Araştırma Makalesi

Endemik Sideritis galatica (Lamiaceae) Toprak Üstü Kısımlarının Fenolik İçeriği ve in vitro Antioksidan Aktivitesine Çözücülerin Karşılaştırmalı Etkisi

Cilt: 37 Sayı: 2 28 Temmuz 2026
PDF İndir
EN TR

Endemik Sideritis galatica (Lamiaceae) Toprak Üstü Kısımlarının Fenolik İçeriği ve in vitro Antioksidan Aktivitesine Çözücülerin Karşılaştırmalı Etkisi

Öz

Sideritis galatica Bornm. (Lamiaceae), Türkiye'ye özgü endemik bir bitki türüdür. Türkiye'ye özgü bu tür, geleneksel olarak "dağ çayı" biçiminde tüketilen ve fenolik bileşiklerce zengin Sideritis cinsinin bir üyesidir. Bu çalışmada Afyonkarahisar'dan toplanan S. galatica bitkisinin toprak üstü kısımlarından metanol, aseton ve su ile hazırlanan ekstraktların toplam fenolik içeriği ve in vitro antioksidan aktivitesi karşılaştırmalı olarak incelendi. Toplam fenolik içerik Folin-Ciocalteu, toplam antioksidan kapasite fosfomolibden ve radikal süpürme aktivitesi 25, 50 ve 100 ppm konsantrasyonlarda 2-difenil-1-pikrilhidrazil (DPPH) yöntemleriyle belirlendi. Veriler ANOVA, Tukey HSD, Pearson korelasyonu, doğrusal regresyon ve temel bileşen analizi (PCA) ile değerlendirildi. Metanol (36.60±0.50 mg GAE/g) ve aseton (36.57±1.06 mg GAE/g) ekstraktları benzer fenolik içerik sunarken, sulu ekstrakt anlamlı düşük bulundu (22.79±0.59 mg GAE/g; p<0.001). En yüksek antioksidan kapasite aseton ekstraktında saptandı (125.43±10.10 μmol AAE/g). DPPH inhibisyonu konsantrasyonla arttı; çözücü×konsantrasyon etkileşimi anlamsızdı (p=0.929). Fenolik içerik ile antioksidan kapasite arasında güçlü pozitif ilişki gözlendi (R²=0.879). PCA ve permütasyonel çok değişkenli varyans analizi (PERMANOVA) çözücü gruplarının belirgin biçimde ayrıştığını doğruladı (R²=0.942; p=0.010). Bulgular S. galatica'nın antioksidan potansiyelinin çözücü seçimine bağlı olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Acaröz U, İnce S, Kara R, Gürler Z, Soylu A (2021). Investigation of the antimicrobial effect of endemic Sideritis galatica plant. Vet Hekim Der Derg, 92(1), 1-6.
  2. Ainsworth EA, Gillespie KM (2007). Estimation of total phenolic content and other oxidation substrates in plant tissues using Folin–Ciocalteu reagent. Nat Protoc, 2(4), 875-877.
  3. Altun M (2023). Phytochemical components, antioxidant, antibacterial, and synergistic effects of endemic Sideritis trojana extract in combination with antibiotics on human pathogens. Sakarya Univ J Sci, 27(5), 1008-1018.
  4. Aneva I, Zhelev P, Kozuharova E ve ark. (2019). Genus Sideritis, section Empedoclia in southeastern Europe and Turkey–studies in ethnopharmacology and recent progress of biological activities. Daru, 27(1), 407-421.
  5. Blois MS (1958). Antioxidant determinations by the use of a stable free radical. Nature, 181(4617), 1199-1200.
  6. Bouymajane A, Filali FR, El Majdoub YO ve ark. (2022). Phenolic compounds, antioxidant and antibacterial activities of extracts from aerial parts of Thymus zygis subsp. gracilis, Mentha suaveolens and Sideritis incana from Morocco. Chem Biodivers, 19(3), e202101018.
  7. Can Gunduz O, Acaroz U, Demirel HH (2025). Polydatin attenuates sodium fluoride-induced oxidative and inflammatory damage in rats. Istanus JABS, 1(1), e5.
  8. Çarikçi S (2020). Antioxidant and anticholinesterase properties of Sideritis perfoliata subsp. athoa (Papan. & Kokkini) Baden and Sideritis trojana Bornm. teas from Mount Ida-Turkey and their phenolic characterization by LC-MS/MS. J Turk Chem Soc A Chem, 7(2), 617-634.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Veteriner Biyokimya

