Gelenekçi Osmanlı Islahat Düşüncesinde Temlikler ve Vakıflar
Öz
Osmanlı medeniyetinin temel kurumlarından biri vakıftır. Vakıflar sayesinde toplumun çeşitli ihtiyaçları karşılanmıştır. Bu çerçevede başta sultanlar ve hanedan mensupları olmak üzere yüksek rütbeli devlet adamları pek çok kamu hizmetinin karşılanması için hayır kuruluşları tesis etmişlerdir. Bunların bir kısmı ise padişahlar tarafından temlik edilen gelirlerin vakfedilmesi suretiyle meydana getirilmiştir. XVI. Yüzyıl sonlarından başlayarak ve özellikle XVII. Yüzyılda Osmanlı devlet ve toplum düzeninde meydana gelen bir takım değişiklik ve “bozulma”ları ele alan, bunların düzeltilmesi için padişahlara tavsiyelerde bulunan ıslahat eseri yazarlarının üzerinde durduğu konulardan biri de bu tür temlikler ve vakıflardır. Herhangi bir hizmet olmadan yapılan temlikler ve vakıfların hazine gelirlerinin azalmasına ve dolayısıyla askerin zaafa düşmesine sebep olduğu ileri sürülmüştür. Bu makalede, söz konusu literatürde konunun ele alınışı örneklerle tahlil edilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aksüt, Ali Kemal (1939). Koçi Bey Risalesi. İstanbul.
- Barkan, Ömer Lütfi (1942). “Osmanlı İmparatorluğu’nda Bir İskân ve Kolonizasyon Metodu Olarak Vakıflar ve Temlikler, I: İstila Devirlerinin Kolonizatör Türk Dervişleri ve Zaviyeler; II: Vakıfların Bir İskân ve Kolonizasyon Metodu Olarak Kullanılmasında Diğer Şekiller”. Vakıflar Dergisi. II, s. 279-386.
- Barkan, Ömer Lütfi (1980). Türkiye’de Toprak Meselesi. İstanbul: Gözlem Yayınları. [Özgün makale: Barkan, Ö.L. 1942). “Türk İslâm Toprak Hukuku Tatbikatının Osmanlı İmparatorluğu’nda Aldığı Şekiller: İmparatorluk Devrinde Toprak Mülk ve Vakıflarının Hususiyeti”.
- İstanbul Hukuk Fakültesi Mecmuası, 3, s. 906-942].
- Çerçi, Faris (2015). Gelibolulu Mustafa Âlî, Siyaset Sanatı-Nushatü’s-Selatîn (İnceleme-Sadeleştirme-Metin-Tıpkıbasım). İstanbul: Büyüyen Ay Yayınları.
- Genç, Mehmet (2000). Osmanlı İmparatorluğunda Devlet ve Ekonomi. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
- İlgürel, Sevim (1998). Hezarfen Hüseyin Efendi Telhîsü’l-Beyân fî Kavânîn-i âl-i Osmân. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
- İpşirli, Mehmet (1989). Selânikî Mustafa Efendi Tarih-i Selânikî. İstanbul, 2 cilt.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Mayıs 2019
Gönderilme Tarihi
1 Nisan 2019
Kabul Tarihi
25 Temmuz 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019
APA
Öz, M. (2019). Gelenekçi Osmanlı Islahat Düşüncesinde Temlikler ve Vakıflar. Vakıflar Dergisi, 103-113. https://doi.org/10.16971/vakiflar.586089
AMA
1.Öz M. Gelenekçi Osmanlı Islahat Düşüncesinde Temlikler ve Vakıflar. Vakıflar Dergisi. Published online 01 Mayıs 2019:103-113. doi:10.16971/vakiflar.586089
Chicago
Öz, Mehmet. 2019. “Gelenekçi Osmanlı Islahat Düşüncesinde Temlikler ve Vakıflar”. Vakıflar Dergisi, Mayıs 1, 103-13. https://doi.org/10.16971/vakiflar.586089.
EndNote
Öz M (01 Mayıs 2019) Gelenekçi Osmanlı Islahat Düşüncesinde Temlikler ve Vakıflar. Vakıflar Dergisi 103–113.
IEEE
[1]M. Öz, “Gelenekçi Osmanlı Islahat Düşüncesinde Temlikler ve Vakıflar”, Vakıflar Dergisi, ss. 103–113, May. 2019, doi: 10.16971/vakiflar.586089.
ISNAD
Öz, Mehmet. “Gelenekçi Osmanlı Islahat Düşüncesinde Temlikler ve Vakıflar”. Vakıflar Dergisi. 01 Mayıs 2019. 103-113. https://doi.org/10.16971/vakiflar.586089.
JAMA
1.Öz M. Gelenekçi Osmanlı Islahat Düşüncesinde Temlikler ve Vakıflar. Vakıflar Dergisi. 2019;:103–113.
MLA
Öz, Mehmet. “Gelenekçi Osmanlı Islahat Düşüncesinde Temlikler ve Vakıflar”. Vakıflar Dergisi, Mayıs 2019, ss. 103-1, doi:10.16971/vakiflar.586089.
Vancouver
1.Mehmet Öz. Gelenekçi Osmanlı Islahat Düşüncesinde Temlikler ve Vakıflar. Vakıflar Dergisi. 01 Mayıs 2019;103-1. doi:10.16971/vakiflar.586089
Cited By
Osmanlı Rumeli’sinde Paylaşılamayan Vakıf: Hâşim Bey Camii Vakfı
Ondokuz Mayıs Üniversitesi İnsan Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.51533/insanbilimleri.1021424Tasavvuf Tarihinde Bazı Sûfî Önderlerin Siyaset Karşısındaki Tutumlarının Teopolitik Analizi
Academic Perspective Procedia
https://doi.org/10.33793/acperpro.05.01.37Tanzimat Sonrası Evkaf-ı Müstesna
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.33437/ksusbd.712036Osmanlı İmparatorluğu’nda Dinî Hayratın Siyasî ve Toplumsal Yansımalarına Bir Örnek: Deli Hüseyin Paşa’nın Haremeyn Vakfı
Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1668008