65 Yaş ve Üzeri Bireylerde Depresyon Düzeylerinin İncelenmesi

Öz

Dünya üzerinde yaşam süresinin uzaması ve cinsiyet, yaş gibi demografik değişkenler yaşlılarda depresyon sıklığını artırabilmektedir. Bu çalışma Şırnak’ın Uludere ilçesinde yaşayan 65 yaş ve üzeri bireylerin depresyon düzeylerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Şırnak’ın Uludere ilçesinde, tanımlayıcı türde yapılan bu çalışmada evreni bilinen örneklem hesaplama formülü kullanılmıştır. Bu nedenle araştırma, Temmuz–Eylül 2017 tarihleri arasında Türkiye’nin bir ilçesinde yaşayan 65 yaş ve üzeri 333 birey ile tamamlanmıştır. Çalışma verilerini toplamak için “Kişisel Bilgi Formu” ve “Geriatri Depresyon Ölçeği” kullanılmıştır. Analizlerinde ise tanımlayıcı istatistik, bağımsız gruplarda t testi, Kruskal-Wallis ve Varyans analizi kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alınmıştır. Katılımcıların %73,58’i 65-74 yaş grubu, %60,06’sı erkek, %97,28’i evli ve %34,90’ı ev hanımıdır. Katılımcıların %68,20’inin depresyonda olduğu, %15,60’sının ise depresyon riski taşıdığı belirlenmiştir. Eğitim, yanında yaşadığı kişiler, geçim kaynağı, kronik hastalık durumu ile Geriatri Depresyon Ölçeği puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu bulunmuştur. Çalışmada okur-yazar olmayan, yalnız yaşayan, 65 yaş aylığı ile geçinen ve birden fazla kronik hastalığı olan yaşlıların ortalama depresyon puan ortalamalarının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Katılımcıların ölçek puan ortalaması değerlendirildiğinde (17,24±6,13) çoğunluğunun depresyonda olduğu tespit edilmiştir. Depresyon puanı yüksek olan bireylerin hekime yönlendirilmesi, sosyal destek ağlarının güçlendirilmesi ve yaşlının kapasitesine uygun aktiviteleri yapması için teşvik edilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Depresyon
• Depresif Bozukluk
• Yaşlı
• Yaşlılık

Examination of Depression Levels in Individuals Aged 65 and Over

Öz

Increasing life expectancy and demographic variables such as gender and age may increase the prevalence of depression in the elderly. This study was conducted to examine the depression levels of individuals aged 65 years and older, living in a district of a province in the Eastern Anatolia Region of Turkey. In this descriptive study, sample calculation formula with known universe was utilized. Therefore, the research was conducted with 333 individuals aged 65 and over, residing in a district of Turkey, between July and September 2017. "Personal Information Form" and "Geriatric Depression Scale" were employed to collect study data. Descriptive statistics, independent samples t-test, Kruskal-Wallis, and analysis of variance were utilized in the analysis. Significance level of p<0.05 was adopted. 73,58% of the participants were 65-74 years old, 60,06% were males, 97,28% were married, and 34,90% were housewives. It was found that 68,20% of the participants were depressed and 15,60% were at risk of depression. It was also found that there was a statistically significant difference between the mean scores of the Geriatrics Depression Scale and education, people living with them, source of income, and chronic disease status. In the study, it was found that the mean depression scores of the participants who were illiterate, living alone, living on 65-year-old pension and having more than one chronic disease were higher. When the mean scale score of the participants was evaluated (17,24±6,13), it was revealed that the majority of them were depressed. It is recommended that the individuals with high depression scores be directed to a physician, social support networks should be strengthened, and the elderly should be encouraged to engage in activities appropriate to their capacity.

