MINT Ülkelerinde Panel Veri Analiziyle LCC Hipotezinin Testi: Driscoll–Kraay Tahmincisinden Kanıtlar

Öz

Doğrusal süreçlere dayalı ekonomik büyüme ile desteklenen ve ekolojik çöküşün belirtilerini daha görünür kılan çevresel krize karşı, ekonomilerin sürdürülebilir kalkınma yaklaşımlarında özellikle kaynakların sürekliliğinin sağlanması ve etkin kullanımının teşvik edilmesi amacıyla şekillenen bir süreç kurgusuna ihtiyaç doğmaktadır. Bu doğrultuda politika aracı üretilmesi zorunluluğu ile de karşı karşıya kalınmaktadır. Nitekim sürdürülebilir bir ekonomi, minimum düzeyde kaynak kullanımı ve çevresel zarar ile maksimum düzeyde toplumsal refah sağlamayı hedeflemektedir. Bu bağlamda çalışmada, Yük Kapasitesi Eğrisi Hipotezi (LCC- Load Capacity Curve Hypothesis) çerçevesinde MINT ekonomilerinde (Meksika, Endonezya, Nijerya ve Türkiye) ekonomik büyümenin ve toplam doğal kaynak rantının yük kapasitesi faktörü üzerindeki etkisi panel veri analizi yöntemiyle incelenmektedir. Yatay kesit bağımlılığı tespit edildiği ve ülkeler arasında ortak şoklara duyarlılık bulunduğu için ikinci nesil panel veri yöntemleri tercih edilmekte ve dayanıklı sonuçlar üretebilmek amacıyla Driscoll-Kraay tahmincisi kullanılmaktadır. Elde edilen bulgular, kişi başına gelir ile yük kapasitesi faktörü arasında anlamlı ve U biçimli bir ilişki olduğunu, dolayısıyla LCC hipotezinin MINT ülkeleri için geçerli olduğunu göstermektedir. Ayrıca doğal kaynak rantı çevresel kaliteyi olumsuz etkilemektedir. Ancak ekonomik büyümenin ileri aşamalarında çevre dostu teknolojiler ve sürdürülebilir politikalarla çevresel kalitenin artırılabildiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Çevresel Sürdürülebilirlik
• LCC Hipotezi
• Ekonomik Büyüme
• Panel Veri Analizi
• MINT Ülkeleri

Destekleyen Kurum

Çalışmada herhangi bir kurum ya da kuruluştan destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Etik kurul belgesi gerektiren bir çalışma değildir.

Testing the LCC Hypothesis in Mint Countries Using Panel Data: Evidence from the Driscoll-Kraay Estimator

Öz

In response to the environmental crisis exacerbated by linear economic growth and makes the signs of ecological collapse increasingly visible, there is a need to design processes that shape sustainable development approaches, particularly aiming to ensure the continuity and efficient use of natural resources. This necessity also highlights the importance of effective policy instruments. Indeed, a sustainable economy seeks to achieve maximum social welfare with minimum resource use and environmental degradation. In this context, the study examines the impact of economic growth and total natural resource rent on the load capacity factor in MINT economies (Mexico, Indonesia, Nigeria, and Türkiye) within the framework of the Load Capacity Curve Hypothesis (LCC) using panel data analysis. Second-generation panel data methods are preferred because cross-sectional dependence is detected and sensitivity to common shocks exists between countries, and the Driscoll-Kraay estimator is employed to obtain robust results. The findings reveal a significant U-shaped relationship between per capita income and the load capacity factor, thus confirming the validity of the LCC hypothesis for MINT countries. Furthermore, natural resource rent negatively impacts environmental quality. However, the results suggest that environmental quality can be improved through environmentally friendly technologies and sustainable policies in the advanced stages of economic growth.

Anahtar Kelimeler

• Environmental Sustainability
• LCC Hypothesis
• Economic Growth
• Panel Data Analysis
• MINT Countries

Destekleyen Kurum

The study does not necessitate an approval of ethical committee.

Etik Beyan

No support is taken from any institution or organization.

