla bütün bir cemiyetin ifasına mecbur kaldığı hukuki hükümlere dayanan bir takım müesseseler vücude gelmiştir. İlk çağ hayatının bütün safahatını ve salâhiyetini karakterize eden bu kabil müesseseler, şüphe yoktur ki, bunlara malik olan en eski Türk kavimlerinin hayat tarzını ve sosyal hayat münasebetlerini tesbite medar olacak en büyük kıymeti haizdirler. Bahusus ki, medenî seviyesi aşağı derecede bulunan Türk kavimlerinin hayatının tanziminde yegâne âmil, örfe ve an’aneye dayanan bu müesseseler olduğundan, bunlarla bugünkü Türk taamül hukukunun ihtiva ettiği normların kıymeti de bir kat daha artmış olmaktadır. Hele seviyesi yüksek bugünkü Türk cemiyetinin tarihî ve İçtimaî tekâmülünde bu eski örf müesseselerinin derin kök saldıkları dikkat nazarına alınırsa, bu kıymet, araştırıcılar için çok daha büyük bir ehemmiyet kesbetmiş olur. Nitekim bugünkü cemiyet hayatımızın bir çok unsurlarını en eski hayat tarzı unsurları ile karşılıklı olarak mukayese edersek, eski Türk İçtimaî hayat unsurlarının, çok sonraki sosyal hayatın kuruluşu üzerinde o nisbette müessir olduğuna şahid olabiliriz.

Anahtar Kelimeler

• Türk Taamül Hukuku
• İctimai Muavenet
• Türk örf ve ananesi

Kaynakça

1. Caferoğlu, A. (1942). Türk Taamül Hukukuna Göre “İçtimaî Muavenet" Müessesesi. Vakıflar Dergisi, 2, 185-193.