KORECE-TÜRKÇE YAZIN ÇEVİRİSİNDE ÇOK YÖNLÜ EŞDEĞERLİK ÖRNEKLERİ

Öz

Türkiye’de Korece-Türkçe yazın çevirisi alanında henüz üzerinde uzlaşıya varılmış bir çevriyazı standardının bulunmaması, kültürel bağlamın yeterince aktarılmaması ve “eşdeğerlik” kavramının sınırlarının tartışılmamış olması gibi sorunlar, bu alandaki akademik boşluğu derinleştirmektedir. Şimdiye kadar yapılan sınırlı sayıdaki öncül çalışmalar dışında Kor-Tur yazın çevirilerinin mevcut durumu ve karşılaşılan sorunlar temel düzeyde dahi yeterince irdelenmemiştir. Genel çeviri kuramlarında öne çıkan “tek yönlü eşdeğerlik”, “Skopos”, “betimleyici yaklaşım” ve “çoklu sistem” gibi paradigmaların Kor-Tur çevirilerdeki özgül sorunları açıklamada yetersiz kalması, çeviri uygulamalarında kavramsal bir belirsizlik yaratmaktadır. Bu bağlamda çalışma, alan yazındaki paradigma eksikliğine dikkat çekmeyi ve Koreceden Türkçeye yapılan çevirilerde kelime ve cümle düzeyinde eşdeğerliğin ne ölçüde sağlanabileceğine dair değerlendirmelerde bulunmayı amaçlamaktadır. Alanın hem nitel hem nicel anlamda yeterli araştırmalardan yoksun olması, tartışmanın güncelliğini artırmaktadır. Korece gibi kültürel açıdan yoğun bir dilin Türkçeye aktarımında, yalnızca dilsel değil metinsel ve kültürel bağlamın da dikkate alınması gerekmektedir. Bu doğrultuda, her ne kadar günümüzde eleştirilse de temel araştırmalarda eşdeğerlik ilkelerine öncelik verilmesi; Kor-Tur yazın çevirisinin yalnızca kaynak metne bağlı tek yönlü yaklaşımlar yerine, sosyokültürel bağlamı önceleyen çok yönlü eşdeğerlik perspektifinden ele alınmasını gerekli kılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kore Dili ve Edebiyatı
• Korece Türkçe Çeviri
• Çok Yönlü Eşdeğerlik

EXAMPLES OF MULTIDIRECTIONAL EQUIVALENCE IN KOREAN-TURKISH LITERARY TRANSLATION

Öz

In the field of Korean-Turkish literary translation, the absence of an agreed-upon transliteration standard, the inadequate transmission of cultural context, and the lack of fundamental discussions on the notion of “equivalence” reveal a significant academic gap. Except for a few preliminary studies, the current state, and challenges of Kor–Tur literary translations have not been examined even at a basic level. The dominant paradigms in general translation theories—such as “one-directional equivalence,” “Skopos,” “descriptive,” and “polysystem” approaches—remain insufficient in explaining the specific issues encountered in Korean-Turkish translations, resulting in conceptual ambiguity in both practice and theory. This study therefore aims to draw attention to the paradigm deficiency in the literature and to explore to what extent lexical and syntactic equivalence can be achieved when translating from Korean into Turkish. The lack of both quantitative and qualitative research in the field further underscores the need for such discussions. Given that Korean, as a linguistically and culturally rich language, presents complex challenges in its transfer into Turkish, translation practices must consider not only linguistic but also textual and cultural contexts. Accordingly, despite criticisms of equivalence-based theories as outdated, this study argues that emphasizing equivalence principles remains essential in foundational analyses. It further proposes that Kor–Tur literary translations should move beyond traditional source-oriented, one-directional models toward a multidirectional equivalence approach that values both source and target texts within their sociocultural contexts.

Anahtar Kelimeler

• Korean Language and Literature
• Korean Turkish Translation
• Multidirectional Equivalence

Kaynakça

1. Kang, M. (2024). Against 'han', or why Koreans are not defined by sadness. Aeon. https://aeon.co/essays/against-han-or-why-koreans-are-not-defined-by-sadness
2. Brunch. (t.y.). Onestepculture tarafından yazılmış kültür yazısı. 24 Temmuz 2024 tarihinde https://brunch.co.kr/@onestepculture/389 adresinden erişildi.
3. Catford, J. C. (1965). A linguistic theory of translation. Oxford University Press.
4. Ece, A. (2016). Çevirmenin yazar ve kahraman olarak portresi. Çeviribilim.
5. EncyKorea. (t.y.). Kore edebiyatı. 27 Mayıs 2025 tarihinde https://encykorea.aks.ac.kr/Article/E0003770 adresinden erişildi.
6. Göktürk, A. (2018). Çeviri: Dillerin dili. Yapı Kredi Yayınları.
7. iKoreanSpirit. (t.y.). Kültürel haber yazısı. 22 Temmuz 2024 tarihinde https://www.ikoreanspirit.com/news/articleView.html?idxno=36499 adresinden erişildi.
8. Junghyo, A. (2012). 은마: 은마는 오지 않는다. Nanam.

9. Junghyo, A. (2024). Gümüş Aygır: Kore'nin hikâyesi (T. Kartav, Çev.). Yordam Kitap.
10. Kade, O. (1968). Zufall und Gesetzmäßigkeit in der Übersetzung. VEB.
11. Koller, W. (1995). The concept of equivalence and the object of translation studies. University of Bergen.
12. Korean Literature Wave. (t.y.). About us. 20 Temmuz 2024 tarihinde https://klwave.or.kr/klw/aboutus/aboutus.do adresinden erişildi.
13. Pym, A. (2023). Çeviri kuramlarını keşfetmek. Everest Yayınları.
14. Toury, G. (1978). The nature and role of norms in translation. In L. Venuti (Ed.), The translation studies reader (ss. 198–211). Routledge.
15. Toury, G. (1995). Descriptive translation studies and beyond. John Benjamins.
16. Türközü, S. G. (2018). Çeviri amaçlı Korece atasözleri, deyimler ve Hanca dörtlemeler. Likya Yayınları.
17. Türközü, S. G., & Ölçer, M. (2019). Korecenin romanizasyonu ve Türkçe çevriyazısı üzerine bir çalışma. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 6(1), 9–29.
18. Türközü Köroğlu, H. (2011). Türkiye'de Kore edebiyatı üzerine araştırmalar, tercüme, eğitim faaliyetleri ve sorunlar. 1. Uluslararası Asya Dilleri ve Edebiyatları Sempozyumu.
19. Türközü Köroğlu, H., & Türközü, S. G. (2021). Edebi çeviri yöntemleri: Koreceden Türkçeye & Türkçeden Koreceye. Nantu Yayınları.
20. Van Leuven-Zwart, K. M. (1989). Translation and original: Similarities and dissimilarities. Target, 1(2), 151–181.
21. Venuti, L. (Ed.). (2000). The translation studies reader. Routledge.
22. Yonhap News Agency. (2018, 29 Ocak). Kore kültürü hakkında haber. 23 Temmuz 2024 tarihinde https://www.yna.co.kr/view/AKR20180129083200005 adresinden erişildi.