Örgütlerde Sürdürülebilir Davranışa Giden Psikolojik Yollar: Psikolojik Sahiplenme ve Yeşil Tutku
Öz
Sürdürülebilir davranış, çevrenin korunması ve doğal kaynakların dengeli kullanımı açısından stratejik öneme sahiptir; ancak bu davranışların hangi psikolojik mekanizmalarla kalıcı olduğu konusunda literatür, psikolojik sahiplenme ve yeşil tutkuyu çoğunlukla birbirinden ayrı ayrı ele almıştır. Bu kavramsal çalışma, öz-belirleme kuramı (ÖBK) çerçevesinde özerklik, yeterlik ve ilişkililik ihtiyaçlarının doyumunun, sürdürülebilir davranışın iki kritik bileşeni olan psikolojik sahiplenme ve yeşil tutkuyu nasıl besleyebileceğini bütünleşik bir modelle açıklamaktadır. Psikolojik sahiplenme, çevresel hedefleri sahiplenme ve sorumluluk almayı; yeşil tutku çevresel değerlere yönelik duygusal enerji ve gönüllü katılımı artırarak sürdürülebilir davranışın motivasyonel temelini pekiştirmektedir. Çalışmanın özgün katkısı, bu iki yapıyı birlikte ele alarak sürdürülebilir davranışın psikolojik dinamiklerle güçlendiğini gösteren açıklayıcı bir çerçeve sunmasıdır. Bu çerçeve, farklı sektör ve kültürlerde ampirik sınamalar, aracı veya düzenleyici değişkenlerin test edilmesi ve boylamsal tasarımlarla süreç dinamiklerinin incelenmesi için somut bir araştırma gündemi önermektedir. Model, uygulayıcılar açısından ise sürdürülebilir davranışların geliştirilmesinde yalnızca farkındalık ve teşviklere değil, çalışanların katılımını, otonomisini ve anlamlı katkı fırsatlarını artırarak sahiplenme ve yeşil tutkuyu birlikte besleyen insan kaynakları ve liderlik uygulamalarına odaklanılması gerektiğine işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Kaynakça
- Afridi, S. A., Javed, A., Ali, S. Z., Zafar, S. ve Haider, M. (2023). Cultivating sustainability: The role of generative leadership, green passion, and green work behavior in Pakistan’s tourism industry. Sustainability, 15(19), 1–18. https://doi.org/10.3390/su151914139
- Afsar, B., Badir, Y. ve Kiani, U. S. (2016). Linking spiritual leadership and employee proenvironmental behavior: The influence of workplace spirituality, intrinsic motivation, and environmental passion. Journal of Environmental Psychology, 45, 79–88. http://dx.doi.org/10.1016/j.jenvp.2015.11.011
- Aktaş, H. (2017). İşletmelerde sürdürülebilirliğin sağlanmasında lider yöneticilerin rolü ve küresel en iyi uygulama örnekleri. I. Mendeş Pekdemir (Ed.), İşletmelerde sürdürülebilirlik dinamikleri içinde (s. 59–89). Beta Basım Yayınevi.
- Azapagic, A. ve Perdan, S. (2000). Indicators of sustainable development for industry. Process Safety and Environmental Protection, 78(4), 243–261. https://doi.org/10.1205/095758200530763
- Cheng, Z., Liu, W., Zhou, K., Che, Y. ve Han, Y. (2021). Promoting employees’ pro‐environmental behaviour through empowering leadership: The roles of psychological ownership, empowerment role identity, and environmental self‐identity. Business Ethics, the Environment ve Responsibility, 30(4), 604–618. https://doi.org/10.1111/beer.12366
- Ciocirlan, C. E. (2017). Environmental workplace behaviors: Definition matters. Organization ve Environment, 30(1), 51–70. https://doi.org/10.1177/1086026615628036
- Deci, E. L. ve Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
- Deci, E. L. ve Ryan, R. M. (2013). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior. Springer Science & Business Media.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Örgütsel Davranış
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Irmak Aksoy
*
0000-0001-7583-4163
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Ağustos 2026
Gönderilme Tarihi
1 Kasım 2025
Kabul Tarihi
28 Nisan 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 17 Sayı: 51