Kaynakça

1. Adebayo, T. S., Rjoub, H., Akadiri, S. S., Oladipupo, S. D., Sharif, A. ve Adeshola, I. (2022). The role of economic complexity in the environmental Kuznets curve of MINT economies: Evidence from method of moments quantile regression. Environmental Science and Pollution Research, 29(16), 24248-24260. https://doi.org/10.1007/s11356-021-17524-0
2. Akatay, A. ve Aslan, Ş. (2008). Yeşil yönetim ve işletmeleri ISO 14001 sertifikası almaya yönelten faktörler. DEÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi,10(1), 313-339.
3. Alola, A. A., Özkan, O. ve Usman, O. (2023). Role of non-renewable energy efficiency and renewable energy in driving environmental sustainability in India: Evidence from the load capacity factor hypothesis. Energies, 16(6), 1-16. https://doi.org/10.3390/en16062847
4. Altıkat, A., Torun, F. E. ve Bayram, T. T. (2011). Küresel kirlilik: Dünya Avrupa Birliği ve Türkiye’de hava kirliliği örneği. Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fen Bilimleri Dergisi, 27(2), 134-149.
5. Altın, B. K. ve Kırçova, İ. (2024). Çevresel sosyal ve ekonomik sürdürülebilirlik bilincinin ve algılanan tüketici etkinliğinin sürdürülebilir tüketim bağlamında incelenmesi. Business ve Management Studies: An International Journal, 12(3), 571-599. https://doi.org/10.15295/bmij.v12i3.2399
6. Altıntaş, N., Açıkgöz, F. ve Yeniyurt, M. (2025). Investigating the LCC hypothesis in the middle East North Africa and Türkiye (Menat): Evidence from second-generation panel techniques. Environment, Development and Sustainability, 27(3), 7681-7700. https://doi.org/10.1007/s10668-023-04216-7
7. Arı, A. ve Zeren, F. (2011). CO2 emisyonu ve ekonomik büyüme: Panel veri analizi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 18(2), 37-47.
8. Atılgan, D. (2025). Doğal kaynak rantı, ekonomik karmaşıklık ve ekonomik büyümenin çevresel sürdürülebilirlik üzerindeki etkisi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 32(2), 207-224. https://doi.org/10.18657/yonveek.1538023

