Türk Hikâyesinde Kurumsal Yozlaşma (1870-1950)

Öz

Türk edebiyatında hikâye hemen her dönemde toplumsal, siyasal ve kurumsal dönüşümlerin izlerini taşıyan önemli bir anlatı alanı olmuştur. Modern anlamda hikâyenin teşekkülü 19. yüzyılda Batılı edebî türlerle karşılaşma sonrasında gerçekleşmiş; özellikle Tanzimat’tan itibaren bu tür hem teknik hem tematik açıdan belirgin biçimde yeni bir yönelime girmiştir. Buna rağmen, hikâye türünün bürokrasi, devlet mekanizması ve toplumsal yapı ile ilişkisini doğrudan ele alan çalışmaların sayısı sınırlı kalmıştır. Oysa modernleşme süreciyle birlikte memur tipolojisinin, kurumsal işleyişin ve devlet-toplum ilişkilerinin hikâyelerde belirgin bir eleştirel zemine kavuştuğu görülmektedir. Tanıtımını yaptığımız bu çalışma, 1870–1950 yılları arasındaki Türk hikâyeciliğinde kurumsal yozlaşmanın nasıl temsil edildiğini kapsamlı bir biçimde ele alarak literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Hikâye metinlerini hem içerik hem bağlam açısından inceleyen bu araştırma, dönemin bürokratik yapısına dair eleştirilerin edebiyat aracılığıyla nasıl görünür hâle geldiğini sistematik bir yaklaşımla ortaya koyması bakımından sahasında özgün ve kıymetli bir katkı sunmakta ve dönemin düşünsel atmosferini anlamaya yönelik imkânlar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Türk hikayesi
• bürokrasi
• kurumsal yozlaşma
• toplumsal eleştiri
• kitap tanıtımı

Institutional Corruption in Turkish Story (1870-1950)

Öz

In Turkish literature, the story has consistently served as a significant narrative medium reflecting social, political, and institutional transformations across different periods. The formation of the modern story emerged in the 19th century through encounters with Western literary forms, and from the Tanzimat era onward the genre underwent substantial technical and thematic shifts. Despite this development, studies that directly examine the relationship between the short story and such elements as bureaucracy, state mechanisms, and social structures remain limited. Yet it is evident that, with the process of modernization, civil servant typologies, institutional functioning, and state–society relations increasingly acquired a critical dimension within narrative texts. The present study addresses this gap by offering a comprehensive analysis of how institutional corruption is represented in Turkish short stories written between 1870 and 1950. By examining the texts in terms of both content and context, the research demonstrates how critiques of bureaucratic structures are articulated through literature, thereby providing an original and valuable contribution to the field through its systematic approach.

Anahtar Kelimeler

• Turkish story
• bureaucracy
• institutional corruption
• social critique
• book review

Kaynakça

1. Kanter, M.Fatih (2025). Türk Hikâyesinde Kurumsal Yozlaşma (1870-1950). İstanbul: Kesit Yayınları.