Filistin-İsrail Savaşı Esnasında Hastaneye Yapılan Saldırının Savaş Suçu Bağlamında Değerlendirilmesi

Öz

Günümüzde din, dil, ırk ayırımı yapılmaksızın insanlara sağlık hizmeti sunulmalı ve sağlık hizmetlerinin güvenliği korunmalıdır. Bu bağlamda, savaş veya silahlı çatışmalar sırasında hastanelere yönelik saldırılar uluslararası ceza yargısının konusu hâline gelmiştir. Bu çalışmada, Filistin-İsrail Savaşı bağlamında hastane saldırılarının bir savaş suçu olup olmadığının değerlendirilmesi amaçlanmakta, sağlık hizmetlerinin savaş ortamında nasıl ihlal edildiğine dikkat çekilmektedir. Araştırma kapsamında nitel araştırma yöntemi kullanılmış, veriler sosyal medya platformu X üzerinden toplanmıştır. Hastane saldırısının ardından geçen 24 saatlik süreçte “hastane saldırısı” anahtar kelimesiyle yapılan taramalarda ulaşılan 361 kullanıcı yorumu MAXQDA 2020 programına aktarılmış ve tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Kodlama ve tema oluşturma süreci, araştırma sorularına bağlı olarak sistematik biçimde yürütülmüştür. Analiz sonucunda iki temel tema belirlenmiştir: (1) Hastane saldırısının yorumlanması – savaş suçu, uluslararası hukukun ihlali, insanlık suçu gibi kavramsallaştırmalar; (2) Saldırıya gösterilen tepkiler – lanetleme, protesto, diplomatik tepkiler ve yas ilanları. Katılımcı yorumları saldırıların yalnızca hukuki değil aynı zamanda etik ve insani bir kriz olarak değerlendirildiğini göstermektedir. Sonuç olarak, uluslararası toplumun bu tür saldırılara karşı daha etkin yaptırımlar uygulaması gerektiği, mevcut hukuki mekanizmaların yetersiz kaldığı ve sağlık tesislerine yönelik ihlallerin sistematik savaş stratejilerinin bir parçası hâline geldiği görülmüştür. Çalışma hem literatüre katkı sağlamayı hem de savaş koşullarında sağlık hizmetlerinin korunmasına yönelik farkındalık geliştirmeyi amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Hastane Saldırısı
• Savaş Suçu
• Sağlık Hizmetlerinin Korunması
• Uluslararası Ceza Hukuku
• Gazze

Evaluation of the Attack on the Hospital During the Palestine-Israel War in the Context of War Crimes

Öz

Today, health services must be provided to people regardless of religion, language and race, and the security of health services must be protected. In this context, attacks against hospitals during wars or armed conflicts have become the subject of international criminal jurisdiction. The study aims to evaluate whether hospital attacks are war crimes in the context of the Palestinian Israeli War and draws attention to how health services are violated in a war environment. Within the scope of the research, qualitative research methods are used, and data is collected through the social media platform X. In the 24 hours following the hospital attack, 361 user comments reached through scans with the keyword “hospital attack” are transferred to the MAXQDA 2020 program and evaluated by thematic analysis method. The coding and theme generation process is carried out systematically based on research questions. As a result of the analysis, two main themes are identified: (1) Interpretations of the hospital attack - conceptualizations such as war crime, violation of international law, crime against humanity; (2) Reactions to the attack - condemnation, protest, diplomatic reactions and mourning. Participant comments indicate that the attacks are considered not only as a legal but also as an ethical and humanitarian crisis. As a result, it is observed that the international community should impose more effective sanctions against such attacks, that existing legal mechanisms are insufficient and that violations against health facilities have become a part of systematic war strategies. The study aims both to contribute to literature and to raise awareness on the protection of health services under wartime conditions.

Anahtar Kelimeler

• Hospital Attack
• War Crimes
• Protection of Health Services
• International Criminal Law
• Gaza

Kaynakça

1. Amnesty International. (2021). Israel/OPT: Pattern of Israeli attacks on residential homes in Gaza must be investigated as war crimes. https://www.amnesty.org/en/latest/news/2021/05/israel-opt-attacks-on-homes-in-gaza-must-be-investigated-as-war-crimes/ adresinden 30 Kasım 2023 tarihinde alınmıştır.
2. Bar-El, Y., Reisner, S. ve Beyar, R. (2014). Moral dilemmas faced by hospitals in time of war: the Rambam Medical Center during the second Lebanon war. Medicine, Health Care and Philosophy, 17(1), 155-160. https://doi.org/10.1007/s11019-013-9517-x
3. Bennett, W. L. ve Segerberg, A. (2012). The logic of connective action: Digital media and the personalization of contentious politics. Information, Communication & Society, 15(5), 739-768. https://doi.org/10.1080/1369118X.2012.670661
4. Breitegger, A. (2013). The legal framework applicable to insecurity and violence affecting the delivery of health care in armed conflicts and other emergencies. International Review of the Red Cross, 95(889), 83-127. https://doi.org/10.1017/S1816383114000137
5. Chomsky, N. (2021). Consequences of capitalism: Manufacturing discontent and resistance. Haymarket Books.
6. Cross, R. (2009). International review of the Red Cross. Humanitarian Debate: Law, Policy, Action, Displacement, 91(875). https://doi.org/10.1017/S181638311200077X
7. Çaycı, S. (1995). Silahlı kuvvetlerin kullanılması. Genelkurmay Basım Evi.
8. Dalar, M. (2017). Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne yönelik eleştirilerin değerlendirilmesi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(2), 153-165.