9. Aydın, M. ve Bozatlı, O. (2022). Do transport taxes reduce air pollution in the top 10 countries with the highest transport tax revenues? A country-specific panel data analysis. Environmental Science and Pollution Research, 29(36), 54181-54192. https://doi.org/10.1007/s11356-022-19651-8
10. Baltagi, B. H., ve Wu, P. X. (1999). Unequally spaced panel data regressions with AR (1) disturbances. Econometric theory, 15(6), 814-823. https://doi.org/10.1017/S0266466699156020
11. Baltagi, B. H. (2008). Econometric Analysis of Panel Data (4. Baskı). West Sussex John Wiley & Sons.
12. Balteanu, D. ve Doguru, D. (2011). Geographical perspectives on human-environment relationships and anthropic pressure indicators. Romanian Journal of Geography, 55(2), 69-80.
13. Bhargava, A., Franzini, L. ve Narendranathan, W. (1982). Serial correlation and the fixed effects model. The review of economic studies, 49(4), 533-549. https://doi.org/10.2307/2297285
14. BP. (2025). Statistical review of world energy 2025. https://www.energyinst.org/statistical-review adresinden 3 Temmuz 2025 tarihinde alınmıştır.
15. Breusch, T. S., ve Pagan, A. R. (1980). The lagrange multiplier test and its applications to model specification in econometrics. The Review of Economic Studies, 47(1): 239-253. https://doi.org/10.2307/2297111
16. Canh, N., P. Schinckus, C. ve Thanh, S. D. (2020). The natural resources rents: is economic complexity a solution for resource curse?. Resources Policy, 69(101800), 1-12. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2020.101800
17. Çamkaya, S. (2024). LCC hipotezi çerçevesinde çevresel kalite ve kentleşme arasındaki ilişki: Türkiye’den ampirik kanıtlar. Fiscaoeconomia, 8(2), 739-760. https://doi.org/10.25295/fsecon.1435550
18. Çokadar, H., Türkoğlu, A. ve Gezer, K. (2009). Çevre bilimi. M. Aydoğdu ve K. Gezer (Ed.), Çevre sorunları içinde (s. 86-96). Ankara Anı Yayıncılık.
19. Daştan, M. (2024). Enerji güvenliği ve jeopolitik riskin Türkiye'nin çevre kalitesi üzerindeki rolü: Yeni nesil fourier terimli genişletilmiş ARDL modelinden kanıtlar. Uluslararası Ekonomi İşletme ve Politika Dergisi, 8(2), 262-284. https://doi.org/10.29216/ueip.1471751
20. Doğan, A. ve Pata, U. K. (2022). The role of ICT, R&D spending and renewable energy consumption on environmental quality: Testing the LCC hypothesis for G7 countries. Journal of Cleaner Production, 380(135038), 1-11. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.135038
21. Driscoll, J. C. ve Kraay, A. C. (1998). Consistent covariance matrix estimation with spatially dependent panel data. Review of Economics and Statistics, 80(4), 549-560. https://doi.org/10.1162/003465398557825
22. Erdoğan, S. (2024). On the impact of natural resources on environmental sustainability in African countries: A comparative approach based on the EKC and LCC hypotheses. Resources Policy, 88(104492), 1-10. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2023.104492
23. Ergün, T. (2024). İslami bankacılık, yenilenebilir-yenilenemez enerji ile ekonomik büyümenin çevre kalitesi üzerindeki rolü: Seçilmiş ülkeler için lcc hipotezinin test edilmesi. Kocatepe İslami İlimler Dergisi, 7(3), 106-131. https://doi.org/10.52637/kiid.1513288
24. Gana, A. J. ve Toba, A. P. (2015). Environmental pollution and sustainability. Journal of Research in Environmental Science and Toxicology, 4(1), 1-9. http:/dx.doi.org/10.14303/jrest.2014.127
25. Global Footprint Network. (2024). Compare Countries. https://www.footprintnetwork.org adresinden 10 Ekim 2024 tarihinde alınmıştır.
26. Goodland, R. (1995). The concept of environmental sustainability. Annual Review of Ecology and Systematics, 26(1995), 1-24.
27. Guliyev, H. (2025). Using machine learning techniques to test the load capacity curve hypothesis: A classifier-lasso application on global panel data. Biophysical Economics and Sustainability, 10(1), 1-18. https://doi.org/10.1007/s41247-025-00123-9
28. Güloğlu, B., Caglar, A. E. ve Pata, U. K. (2023). Analyzing the determinants of the load capacity factor in OECD countries: Evidence from advanced quantile panel data methods. Gondwana Research, 118(2023), 92-104. https://doi.org/10.1016/j.gr.2023.02.013
29. Güneysu, Y. (2023). Türkiye’de finansal gelişme, küreselleşme ve sanayileşmenin yük kapasite faktörü üzerindeki etkisi. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(3), 934-946.
30. Güriş, S. ve İmre, S. (2018). Bilgi ve iletişim teknolojilerinin büyümeye etkisi: Panel veri uygulaması. 19. Uluslararası Ekonometri, Yöneylem Araştırması ve İstatistik Sempozyumu, 2018(1), 33-55.
