YAŞLI VE ENGELLİ KULLANICILAR İÇİN SOSYAL YAŞAM : SİNEMA SALONLARI ÜZERİNDE BİR ANALİZ

İMRAN Kavaz; Tülay Zorlu

YAŞLI VE ENGELLİ KULLANICILAR İÇİN SOSYAL YAŞAM : SİNEMA SALONLARI ÜZERİNDE BİR ANALİZ

Öz

İç mimarlık; tüm kullanıcı gruplarının mekânla olan ilişkilerini her yönüyle ele alıp, mekânı kullanıcıların gereksinme ve isteklerine uygun, estetik ve işlevsel olarak tasarlamayı hedef edinen bir disiplindir. Bu nedenle, gerek özel gerek kamusal mekânların çocuk, yaşlı, engelli tüm kullanıcıları kapsayan herkes için ulaşılabilir ve evrensel tasarım kriterlerine uygun şekilde tasarlanması her iç mimarın yükümlü olduğu sorumluluklardandır. Evrensel tasarım anlayışında amaç yapılan tasarımlarla, toplumda mümkün olabildiğince fazla kullanıcı kitlesine ulaşabilmektir. Bunun için de evrensel tasarım ilkeleri geliştirilmiştir. Kamu binalarında, ulaşımda, bilgilendirme ve iletişimde karşılaşılan engellerin ortadan kaldırılması, kamusal mekânları niteliksel ve niceliksel olarak geliştirilmesi, tecrit ve bağımlılığı azaltarak yaşlı ve engelli bireylerin eğitim, istihdam ve sosyal yaşama katılımına olanak tanıyacaktır. Yaşlı ve engelli kullanıcıların toplumsal yaşama dahil olarak sosyalleştikleri kamu yapılarından biri de sinema ve tiyatro salonlarıdır.
Bu çalışmanın amacı; sinema salonlarının yaşlı ve engelli bireyler açısından ulaşılabilirliği ve kullanılabilirliğini zorlaştıran ve onlara engel teşkil eden sorunları gün ışığına çıkarmak ve bundan sonra tasarlanacak sinema salonlarının evrensel tasarım ilkelerine uygun tasarlanmasında dikkat edilmesi gereken tasarım prensiplerini ortaya koyarak bir farkındalık yaratmaktır.
Çalışma kapsamında yapılan alan çalışması Trabzon ili merkezinde iki sinema salonu ve yakın çevresinde gerçekleştirilmiştir. Sinema salonlarının yakın çevreleriyle birlikte erişilebilirliğine değinilmiş ve iç mekanda seyir salonu, kafeterya, tuvaletler, bekleme koridorları vb. mekanlar evrensel tasarım esaslarından; eşitlikçi kullanım, kullanımda esneklik, kolay ve sezgisel kullanım, algılanabilir bilgi, hata için tolerans, düşük fiziksel güç, yaklaşma ve kullanım için hacim ve mesafe parametreleri göz önünde bulundurularak değerlendirilmiştir. Yöntem olarak yerinde tespit ve gözlem tekniği kullanılarak elde edilen bulgular kuramsal bilgilerin ışığında irdelenmiştir.

Kaynakça

Balaram, Singanapalli. (2001). Universal Design and the Majority World. Preiser F.E. Wolfgang ve Smith H. Korydon (Ed.). Universal Design Handbook, s. 3.1-4.3, USA: McGraw-Hill.
Brewer, Judy. (2001). Access to the World Wide Web: Technical policy and perspectives. Preiser F.E. Wolfgang ve Smith H. Korydon (Ed.). Universal Design Handbook, s. 33.1-34.1, USA: McGraw-Hill.
Covington, George. ve Hannah, Bruce. 1997. Access by Design. New York: Van Nostrand Reinhold.
Dostoğlu N., Şahin E. ve Taneli Y. (2009). Evrensel Tasarım: Tanımlar, Hedefler, İlkeler, Mimarlık Dergisi (347).
Eregenoğlu S., A., Mimarlıkta Kapsayıcılık: ‘Herkes İçin Tasarım’, YTÜ, Mimarlık Fakültesi, 2013, İstanbul.
Hacıhasanoğlu, Işıl. 2003. Evrensel Tasarım. Tasarım Kuram, 3: 93-101
Kalınkara V., Tezel H. E., Zorlu, T., (2016). YAŞLILIK Disiplinlerarası Yaklaşım, Sorunlar, Çözümler - 2, V. Kalınkara (Ed.)., Nobel Yayıncılık, s.509-540, Ankara.
Koca, Duygu. (2015). Kentsel Adalet Bağlamında Sanat Merkezlerinin Ulaşılabilirliği Üzerine Bir Eylem Araştırması. Hacettepe Üniversitesi, 11. Ulusal Sanat Sempozyumu, s. 137 – 150, Ankara.

