Derleme

Parazitlerin konak davranışlarına etkileri

Cilt: 95 Sayı: 2 15 Haziran 2024
PDF İndir
EN TR

Parazitlerin konak davranışlarına etkileri

Öz

Parazitler ve konakları evrimsel süreçte uzun yıllardır birlikte var olmuş ve birbirlerine karşı çeşitli savunma mekanizmaları geliştirmişlerdir. Parazitin yerleştiği yere göre konakta davranış değişikliği meydana gelebilmektedir. Davranış değişiklikleri, parazitin yaşam döngüsünü tamamlamasını kolaylaştırarak enfeksiyon oluşma şansını ve konağa adaptasyonunu artırır. Bu durum konaklarda davranış, renk, morfoloji ve fizyoloji gibi pek çok değişikliğe sebep olur. Ayrıca saldırganlık, çiftleşme ve üreme, ebeveyn davranışı üzerine etkileri olmaktadır. Bu değişikliklerde nöral, endokrin, nöromodülatör, immunomodülatör gibi fizyolojik sistemlerin rolü büyüktür. Davranış manipülasyonları, genellikle indirekt yaşam döngüsüne sahip parazitlerde gözlenmektedir ve bu parazitlerin en önemlileri arasında Dicrocoelium dendriticum ve Toxoplasma gondii örnek olarak gösterilebilir. Son yıllarda parazitle enfekte hayvanlardaki davranış değişiklikleri, bilim dünyasınında da oldukça ilgi çekici bir hal almış ve bu konuda birçok çalışma yapılmıştır. Bu derlemede, konuyla ilişkin yapılan çalışmalar bir araya getirilmiş ve örnekler ile parazitlerin bu davranış değişikliklerine sebep olma mekanizmaları açıklanmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Poulin R. “Adaptive” changes in the behaviour of parasitized animals: a critical review. Int J Parasitol 1995; 25: 1371-1383.
  2. Dobson A. The population biology of parasite-induced changes in host behavior. Q Rev Biol 1988; 63: 139-165.
  3. Moore J. Parasites and the behavior of animals: Oxford University Press on Demand, Oxford; 2002.
  4. Klein SL. Parasite manipulation of the proximate mechanisms that mediate social behavior in vertebrates. Physiol Behav 2003; 79: 441-449.
  5. Bakker TC, Frommen JG, Thünken T. Adaptive parasitic manipulation as exemplified by acanthocephalans. Ethology 2017; 123: 779-784.
  6. Kavaliers M, Colwell D, Ossenkopp K-P, Perrot-Sinal T. Altered responses to female odors in parasitized male mice: neuromodulatory mechanisms and relations to female choice. Behav Ecol Sociobiol 1997; 40: 373-384.
  7. Edwards J. The effects of Trichinella spiralis infection on social interactions in mixed groups of infected and uninfected male mice. Anim Behav 1988; 36: 529-540.
  8. Pittella JEH. Central nervous system involvement in experimental trypanosomiasis cruzi. Mem Inst Oswaldo Cruz 1991; 86: 141-145.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Veteriner Parazitoloji

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

12 Haziran 2024

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2024

Gönderilme Tarihi

1 Eylül 2023

Kabul Tarihi

19 Aralık 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 95 Sayı: 2

Kaynak Göster

Vancouver
1.Elif Burcu Gençay, Cenk Soner Bölükbaş. Parazitlerin konak davranışlarına etkileri. Vet Hekim Der Derg. 01 Haziran 2024;95(2):164-73. doi:10.33188/vetheder.1353693

Veteriner Hekimler Derneği Dergisi açık erişimli bir dergi olup, derginin yayın modeli Budapeşte Erişim Girişimi (BOAI) bildirisine dayanmaktadır. Yayınlanan tüm içerik, çevrimiçi ve ücretsiz olarak sunulan Creative Commons CC BY-NC 4.0 lisansı altında lisanslanmıştır. Yazarlar, Veteriner Hekimler Derneği Dergisi'nde yayınlanan eserlerinin telif haklarını saklı tutarlar.
 

Veteriner Hekimler Derneği / Turkish Veterinary Medical Society