31. Haciimamoglu, T. (2025). Investigating the EKC and LCC hypotheses for BRICS countries: The role of economic complexity in environmental degradation. In Natural Resources Forum Oxford, UK: Blackwell Publishing LTD. 2025(1), 1-17. https://doi.org/10.1111/1477-8947.70013
32. Hoechle, D. (2007). Robust standard errors for panel regressions with cross-sectional dependence. The Stata Journal, 7(3), 281-312. https://doi.org/10.1177/1536867X0700700301
33. Kangal, N. Eroğlu, İ. ve Çoban, M. N. (2018). İş yapma kolaylığı kapsamında MINT ülkeleri üzerine bir değerlendirme. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 13(2), 21-48.
34. Karakaş, A. ve Acar, M. (2022). Ticari bankalarda likidite ve kârlılık ilişkisi: Türk Bankacılık sektörü üzerine bir uygulama. BDDK Bankacılık ve Finansal Piyasalar Dergisi, 16(2), 139-171. https://doi.org/10.46520/bddkdergisi.1178316
35. Keleş, R. Y. (1994). Kent ve çevre haklarının korunması üzerine gözlemler. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 49(03), 1-7. https://doi.org/10.1501/SBFder_0000001726
36. Kıran, M., Naeem, M. A. ve Rabbani, M. R. (2025). Evolving dynamics of ecological sustainability: Investigating ESG investments and governance quality in G8 nations. Journal of the Knowledge Economy, 2025(1), 1-29. https://doi.org/10.1007/s13132-024-02325-w
37. Koçbulut, Ö. ve Altıntaş, H. (2016). İkiz açıklar ve Feldstein-Horioka hipotezi: OECD ülkeleri üzerine yatay kesit bağımlılığı altında yapısal kırılmalı panel eşbütünleşme analizi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2016(48), 145-174.
38. Kuloğlu, A. (2025). Yeşil büyüme ve finansal gelişme: Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin kapsamlı analizi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2025(70), 107-113. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.1589556
39. Meadows, D. H., Meadows, D. L., Randers, J. ve Behrens, W. W. (1972). The limits to growth: A report for the club of Rome’s project on the predicament of mankind. New York, Universe Books.
40. Menyah, K., Nazlioglu, S. ve Wolde-Rufael, Y. (2014). Financial development, trade openness and economic growth in African countries: New insights from a panel causality approach. Economic Modelling, 37(2014), 386-394. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2013.11.044
41. Meriç, M. (2024). Gelişmekte olan ülkelerde mali lanet. International Anatolia Academic Online Journal Social Sciences Journal, 10(2), 166-178.
42. Moiseenko, T., Sharov, A., Voinov, A. ve Shalabodov, A. (2012). Long-term changes in the large lake ecosystems under pollution: The case of the North-East European lakes. Geography Environment Sustainability, 5(1), 67-83. https://doi.org/10.24057/2071-9388-2012-5-1-67-83
43. Naseer, A., Su, C. W., Mirza, N. ve Li, J. P. (2020). Double jeopardy of resources and investment curse in South Asia: Is technology the only way out?. Resources Policy, 68(101702), 1-9. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2020.101702
44. Nazlıoğlu, S., Lebe, F. ve Kayhan, S. (2011). Nuclear energy consumption and economic growth in OECD countries: Cross-sectionally dependent heterogeneous panel causality analysis. Energy Policy, 39(10), 6615-6621. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2011.08.007
45. Okere, K. I., Dimnwobi, S. K. ve Fasanya, I. O. (2025). Pathways to environmental sustainability: exploring the role of FinTech, natural resources and globalization in North Africa. International Journal of Sustainable Development & World Ecology, 32(4), 446-464. https://doi.org/10.1080/13504509.2025.2481222
46. Özer, M. ve Çiftçi, N. (2015). Ar-Ge harcamaları ve ihracat ilişkisi: OECD ülkeleri panel veri analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(3), 39-50.
47. Pata, U. K. (2021). Do renewable energy and health expenditures improve load capacity factor in the USA and Japan? A new approach to environmental issues. The European Journal of Health Economics, 22(9), 1427-1439. https://doi.org/10.1007/s10198-021-01321-0
48. Pata, U. K. ve Işık, C. (2021). Determinants of the load capacity factor in China: a novel dynamic ARDL approach for ecological footprint accounting. Resources Policy, 74(102313), 1-12. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2021.102313
49. Pata, U. K. ve Balsalobre-Lorente, D. (2022). Exploring the impact of tourism and energy consumption on the load capacity factor in Türkiye: A novel dynamic ARDL approach. Environmental Science and Pollution Research, 29(9), 13491-13503. https://doi.org/10.1007/s11356-021-16675-4