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

23 Nisan 2026

Kabul Tarihi

10 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 37 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Arslan-Acaroz, D. (2026). Endemik Sideritis galatica (Lamiaceae) Toprak Üstü Kısımlarının Fenolik İçeriği ve in vitro Antioksidan Aktivitesine Çözücülerin Karşılaştırmalı Etkisi. Van Veterinary Journal, 37(2), 220-226. https://doi.org/10.36483/vanvetj.1936528
AMA
1.Arslan-Acaroz D. Endemik Sideritis galatica (Lamiaceae) Toprak Üstü Kısımlarının Fenolik İçeriği ve in vitro Antioksidan Aktivitesine Çözücülerin Karşılaştırmalı Etkisi. Van Vet J. 2026;37(2):220-226. doi:10.36483/vanvetj.1936528
Chicago
Arslan-Acaroz, Damla. 2026. “Endemik Sideritis galatica (Lamiaceae) Toprak Üstü Kısımlarının Fenolik İçeriği ve in vitro Antioksidan Aktivitesine Çözücülerin Karşılaştırmalı Etkisi”. Van Veterinary Journal 37 (2): 220-26. https://doi.org/10.36483/vanvetj.1936528.
EndNote
Arslan-Acaroz D (01 Temmuz 2026) Endemik Sideritis galatica (Lamiaceae) Toprak Üstü Kısımlarının Fenolik İçeriği ve in vitro Antioksidan Aktivitesine Çözücülerin Karşılaştırmalı Etkisi. Van Veterinary Journal 37 2 220–226.
IEEE
[1]D. Arslan-Acaroz, “Endemik Sideritis galatica (Lamiaceae) Toprak Üstü Kısımlarının Fenolik İçeriği ve in vitro Antioksidan Aktivitesine Çözücülerin Karşılaştırmalı Etkisi”, Van Vet J, c. 37, sy 2, ss. 220–226, Tem. 2026, doi: 10.36483/vanvetj.1936528.
ISNAD
Arslan-Acaroz, Damla. “Endemik Sideritis galatica (Lamiaceae) Toprak Üstü Kısımlarının Fenolik İçeriği ve in vitro Antioksidan Aktivitesine Çözücülerin Karşılaştırmalı Etkisi”. Van Veterinary Journal 37/2 (01 Temmuz 2026): 220-226. https://doi.org/10.36483/vanvetj.1936528.
JAMA
1.Arslan-Acaroz D. Endemik Sideritis galatica (Lamiaceae) Toprak Üstü Kısımlarının Fenolik İçeriği ve in vitro Antioksidan Aktivitesine Çözücülerin Karşılaştırmalı Etkisi. Van Vet J. 2026;37:220–226.
MLA
Arslan-Acaroz, Damla. “Endemik Sideritis galatica (Lamiaceae) Toprak Üstü Kısımlarının Fenolik İçeriği ve in vitro Antioksidan Aktivitesine Çözücülerin Karşılaştırmalı Etkisi”. Van Veterinary Journal, c. 37, sy 2, Temmuz 2026, ss. 220-6, doi:10.36483/vanvetj.1936528.
Vancouver
1.Damla Arslan-Acaroz. Endemik Sideritis galatica (Lamiaceae) Toprak Üstü Kısımlarının Fenolik İçeriği ve in vitro Antioksidan Aktivitesine Çözücülerin Karşılaştırmalı Etkisi. Van Vet J. 01 Temmuz 2026;37(2):220-6. doi:10.36483/vanvetj.1936528

Creative Commons License
Kabul edilen makaleler Creative Commons Atıf 4.0 uluslararası lisansı ile lisanslanmıştır.