Anahtar Kelimeler

• Depression
• Depressive disorder
• Elderly
• Old age

Kaynakça

1. Aylaz, R., & Yıldırım, H. (2021). Yaşlı Ruh Sağlığı Hastalıklarında Hemşirelik Yaklaşımları. Toplum Ruh Sağlığı Hemşireliği. İstanbul: İstanbul Tıp Kitapevleri. (s. 201-204).
2. Beghi, M., Butera, E., Cerri, C. G., Cornaggia, C. M., Febbo, F., Mollica, A., … & Lozupone, M. (2021). Suicidal behaviour in older age: A systematic review of risk factors associated to suicide attempts and completed suicides. Neurosci Biobehav Rev, 127, 193-211. doi:10.1016/ j.neubiorev.2021.04.011
3. Cho, S. M., Saw, Y. M., Saw, T. N., Than, T. M., Khaing, M., Khine, A. T., … & Hamajima, N.(2021). Prevalence and risk factors of anxiety and depression among the community-dwelling elderly in Nay Pyi Taw Union Territory, Myanmar. Sci Rep, 7:9763. doi:10.1038/s41598-021-88621-w.
4. Conde-Sala, J. L., Garre-Olmo, J., Calvó-Perxas, L., Turró-Garriga, O., & Vilalta-Franch, J. (2019). Course of depressive symptoms and associated factors in people aged 65+ in Europe: A two-year follow-up. J Affect Disord, 15, 440-450. doi:10.1016/j.jad.2018.10.358
5. Corrêa, M. L., Carpena, M. X., Meucci, R. D., & Neiva-Silva, L. (2020). Depression in the elderly of a rural region in Southern Brazil. Cien Saude Colet, 25(6), 2083-2092. doi:10.1590/1413-812320 20256.18392018
6. Demirci, K., & Özer, Z. (2022). Yaşlı bireylerin ağrı inançları ve depresyon düzeylerini etkileyen faktörler. Gevher Nesibe Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(9), 91–103. doi:10.46648/gnj.145
7. Elkin, N. (2016). Bir aile sağlığı merkezine başvuran yaşlı bireylerde depresyon sıklığı ve yaşam doyumunun değerlendirilmesi. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(1), 9-21.
8. Ertan, T., Eker, E., & Şar, V. (1997). Geriatri Depresyon Ölçeğinin Türk yaşlı popülasyonunda geçerlik ve güvenirliği. Nöropsikiyatri Arşivi, 34 (2), 62-71.

