Araştırma Makalesi

Sıçanlarda Lambda-Sihalotrin Kaynaklı Gastrointestinal Hasar Üzerine Karvakrol’ün Etkilerinin İncelenmesi: Apoptoz ve Endoplazmik Retikulum Stresi Yolaklarının Düzenlenmesi

Cilt: 37 Sayı: 2 28 Temmuz 2026
PDF İndir
EN TR

Sıçanlarda Lambda-Sihalotrin Kaynaklı Gastrointestinal Hasar Üzerine Karvakrol’ün Etkilerinin İncelenmesi: Apoptoz ve Endoplazmik Retikulum Stresi Yolaklarının Düzenlenmesi

Öz

Bu çalışmada, sentetik bir Tip II piretroid olan lambda-sihalotrinin (λ-SHL) sıçanlarda oluşturduğu gastrointestinal hasarın oksidatif stres, apoptoz ve endoplazmik retikulum (ER) stresi ile ilişkili mekanizmaları araştırılmış ve karvakrolün (KRV) bu toksisiteye karşı koruyucu etkileri değerlendirilmiştir. Erkek Sprague-Dawley sıçanlar; sağlıklı kontrol, KRV, λ-SHL, λ-SHL+KRV25 ve λ-SHL+KRV50 olmak üzere beş gruba ayrılarak 21 gün süreyle oral yolla uygulanmıştır. λ-SHL grubunda mide ve bağırsak dokularında malondialdehit (MDA) düzeylerinin anlamlı şekilde arttığı, glutatyon peroksidaz (GPx), süperoksit dismutaz (SOD) aktivitesi ve glutatyon (GSH) düzeylerinin ise belirgin olarak azaldığı saptanmıştır (p<0.001). Aynı grupta apoptotik sinyal yolaklarında Bcl2 ile ilişkili X proteini (Bax)/ B-hücreli lenfoma 2 (Bcl2) oranının pro-apoptotik yönde değiştiği ve Casp3 aktivasyonunun yükseldiği belirlenmiştir (p<0.001). Ayrıca endoplazmik retikulum (ER) stresi belirteçleri olan aktive edici transkripsiyon faktörü 6 (Atf6), C/EBP homolog proteini (Chop) ve protein kinaz RNA benzeri endoplazmik retikulum kinazı (Perk) gen ekspresyonlarının anlamlı düzeyde arttığı gözlenmiştir (p<0.001). KRV uygulanan gruplarda, özellikle yüksek doz KRV verilen λ-SHL+KRV50 grubunda, oksidatif stres parametrelerinin bir göstergesi olan MDA seviyelerinin baskılandığı (p<0.001), antioksidan savunma parametrelerinden olan GPx, SOD aktiviteleri ve GSH seviyelerinin ise arttığı tespit edilmiştir (p<0.001). Apoptoz belirteçlerinden olan Bcl2 gen ekspresyon düzeyinin arttığı, Bax ve Casp3 gen ekspresyon seviyeleri ile ER stresi belirteçlerinin anlamlı şekilde gerilediği tespit edilmiştir (p<0.001). Sadece KRV verilen gruplarda ise incelenen parametreler kontrol ve tedavi gruplarına paralel şekilde seyretmiştir. Sonuç olarak, λ-SHL’nin gastrointestinal dokuda çoklu moleküler mekanizmalar üzerinden hasara yol açtığı, KRV’nin ise bu toksisiteye karşı belirgin ve doza bağlı koruyucu etki gösterdiği ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma, Atatürk Üniversitesi Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulu’nun 25.02.2026 tarih ve 2026/2 sayılı, 8 nolu kararı ile onaylanmış olup, tüm deneysel uygulamalar ulusal ve uluslararası etik kurallar çerçevesinde gerçekleştirilmiştir.

Kaynakça

  1. Adhikari S, Sarkar B, Chattopadhyay A et al. (2006). Effect of cypermethrin on breeding performance of a freshwater fish, Labeo rohita (Hamilton). Chem Ecol, 22, 211–218.
  2. Aksu EH, Kandemir FM, Altun S et al. (2016). Ameliorative effect of carvacrol on cisplatin-induced reproductive damage in male rats. J Biochem Mol Toxicol, 30, 513–520.
  3. Bolat M, Çelebi F, Şengül E et al. (2025). Investigation of the protective effect of beta-caryophyllene against indomethacin-induced gastric ulcer in rats: In vivo and in vitro study. Naunyn Schmiedebergs Arch Pharmacol, 1–19.
  4. Bozkurt I, Halici Z, Zirh EB, Palabiyik-Yucelik SS (2024). EGCG alleviates ochratoxin A-induced pyroptosis in rat’s kidney by inhibiting NLRP3/Caspase-1/GSDMD signaling pathway. Food Chem Toxicol, 182, 115006.
  5. Chen X, Shi C, He M, Xiong S, Xia X (2023). Endoplasmic reticulum stress: molecular mechanism and therapeutic targets. Signal Transduct Target Ther, 8, 402.
  6. Da Silva Lima M, Quintans-Júnior LJ, de Santana WA et al. (2013). Anti-inflammatory effects of carvacrol: evidence for a key role of interleukin-10. Eur J Pharmacol, 699, 112–117.
  7. Dhouibi, R, Affes, H, Salem, MB et al. (2021). Protective effect of Urtica dioica in induced neurobehavioral changes, nephrotoxicity and hepatotoxicity after chronic exposure to potassium bromate in rats’, Environ. Pollut., 287, p. 117657.
  8. Dogan T, Onay E, Yildirim BA (2023). Investigation of the effect of Polygonum cognatum Meissn.ethanol extract on Bax, Caspase-3, Bcl-2, NF-κB and NRF-2/HO-1 pathways in streptozotocin-induced diabetic rats. Diabetes, 5(7), 8.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Veteriner Biyokimya

