TAGEM Buğday Çeşitlerinin Benimsenme ve Kullanımının İncelenmesi (Ağrı-Erzurum ve Muş İlleri Örneği)
Öz
Ağrı, Erzurum ve Muş illerinde tercih edilen Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) buğday çeşitleri, tercih nedenleri, üreticilerin buğday çeşitlerine yaklaşımı ile TAGEM buğday çeşitlerinin tarımına ilişkin verilerin belirlenmesi amacı ile yapılan çalışma; kartopu örnekleme yöntemi ile TAGEM çeşitlerini kullanan bir üreticiden diğerine ulaşılarak 148 çiftçi ile yapılmıştır. Araştırmada; tanımlayıcı istatistikler, benimseme değerleri, buğday üreticilerinin tercihleri üzerinde etkili olabilecek bağımsız değişkenlerin istatistiksel anlamlılıkları ki-kare testi ile analiz edilerek değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, çiftçilerin yaş ortalaması 51±12.3, çiftçilik ve buğday yetiştiriciliği deneyim süresi ortalaması 33.5±12.5 yıl olarak belirlenmiş, çiftçilerin hemen hemen tamamının TAGEM buğday çeşitlerini benimsediği, benimsenme oranı ve derecesi en yüksek olan çeşitlerin Ağrı ve Erzurum’da %47.3 oranı ile Ekiz çeşidi, Muş’ta ise %38.5 oranı ile Bezostaja 1 çeşidi olduğu ve çeşitlerin benimsenmesinde en önemli olan hususların; çiftçilerin yaklaşık olarak tümü tarafından verim, kalite ve pazarlama olarak belirtilmiştir. Oluşturulan çapraz tablolar ve ki kare analizi sonuçlarına göre çeşit tercihi ile çalışma alanında bulunan iller (Ağrı, Erzurum, Muş), köyde yaşama süresi (6 aydan fazla), çeşidin değerlendirilme şekli (ekmeklik), çeşidin hastalıklara, zararlılara, soğuğa ve kuraklığa dayanıklı olması, çeşidin sulu şartlarda kışlık olarak yetiştirilmesi, pas mücadelesine gerek duyulmaması gibi değişkenler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bu faktörlerin çeşit tercihi ve memnun olma olasılığını etkileyebileceği belirlenmiştir. Ayrıca oransal olarak az olsa da çiftçilerin buğday denince aklına gelen ilk kavramın bazı TAGEM çeşitleri (Ekiz, Şahinbey, Tosunbey) olarak kaydedilmesi de dikkate değer bulunmuştur. Tespit edilen sonuçların konu araştırmacılarına özellikle de ıslahçılara ve karar vericilere yarar sağlayacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
buğday, çiftçi, benimseme, memnuniyet, faktör
Destekleyen Kurum
TAGEM
Proje Numarası
TAGEM/TEPAD/Ü/22/A8/P1/6155
Etik Beyan
TAGEM Tarafından Geliştirilen Buğday Çeşitlerinin Üretici Açısından Memnuniyeti ve Takibi " başlıklı çalışma, başvuru dosyasında yer alan evraklar kapsamında etik kurulumuzca incelenmiş olup; çalışmanın etik kurallara uygun olduğuna oy birliğiyle karar verilmiştir.
Teşekkür
Bu çalışmada TAGEM/TEPAD/Ü/22/A8/P1/6155 nolu “TAGEM Tarafından Geliştirilen Buğday Çeşitlerinin Üretici Memnuniyeti Açısından Değerlendirilmesi ve Takibi; Ağrı, Erzurum, Muş İlleri” projesinden elde edilen verilerden yararlanılmıştır.
Kaynakça
- Anonim, (2024). Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü (https://arastirma.tarimorman.gov.tr/bahridagdas/Belgeler/Katalog.pdf) (Erişim tarihi: 15.03.2024).
- Aral, C., Kılıç, H., Karakaya, E. (2023). Bingöl ili buğday üretiminin mevcut durum analizi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 10(4), 960–976.
- Başer, İ., Korkut, K. Z., Bilgin, O. (2005). Ekmeklik buğdayda kurağa dayanıklılıkla ilgili özellikler arasindaki ilişkiler, Tekirdağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 2(3), 253-259.
- Dibaba, R., Goshu, D. (2019). Determinants of high yielding wheat varieties adoption by small-holder farmers in Ethiopia. Journal of Natural Sciences Research, 9(12), 14-23.
- FAOSTAT, (2024). Food and Agricultural Organization of The United Nations. Crops and Livestock Products. https://www.fao.org/faostat/en/#data/QCL.
- Gül, H., Gül, M., Acun, S., Türk Aslan, S., Öztürk, A., Kara, B., Akman, Z. (2015). Tarım işletmelerinde buğday tohumu kullanımı ve sorunları: Burdur ve Isparta illeri örneği. Türk Tarım - Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi, 3 (9), 732 - 741.
- Halter, A.N., Mason, R. (1978). Utility measurement for those who need to know. Western Journal of Agricultural Economics, 99-109.
- He, Z., Joshi, A. K., Zhang, W. (2013). Climate Vulnerabilities and Wheat Production. Climate Vulnerability Understanding and Addressing Threats to Essential Resources. Pielke R. A. (Eds). Climate Vulnerability. 57-67, Academic Press.
- Kahraman, T., Güngör, H., Öztürk, İ., Yüce, İ., Dumlupınar, Z. (2021). Ekmeklik buğday (triticum aestivum l.) genotiplerinde genotip ve çevrenin tane verimi ve bazı kalite özellikleri üzerine etkisinin temel bileşen ve GGE biplot analizleri ile değerlendirilmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 24 (5), 992-1002. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.845127
- Kalaycı, Ş. (Ed.) (2006). SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri. Ankara, Asil Yayın Dağıtım.