AN ASSESSMENT OF MANGANESE MINING IN TÜRKİYE IN TERMS OF MINING ACTIVITIES AND MINERAL EXPORTS

Öz

Manganese, also known as mangan, is an important element represented by the symbol Mn. There are numerous minerals on Earth that contain the element Mn in their compositions. Manganese ores can be classified based on their Mn content. In ancient times, Mn was used alongside cave paintings and in the production of glass, porcelain, and steel; today, it continues to maintain its importance, being used in numerous fields, particularly in the metallurgical industry. Manganese is listed in subclause (c) of group IV in Mining Law No. 3213, which also regulates the exploration and operation of mines in Türkiye. Manganese (Mn) formations can be observed in numerous regions of Türkiye. In consequent, numerous mining licenses have been issued across various provinces, with Adıyaman, Balıkesir, and Sivas standing out in terms of the total number of licenses held. An examination of Mn mining production and export data (quantity, value, unit price) in Türkiye reveals annual fluctuations. When evaluating run-of-mine (ROM) production in conjunction with export values; production volume decreased while export values increased compared to the previous year in 2022, both production and exports increased in 2023, both production and exports decreased in 2024 year. In 2024, the primary destinations for Türkiye’s manganese ore exports were the People’s Republic of China, the Islamic Republic of Iran, and the Russian Federation. Given the lack of recent literature concerning current trends in manganese mining, this study aims to contribute to the field by examining Türkiye’s manganese sector through the lens of operating licenses, ROM production volumes, and export performance. Additionally, by addressing the utilization areas of manganese, the study highlights the industrial importance of this mineral.

Anahtar Kelimeler

• mining
• mineral export
• mineral production
• manganese

TÜRKİYE MANGANEZ MADENCİLİĞİNİN MADENCİLİK FAALİYETLERİ VE MADEN İHRACATI YÖNÜYLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Manganez diğer adı ile mangan, Mn simgesi ile gösterilen önemli bir elementtir. Yeryüzünde, bileşimlerinde Mn elementinin yer aldığı çok sayıda mineral bulunmaktadır. Mn cevherleri içerdikleri Mn oranına göre sınıflandırılabilmektedir. Eski çağlarda mağara resimleri yanında cam, porselen ve çelik yapımında da kullanılan Mn, günümüzde başta metalürji sanayi olmak üzere birçok alanda kullanılarak önemini devam ettirmektedir. Türkiye’de madenlerin aranması ve işletilmesi hususlarını da düzenleyen 3213 Maden Kanununda sayılan maden grupları içerisinde manganez IV. grubun (c) bendinde yer almaktadır. Türkiye’de Mn oluşumları çok fazla bölgede gözlenebilmektedir. Bu duruma benzer şekilde birçok farklı il sınırları içerisinde yer alan manganez işletme izinli maden işletme ruhsatı bulunmakta olup Adıyaman, Balıkesir ve Sivas illeri ise ruhsat sayıları açısından öne çıkmıştır. Türkiye Mn maden üretimi ve ihracatı (miktar, değer, birim fiyat) verileri incelendiğinde yıllar itibarıyla artış veya azalmalar olduğu anlaşılmıştır. Türkiye’de gerçekleştirilen tüvenan Mn üretimi ve değer olarak Mn cevherleri ihracatı birlikte değerlendirildiğinde, bir önceki yıla göre 2022 yılında ihracat artarken üretim miktarının azaldığı, 2023 yılında üretim ve ihracatın artış gösterdiği, 2024 yılında ise maden üretimi ve ihracatının azaldığı anlaşılmıştır. Türkiye’nin manganez cevherleri ihracatında 2024 yılında ilk üç sırayı Çin Halk Cumhuriyeti, İran İslam Cumhuriyeti ve Rusya Federasyonu almıştır. Literatürde, Mn madenciliğine yönelik güncel verileri içeren bir çalışmaya rastlanılmadığından, bu çalışmada Türkiye manganez madenciliği maden işletme ruhsat sayısı, tüvenan üretim miktarı ve ihracat değerleri açısından incelenerek, literatüre bu yönde katkı sağlanması amaçlanmıştır. Ayrıca Mn kullanım alanlarına da değinilerek, bu madenin endüstriyel açıdan önemine dikkat çekilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• madencilik
• maden ihracatı
• maden üretimi
• manganez

Kaynakça

1. [1] İstanbul Maden İhracatçıları Birliği (İMİB). (t.y). Manganez. Erişim Adresi: https://imib.org.tr/maden/manganez/
2. [2] The International Manganese Institute (IMnI). (t.y). About Manganese, Manganese: discovery, applications, health & safety. Erişim Adresi: https://www.manganese.org/en/about-manganese
3. [3] Yener, L. (2018). Manganez Madenciliğimiz, Elektrikli Otomobil ve Güç Depolama Bataryalarının Yaygınlaşmasıyla Ayağa Kalkabilir mi? Türkiye Madenciler Derneği Sektörden Haberler Bülteni, sayı: 70, 24-68. Erişim Adresi: https://turkiyemadencilerdernegi.org.tr/wp-content/uploads/2024/12/FILE_A0E56B-659DBF-9B19F4-AC9FAE-A9AD48-D9E265.pdf
4. [4] Kangal, M.O. (2023). Manganez, Endüstriyel Mineraller El Kitabı (Editörler: Yüce, A.E., Kangal, M.O., Önal, G., Ergunalp, D.). İstanbul Maden İhracatçıları Birliği Yayını, 378s.
5. [5] Eroğlu, G. ve Şahiner, M. (2020). Üretimden ticarete manganez. MTA Doğal Kaynaklar ve Ekonomi Bülteni (2020) 30: 99-109. Erişim Adresi: https://bulten.mta.gov.tr/dosyalar/makaleler/405/tr_20221023202432_405_3_92e7ecbb.pdf
6. [6] Maden Kanunu. (1985). Erişim Adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=3213&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
7. [7] Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG). (2025). 31.12.2025 Tarihli Ruhsat Sorgulama Listesi (yayınlanmamış)
8. [8] Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG). (t.y). Maden İstatistikleri, Maden Üretim Değerleri. https://www.mapeg.gov.tr/Sayfa/Madenistatistik

9. [9] İstanbul Maden İhracatçıları Birliği (İMİB). (2021). 2020 Çalışma Raporu. Erişim Adresi: https://imib.org.tr/wp-content/uploads/cr2020.pdf
10. [10] İstanbul Maden İhracatçıları Birliği (İMİB). (2022). 2021 Yılı Çalışma Raporu. https://imib.org.tr/wp-content/uploads/cr2021.pdf
11. [11] İstanbul Maden İhracatçıları Birliği (2023). 2022 Çalışma Raporu. https://imib.org.tr/wp-content/uploads/cr2022.pdf
12. [12] İstanbul Maden İhracatçıları Birliği (2024). 2023 Çalışma Raporu. https://imib.org.tr/wp-content/uploads/2023-1.pdf
13. [13] İstanbul Maden İhracatçıları Birliği (2025). 2024 Çalışma Raporu. https://imib.org.tr/upload/2024-Faaliyet-Raporu.pdf