9. Dewachi, O. (2020). Ungovernable life: Mandatory medicine and statecraft in Iraq. Stanford University Press.
10. Dülger, K. (2015). Devletin uluslararası insancıl hukukun ihlalinden doğan sorumluluğu. Beta Yayınları.
11. Erkiner, H. H. (2010). Devletin haksız fiilden kaynaklanan uluslararası sorumluluğu. Oniki Levha Yayınları.
12. Geneva Convention. (1949). Convention (IV) relative to the protection of civilian persons in time of war.
13. Human Rights Watch. (2020). Attacks on health: Global report.
14. Human Rights Watch. (2021). Israel: Apparent war crimes during May Fighting. https://www.hrw.org/news/2021/07/27/gaza-apparent-war-crimes-during-may-fighting adresinden 10 Aralık 2023 tarihinde alınmıştır.
15. International Committee of the Red Cross (ICRC). (2006). Basic rules of the Geneva Conventions and their additional protocols: Understanding humanitarian law. Geneva.
16. International Committee of the Red Cross (ICRC). (2011). Customary international humanitarian law. Cambridge University Press.
17. International Committee of the Red Cross (ICRC). (2020). International humanitarian law and the challenges of contemporary armed conflicts. Geneva, ICRC Press.
18. International Criminal Court (ICC). (2021). Statement of ICC Prosecutor, Fatou Bensouda, respecting an investigation of the Situation in the State of Palestine. http://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.alhaq.org/cached_uploads/download/2021/04/24/public-communication-letter-sheikh-jarrah-1619270622.pdf adresinden 15 Ocak 2024 tarihinde alınmıştır.
19. Işık, A. (2017). Uluslararası silahlı çatışmalar hukukunda hastanelerin, tıbbi personelin ve tedavi görenlerin korunması. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 23(1), 159-193.
20. Kennedy, H. (2015). The 2014 conflict left Gaza’s healthcare shattered. When will justice be done? The Guardian.
21. Külçür, E. İ. (2016). Uluslararası suçlar, sınırlaşan suçlar ve yabancılık unsuru kavramlarına dar ve geniş anlamda bir bakış. Suç ve Ceza-Ceza Hukuku Dergisi, 1(2), 7-45.
22. Marchuk, I. (2022). Domestic accountability efforts in response to the Russia–Ukraine war: An appraisal of the first war crimes trials in Ukraine. Journal of International Criminal Justice, 20(4), 787-803. https://doi.org/10.1093/jicj/mqac051
23. Masur, J. (2002). Book review (reviewing Sven Lindquist, a history of bombing (2001)). Harvard Human Rights Journal, 15, 342.
24. Maxwell, J. A. (2013). Qualitative research design: An interactive approach (3rd ed.). Sage Publications.
25. Mowafi, H., Hariri, M., Alnahhas, H., Ludwig, E., Allodami, T., Mahameed, B. ve Al-Kassem, A. (2016). Results of a nationwide capacity survey of hospitals providing trauma care in war-affected Syria. JAMA Surgery, 151(9), 815-822. https://doi.org/10.1001/jamasurg.2016.1297
26. Ogunnowo, O. E. ve Chidozie, F. (2020). International law and humanitarian intervention in the Syrian Civil War: the role of the United States. Sage Open, 10(2), 1-11. https://doi.org/10.1177/2158244020919533
27. Özkan, A. (2016). 21. yüzyılda evrensel bir yargı kuruluşu olarak uluslararası ceza mahkemesi, usül kuralları, yargılamalar ve uluslararası suçlar. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(2), 175-195.
28. Sarigüzel, H. (2013). Uluslararası Ceza Mahkemesi. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, (3), 230-273.
29. Silver, C. ve Lewins, A. (2014). Using software in qualitative research: A Step-By-Step Guide (2nd Ed.). Sage Publications.
30. Tezcan, D., Erdem, M. R. ve Önok, R. M. (2014). Uluslararası ceza hukuku. Seçkin Yayınevi.
31. Theocharis, Y., Lowe, W., van Deth, J. W. ve García-Albacete, G. (2015). Using Twitter to mobilize protest action: Online mobilization patterns and action repertoires in the Occupy Wall Street, Indignados, and Anti-austerity movements. Information, Communication & Society, 18(2), 202-220. https://doi.org/10.1080/1369118X.2014.948035
32. Uzun, C. D. (2024). İsrail’in savaş suçları ve uluslararası ceza mahkemesinin yetkisi. Kriter Aylık Siyaset Toplum ve Ekonomi Dergisi, 8-86.
33. Yavuz, H. A. (2017). Bir savaş suçu olarak kültürel miras niteliğindeki eserlere yönelik saldırı eylemi: Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Al Mahdi kararı üzerine bir inceleme. Ankara Barosu Dergisi, 75(3), 161-196. https://doi.org/10.30915/abd.463746