Pastoral Göç Yollarının Dönüşümü: Batman Örneğinde Mekân, Hafıza ve Direniş

Yıl 2025, Sayı: 10, 1 - 22, 29.12.2025

Numan Ertaş

https://doi.org/10.62068/visbid.1806994

Öz

Bu çalışma, Batman bölgesinde yürütülen pastoral göçerlik faaliyetlerinin son yıllarda geçirdiği mekânsal, kültürel ve toplumsal dönüşümü kapsamlı biçimde ele almaktadır. Türkiye’nin güneydoğusunda tarihsel bir geçim biçimi olarak varlığını sürdüren göçerlik, günümüzde modernleşme, mekânsal kısıtlamalar, ekonomik baskılar ve çevresel değişimlerin etkisi altında dönüşüm sürecine girmiştir. Araştırma, göç zamanlamasındaki değişimleri, göç güzergâhlarının yapısal dönüşümünü, ulaştırma biçimlerindeki farklılaşmayı ve yerleşik yaşama geçiş eğilimlerini analiz etmektedir. Betimsel nicel araştırma deseniyle tasarlanan çalışmada, Batman merkezinde ve çevresindeki kırsal alanlarda yaşayan, halen pastoral göç faaliyeti sürdüren veya geçmişte uzun süre bu faaliyeti yürütmüş olan 300 katılımcıyla yüz yüze anket yapılmıştır. Bulgular, göç zamanının geçmişteki Mart–Kasım döneminden Nisan–Eylül aralığına daraldığını; bu durumun pastoral döngünün doğayla uyumlu yapısını zayıflattığını göstermektedir. Geleneksel yaya göç yolları büyük oranda kamyon ve tır taşımacılığına dönüşmüş; bu değişim hem ekonomik hem kültürel kırılmalara yol açmıştır. Katılımcıların çoğunluğu yerleşik yaşama geçmeyi planlamaktadır. Sonuç olarak Batman’daki pastoral göçerlik sistemi, ekonomik zorluklar, modern mekân politikaları ve yaşam biçimi baskıları karşısında çözülme eğilimi gösterse de kültürel aidiyet ve hafızaya dayalı yaşam pratikleri varlığını sürdürmektedir. Çalışma, pastoral hareketliliğin yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda kültürel kimlik, mekânsal aidiyet ve toplumsal süreklilik açısından da stratejik bir öneme sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Pastoral Göçerlik , Batman , Modernleşme , Kültürel Dönüşüm , Yerleşik Yaşam Eğilimi

Etik Beyan

Bu makalenin hazırlanma sürecinde bilimsel, etik ve alıntı kurallarına titizlikle uyulduğunu; tüm kaynakların uygun biçimde atıf gösterildiğini; çalışmada intihal, sahtecilik, çarpıtma, dilimleme gibi etik dışı eylemlerin gerçekleştirilmediğini beyan ederim. Ayrıca, bu çalışma için etik kurul izni gerektiren bir durum söz konusudur ve etik kurul onayı alınmış olup ilgili belge ekte sunulmuştur.

Destekleyen Kurum

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi

Proje Numarası

SYD-2022-9955

Teşekkür

Bu çalışma, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından sağlanan finansal destekle gerçekleştirilmiştir. Sağladıkları katkılardan dolayı kuruma teşekkür ederim.

Transformation of Pastoral Migration Routes: Space, Memory, and Resistance in the Case of Batman

Öz

This study comprehensively examines the spatial, cultural, and social transformations pastoral nomadism has undergone in recent years in Batman region. Nomadism, a historical form of subsistence in southeastern Turkey, has undergone a transformation under the influence of modernization, spatial constraints, economic pressures and environmental changes. The research analyzes changes in migration timing, the structural transformation of migration routes, the differentiation of transportation modes, and trends toward sedentary lifestyles. Designed with a descriptive quantitative research design, the study conducted a face-to-face survey with 300 participants living in the rural areas of central Batman and the surrounding areas, who currently engage in pastoral migratory activities or have engaged in this activity for an extended period in the past. The findings indicate that the migration period has narrowed from the previous March–November period to April–September, weakening the harmonious nature of the pastoral cycle. Traditional pedestrian migration routes have largely been transformed into truck and lorries, a shift that has led to both economic and cultural disruptions. The majority of participants plan to transition to a settled lifestyle. In conclusion, while the pastoral nomad system in Batman is showing a tendency to disintegrate in the face of economic hardships, modern spatial policies, and lifestyle pressures, cultural belonging and memory-based living practices persist. The study demonstrates that pastoral mobility is strategically important not only economically but also in terms of cultural identity, spatial belonging, and social continuity.

Anahtar Kelimeler

Pastoral Nomadism , Batman , Modernization , Cultural Transformation , Settlement Tendency

Etik Beyan

I declare that scientific, ethical, and citation rules were meticulously adhered to throughout the preparation of this article; that all sources were properly cited; and that unethical acts such as plagiarism, forgery, distortion, and slicing were not committed in the study. Furthermore, this study required ethics committee approval, and the relevant approval was obtained, and the relevant document is attached.

Destekleyen Kurum

Van Yuzuncu Yil University Scientific Research Projects Coordination Unit.

Proje Numarası

SYD-2022-9955

Teşekkür

This study was made possible with the financial support of the Scientific Research Projects Coordination Unit of Van Yüzüncü Yıl University. I would like to thank the institution for their contributions.

Kaynakça

• Ahearn, A. (2025). Mobile Pastoralist Geographies of Care: Mobility, Ethics, and Social Relations in Pastoral Landscapes. Transactions of the Institute of British Geographers, 50(1), 45–61.