Köse, N., Erkan, N. (2014). Kentsel Mekân Örgütlenmesinin Yaşlıların Kentsel Etkinlikleri Üzerindeki Etkisi, İstanbul ve Viyana Örneği (1), ODTÜ Mimarlık Fakültesi Dergisi, (31:1) 39-66.
Mace, Ron. (1985). Universal Design, Barrier free environments for everyone. Los Angeles, CA: Designers West.
O’Connell, T., Goldberg, L. (2001). Universal design in media. Preiser F.E. Wolfgang ve Smith H. Korydon (Ed.). Universal Design Handbook, s. 34.1-35.1, USA: McGraw-Hill.
Olguntürk N., Demirkan H., (2009). Ergonomıcs and Unıversal Desıgn ın Interıor Archıtecture Educatıon, ODTÜ Mimarlık Fakültesi Dergisi, (26:2) 123-138.
Robinette, Gary. 1985. Barrier Free Exterior Design: Anyone Can Go Anywhere. New York: Van Nostrand Reinhold
Steinfield, Edward. (2001). Universal Design in Mass transportation. Preiser F.E. Wolfgang ve Smith H. Korydon (Ed.). Universal Design Handbook, s. 19.1-20.1, USA: McGraw-Hill.
Story, Molly Follette, Mueller, James ve Mace, Ronald. 1998. The Universal Design File. NC State University: The Center for Universal Design.
T.C. Başbakanlık Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ‘Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi, Temel İstatistikler-Yıllara, Yaş Grubu ve Cinsiyete Göre Nüfus, Genel Nüfus Sayımları, http://www.tuik.gov.tr/UstMenu.do?metod=temelist, 2012 (ulaşım: 15.08.2016)
The Center for Universal Design, The Principles of Universal Design (Evrensel Tasarım İlkeleri), çeviren: Hacıhasanoğlu I., Version 2.0. Raleigh, Nc: North Carolina State University, 1997
Yılmaz, T., Gökçe, D., Kentsel Açık ve Yeşil Alanların Engelli Bireylerin Sosyal Yaşamı Açısından Önemi, Engelsiz Turizm Sempozyumu, 2012, Antalya.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

-

Yazarlar

İMRAN Kavaz

Tülay Zorlu

Yayımlanma Tarihi

28 Aralık 2016

Gönderilme Tarihi

2 Eylül 2016

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2016 Cilt: 9 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA58NS57NP

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kavaz, İ., & Zorlu, T. (2016). YAŞLI VE ENGELLİ KULLANICILAR İÇİN SOSYAL YAŞAM : SİNEMA SALONLARI ÜZERİNDE BİR ANALİZ. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, 9(2), 48-63. https://izlik.org/JA58NS57NP

AMA

1.Kavaz İ, Zorlu T. YAŞLI VE ENGELLİ KULLANICILAR İÇİN SOSYAL YAŞAM : SİNEMA SALONLARI ÜZERİNDE BİR ANALİZ. YSAD-EIRJ. 2016;9(2):48-63. https://izlik.org/JA58NS57NP

Chicago

Kavaz, İMRAN, ve Tülay Zorlu. 2016. “YAŞLI VE ENGELLİ KULLANICILAR İÇİN SOSYAL YAŞAM : SİNEMA SALONLARI ÜZERİNDE BİR ANALİZ”. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi 9 (2): 48-63. https://izlik.org/JA58NS57NP.

EndNote

Kavaz İ, Zorlu T (01 Aralık 2016) YAŞLI VE ENGELLİ KULLANICILAR İÇİN SOSYAL YAŞAM : SİNEMA SALONLARI ÜZERİNDE BİR ANALİZ. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi 9 2 48–63.

IEEE

[1]İ. Kavaz ve T. Zorlu, “YAŞLI VE ENGELLİ KULLANICILAR İÇİN SOSYAL YAŞAM : SİNEMA SALONLARI ÜZERİNDE BİR ANALİZ”, YSAD-EIRJ, c. 9, sy 2, ss. 48–63, Ara. 2016, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA58NS57NP

ISNAD

Kavaz, İMRAN - Zorlu, Tülay. “YAŞLI VE ENGELLİ KULLANICILAR İÇİN SOSYAL YAŞAM : SİNEMA SALONLARI ÜZERİNDE BİR ANALİZ”. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi 9/2 (01 Aralık 2016): 48-63. https://izlik.org/JA58NS57NP.

JAMA

1.Kavaz İ, Zorlu T. YAŞLI VE ENGELLİ KULLANICILAR İÇİN SOSYAL YAŞAM : SİNEMA SALONLARI ÜZERİNDE BİR ANALİZ. YSAD-EIRJ. 2016;9:48–63.

MLA

Kavaz, İMRAN, ve Tülay Zorlu. “YAŞLI VE ENGELLİ KULLANICILAR İÇİN SOSYAL YAŞAM : SİNEMA SALONLARI ÜZERİNDE BİR ANALİZ”. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, c. 9, sy 2, Aralık 2016, ss. 48-63, https://izlik.org/JA58NS57NP.

Vancouver

1.İMRAN Kavaz, Tülay Zorlu. YAŞLI VE ENGELLİ KULLANICILAR İÇİN SOSYAL YAŞAM : SİNEMA SALONLARI ÜZERİNDE BİR ANALİZ. YSAD-EIRJ [Internet]. 01 Aralık 2016;9(2):48-63. Erişim adresi: https://izlik.org/JA58NS57NP