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

23 Mart 2026

Kabul Tarihi

18 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 37 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Bozkurt, İ., Alat, Ö., Karaarslan, T., Aktas Senocak, E., & Halıcı, M. B. (2026). Sıçanlarda Lambda-Sihalotrin Kaynaklı Gastrointestinal Hasar Üzerine Karvakrol’ün Etkilerinin İncelenmesi: Apoptoz ve Endoplazmik Retikulum Stresi Yolaklarının Düzenlenmesi. Van Veterinary Journal, 37(2), 177-184. https://doi.org/10.36483/vanvetj.1909781
AMA
1.Bozkurt İ, Alat Ö, Karaarslan T, Aktas Senocak E, Halıcı MB. Sıçanlarda Lambda-Sihalotrin Kaynaklı Gastrointestinal Hasar Üzerine Karvakrol’ün Etkilerinin İncelenmesi: Apoptoz ve Endoplazmik Retikulum Stresi Yolaklarının Düzenlenmesi. Van Vet J. 2026;37(2):177-184. doi:10.36483/vanvetj.1909781
Chicago
Bozkurt, İlyas, Ömercan Alat, Tuba Karaarslan, Esra Aktas Senocak, ve Mesut Bünyami Halıcı. 2026. “Sıçanlarda Lambda-Sihalotrin Kaynaklı Gastrointestinal Hasar Üzerine Karvakrol’ün Etkilerinin İncelenmesi: Apoptoz ve Endoplazmik Retikulum Stresi Yolaklarının Düzenlenmesi”. Van Veterinary Journal 37 (2): 177-84. https://doi.org/10.36483/vanvetj.1909781.
EndNote
Bozkurt İ, Alat Ö, Karaarslan T, Aktas Senocak E, Halıcı MB (01 Temmuz 2026) Sıçanlarda Lambda-Sihalotrin Kaynaklı Gastrointestinal Hasar Üzerine Karvakrol’ün Etkilerinin İncelenmesi: Apoptoz ve Endoplazmik Retikulum Stresi Yolaklarının Düzenlenmesi. Van Veterinary Journal 37 2 177–184.
IEEE
[1]İ. Bozkurt, Ö. Alat, T. Karaarslan, E. Aktas Senocak, ve M. B. Halıcı, “Sıçanlarda Lambda-Sihalotrin Kaynaklı Gastrointestinal Hasar Üzerine Karvakrol’ün Etkilerinin İncelenmesi: Apoptoz ve Endoplazmik Retikulum Stresi Yolaklarının Düzenlenmesi”, Van Vet J, c. 37, sy 2, ss. 177–184, Tem. 2026, doi: 10.36483/vanvetj.1909781.
ISNAD
Bozkurt, İlyas - Alat, Ömercan - Karaarslan, Tuba - Aktas Senocak, Esra - Halıcı, Mesut Bünyami. “Sıçanlarda Lambda-Sihalotrin Kaynaklı Gastrointestinal Hasar Üzerine Karvakrol’ün Etkilerinin İncelenmesi: Apoptoz ve Endoplazmik Retikulum Stresi Yolaklarının Düzenlenmesi”. Van Veterinary Journal 37/2 (01 Temmuz 2026): 177-184. https://doi.org/10.36483/vanvetj.1909781.
JAMA
1.Bozkurt İ, Alat Ö, Karaarslan T, Aktas Senocak E, Halıcı MB. Sıçanlarda Lambda-Sihalotrin Kaynaklı Gastrointestinal Hasar Üzerine Karvakrol’ün Etkilerinin İncelenmesi: Apoptoz ve Endoplazmik Retikulum Stresi Yolaklarının Düzenlenmesi. Van Vet J. 2026;37:177–184.
MLA
Bozkurt, İlyas, vd. “Sıçanlarda Lambda-Sihalotrin Kaynaklı Gastrointestinal Hasar Üzerine Karvakrol’ün Etkilerinin İncelenmesi: Apoptoz ve Endoplazmik Retikulum Stresi Yolaklarının Düzenlenmesi”. Van Veterinary Journal, c. 37, sy 2, Temmuz 2026, ss. 177-84, doi:10.36483/vanvetj.1909781.
Vancouver
1.İlyas Bozkurt, Ömercan Alat, Tuba Karaarslan, Esra Aktas Senocak, Mesut Bünyami Halıcı. Sıçanlarda Lambda-Sihalotrin Kaynaklı Gastrointestinal Hasar Üzerine Karvakrol’ün Etkilerinin İncelenmesi: Apoptoz ve Endoplazmik Retikulum Stresi Yolaklarının Düzenlenmesi. Van Vet J. 01 Temmuz 2026;37(2):177-84. doi:10.36483/vanvetj.1909781

Creative Commons License
Kabul edilen makaleler Creative Commons Atıf 4.0 uluslararası lisansı ile lisanslanmıştır.