9. Gariépy, G., Honkaniemi, H., & Quesnel-Vallée, A. (2016). Social support and protection from depression: systematic review of current findings in Western countries. Br J Psychiatry. 209(4), 284-293. doi:10.1192/bjp.bp.115.169094
10. Göçer, Ş., & Günay, O. (2018). Kayseri’de bir huzurevinde yaşayan yaşlıların günlük yaşam aktiviteleri ve depresif belirti düzeyleri. Eurasian Journal of Family Medicine, 7(3),116 124.
11. Idris, H., & Hasri, S. N. (2023). Factors associated with the symptom of depression among elderly in Indonesian urban areas. Jurnal Psikology, 50(1), 45-64. doi:10.22146/jpsi.72406
12. İstatistiklerle Yaşlılar (2022). https://data.tuik. gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2022 Erişim Tarihi: 28.04.2023
13. Jeong, E. H., & Park, J. H. (2020). The relationship among leisure activities, depression and quality of life in community-dwelling elderly Koreans. Gerontology and Geriatric Medicine, 6. doi:10.1177/2333721420923449
14. Karpha, K., Biswas, J., Nath, S., Dhali, A., Sarkhel, S., & Dhali, G. (2022). Factors affecting depression and anxiety in diabetic patients: A cross sectional study from a tertiary care hospital in Eastern India. Annals of Medicine and Surgery, 84, 104945. doi:10.1016/j.amsu.2022. 104945
15. Kasa, A. S., Lee, S. C., & Chang, H. R.(2022). Prevalence and factors associated with depression among older adults in the case of a low-income country, Ethiopia: a systematic review and meta-analysis. BMC Psychiatry. 22(1), 675. doi:10.1186/s12888-022-04282-7
16. Koçak, G. (2011). İnmeli Hastalarda Bakım Vericinin Yükü. İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
17. Maier, A., Riedel-Heller, S. G., Pabst, A., & Luppa. M. (2021).Risk factors and protective factors of depression in older people 65+. A systematic review. PLoS One. 13, e0251326. doi:10.1371/ journal.pone.0251326
18. Mirkena, Y., Reta, M. M., Haile, K., Nassir, Z., & Sisay, M. M. (2018). Prevalence of depression and associated factors among older adults at ambo town, Oromia region, Ethiopia. BMC Psychiatry, 18(1),1–7. doi:10.1186/s12888-018-1911-8
19. Molla, G. L., Sebhat, H. M., Hussen, Z. N., Mekonen, A. B., Mersha, W. F., & Yimer, T. M. (2016). Depression among Ethiopian adults: cross-sectional study. Psychiatry Journal, 1468120. doi:10.1155/ 2016/1468120
20. Palteki, A.S., Aykaç, E.F., Yükselen, N. H., Mammadova, L., Çakırlı, Y. A., & Hayran, O. (2021). Yaşlı bakımevinde konaklayan yaşlılarda uyku kalitesi ve depresyon. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, 6(2), 105-113. doi:10.35232/estudamhsd.875463
21. Polat, F., & Karasu, F. (2020). Yaşlı bireylerin algıladığı yalnızlık düzeyi ile depresyon arasındaki ilişki. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi, 8(1), 72-82. doi:10.33715/ inonusaglik.70424
22. Salk, R. H., Hyde, J. S, & Abramson, L. Y. (2017). Gender differences in depression in representative national samples: Meta-analyses of diagnoses and symptoms. Psychol Bull., 143(8), 783-822. doi:10.1037/bul0000102
23. Shrestha, K., Ojha, S. P., Dhungana, S., & Shrestha, S. (2020). Depression and its association with quality of life among elderly: An elderly home-cross sectional study. Neurology, Psychiatry and Brain Research, 38, 1-4.
24. Serin, K., Görpelioğlu, S., & Aypank, C. (2019). Yaşlıların yaşadıkları ortamlara göre yaşam kalitesi ve geriatrik depresyon ölçeği sonuçları. Türk Aile Hekimliği Dergisi, 23(4), 151-156. doi:10.15511/tahd.19.00450
25. T.C. Uludere Kaymakamlığı. (01.07.2019). Uludere’de nüfus ve yerleşme. http://www.uludere.gov.tr/ uluderede-nufus-ve-yerlesme Erişim Tarihi: 22.01.2024
26. Türkseven, E., Öner, C., & Şimşek, E. E. (2020). The relationship between geriatric depression and perceived social support in elderly: A field study. TJFMPC, 14(2), 203-209. doi:10.21763/tjfmpc. 633760
27. Uemura, K., Makizako, H., Lee, S., Doi, T., Lee, S., Tsutsumimoto, K., & Shimada, H. (2018). Behavioral protective factors of increased depressive symptoms in community-dwelling older adults: A prospective cohort study. Int J Geriatr Psychiatry. 33, e234-e241. doi:10.1002/ gps.4776.
28. World Health Organization. (2024). Aging and Health. Erişim Linki: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ageing-and-health Erişim Tarihi: 18.10.2024.
29. Yesavage, J. A., Brink, T. L., Rose, T. L, Lum, O., Huang, V., Adey, M., & Leirer, V. O. (1983). Development and validation of a geriatric depression screening scale: A preliminary report. J Psychiatr Res, 17, 37. doi:10.1016/0022-3956(82)90033-4
30. Yıldız, M., Varol, E., Elkoca, A., Yıldırım, M. S., & Sarpdağı, Y. (2023). Determining the correlation between old age adaptation, aging in place and depression in older adults: A descriptive correlational study. Archives of Psychiatric Nursing 43, 153-161. doi:10.1016/j.apnu.2023. 02.004
31. Yılmaz, E. (2018). Huzurevinde kalan yaşlılarda depresyon ve benlik saygısı ilişkisi. Kalem Uluslararası Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 8(2), 553-578. doi:10.23863/kalem.2018. 113
32. Zhang, H. H., Jiang, Y. Y., Rao, W. W., Zhang, Q. E., Qin, M. Z., Ng, C. H., ... & Xiang, Y. T. (2020). Prevalence of depression among empty-nest elderly in China: a meta-analysis of observational studies. Frontiers in psychiatry, 11, 608.
33. Zis, P., Daskalaki, A, Bountouni, I., Sykioti, P., Varrassi, G., & Paladini, A. (2017). Depression and chronic pain in the elderly: Links and management challenges. Clin Interv Aging, 21(12), 709-720. doi:10.2147/CIA.S113576
34. Zubaroğlu-Yanardağ, M., & Say-Şahin, D. (2019). Yaşlı bireylerde sürekli kaygı ve sürekli depresyon üzerine bir inceleme. Toplum ve Sosyal Hizmet, 30(1), 37-55. doi:10.33417/ tsh.516681