50. Pata, U. K. ve Ertuğrul, H. M. (2023). Do the Kyoto Protocol, geopolitical risks, human capital and natural resources affect the sustainability limit? A new environmental approach based on the LCC hypothesis. Resources Policy, 81(103352), 1-11. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2023.103352
51. Pata, U. K. ve Kartal, M. T. (2023). Impact of nuclear and renewable energy sources on environment quality: Testing the EKC and LCC hypotheses for South Korea. Nuclear Engineering and Technology, 55(2), 587-594. https://doi.org/10.1016/j.net.2022.10.027
52. Pata, U. K., Kartal, M. T., Erdogan, S. ve Sarkodie, S. A. (2023). The role of renewable and nuclear energy R&D expenditures and income on environmental quality in Germany: Scrutinizing the EKC and LCC hypotheses with smooth structural changes. Applied Energy, 342(121138), 1-13. https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2023.121138
53. Pata, U. K. ve Samour, A. (2023). Assessing the role of the insurance market and renewable energy in the load capacity factor of OECD countries. Environmental Science and Pollution Research, 30(16), 48604-48616. https://doi.org/10.1007/s11356-023-25747-6
54. Pata, U. K. ve Tanrıöver, B. (2023). Is the load capacity curve hypothesis valid for the top ten tourism destinations?. Sustainability, 15(2), 1-15. https://doi.org/10.3390/su15020960
55. Pesaran, M. H. (2004). General diagnostic tests for cross section dependence in panels. Cambridge Working Papers. Economics, 1240(1), 1-41. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.572504
56. Pesaran, M. H. (2006). Estimation and inference in large heterogeneous panels with a multifactor error structure. Econometrica, 74(4), 967-1012. https://doi.org/10.1111/j.1468-0262.2006.00692.x
57. Pesaran, M. H. (2007). A simple panel unit root test in the presence of cross section dependence. Journal of Applied Econometrics, 22(2), 265-312. https://doi.org/10.1002/jae.951
58. Pesaran, M., Hashem, A. U. ve Takashi Y. (2008). A bias-adjusted lm test of error cross-section ındependence. Econometrics Journal, 11(1), 105-127. https://doi.org/10.1111/j.1368-423X.2007.00227.x
59. Prasad, M., Mishra, T. ve Bapat, V. (2019). Corporate social responsibility and environmental sustainability: Evidence from India using energy intensity as an indicator of environmental sustainability. IIMB Management Review, 31(4), 374-384. https://doi.org/10.1016/j.iimb.2019.07.014
60. Sayan, İ. (2024). Döngüsel ekonomi yaklaşımıyla sağlık sektöründe atık yönetiminin dönüşümü: Politika ve uygulama önerileri. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 15(44), 1421-1438. https://doi.org/10.21076/vizyoner.1467205
61. Siche, R., Pereira, L., Agostinho, F. ve Ortega, E. (2010). Convergence of ecological footprint and emergy analysis as a sustainability indicator of countries: Peru as case study. Communications in Nonlinear Science and Numerical Simulation, 15(10), 3182-3192. https://doi.org/10.1016/j.cnsns.2009.10.027
62. Sugözü, İ. H. ve Yaşar, S. (2020). Enflasyon ve faiz ilişkisi: OECD ülkeleri üzerine panel regresyon ve nedensellik analizleri. Maliye Dergisi, 2020(179), 85-105.
63. T.C. Dışişleri Bakanlığı. (2025). Çevre, iklim değişikliği ve suya dair sürdürülebilir kalkınma hedefleri. https://www.mfa.gov.tr/surdurulebilir-kalkinma.tr.mfa adresinden 10 Mayıs 2025 tarihinde alınmıştır.
64. UNEP. (1972). Decleration of the United Nations conference on the human environment Stockholm. https://www.unep.org/news-and-stories/speech/stockholm-declaration-and-environmental-law adresinden 2 Ağustos 2025 tarihinde alınmıştır.
65. Ülger, M. (2025). MINT ülkelerinde ekonomik büyüme ve çevre: Doğal kaynak, finansal gelişme ve üretim katma değerinin rolü nedir?. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 2025(47), 103-124. https://doi.org/10.18092/ulikidince.1549074
66. Ün, T. (2018). Uygulamalı panel veri ekonometrisi. S. Güriş (Ed.), Panel veri modellemelerinin varsayımlarının testi içinde (s. 75-101). İstanbul Der Kitabevi Yayınevi ve Dağıtım.
67. World Bank. (2024). World development indicators. https://databank.worldbank.org/source/world-development-indicators# adresinden 10 Ekim 2024 tarihinde alınmıştır.
68. World Bank. (2025). World development indicators. https://databank.worldbank.org/source/world-development-indicators# adresinden 26 Ekim 2025 tarihinde alınmıştır.
69. Yang, M., Magazzino, C., Awosusi, A. A. ve Abdulloev, N. (2024). Determinants of load capacity factor in BRICS countries: A panel data analysis. In Natural Resources Forum Oxford, UK: Blackwell Publishing Ltd, 48(2),525-548. https://doi.org/10.1111/1477-8947.12331
70. Yerdelen Tatoğlu, F. (2020). Panel veri ekonometrisi (5. Baskı). Beta Basım Yayım.