EN
TR
AROMATERAPİ UYGULAMALARININ YOĞUN BAKIM ÇALIŞANLARI VE HASTALARINDA KULLANIMI
Öz
Günümüzde yaygın olarak kullanılan geleneksel ve tamamlayıcı tedavi yöntemlerinden biri aromaterapidir. Aromaterapi bitkilerden elde edilen aromatik yağlar ile vücutta fiziksel, davranışsal ve psikolojik etkiler oluşturarak iyileşme sürecini hızlandırmaktadır. Tarihte aromaterapi kullanımı Ortadoğu, Eski Çin ve Mısır uygarlıklarından beri 5000 yıl öncesine dayanmaktadır. Aromaterapide kullanılan yağlar antiinflamatuvar, analjezik, antiseptik, antifungal, anksiyolitik etkileri ile uyku problemleri, ağrı, bulantı, kusma, yorgunluk, anksiyete ve depresyon gibi birçok semptomun yönetiminde kullanılmaktadır. Bulaşıcı olmayan ve bulaşıcı hastalıkların tedavisinde faydalı olduğunu gösteren kanıtlar bulunmaktadır. Aromaterapide uçucu yağlar; oral, dahili, topikal ve inhalasyon yolu ile uygulanmaktadır. Bu uygulama yöntemlerinin arasından en sık inhalasyon yöntemi tercih edilmektedir. Aromaterapi maliyeti düşük, yan etkisi olmayan non invaziv bir yöntemdir. Aromaterapi yoğun bakım çalışanlarında anksiyete, baş ağrısı, tükenmişlik ve yorgunluk gibi sorunların iyileşmesini ve yaşam kalitesinin artmasını sağlamaktadır. Yoğun bakım hastalarında ise; deliryumu önleme, ağrı, anksiyete, diyare, kusma ve abdominal distansiyon gibi semptomların iyileşmesi ve uyku kalitesinin artmasını desteklemek amaçlı kullanılmaktadır. Yoğun bakım çalışanları ve hastalarında aromaterapi kullanımının yaygınlaştırılması ve sağlık göstergelerine yansımalarının belirlenmesi için kanıt düzeyi yüksek çalışmalara gerek duyulmaktadır. Bu çalışmanın amacı, aromaterapi ile yoğun bakım çalışanlarında ve hastalarında kullanımına yönelik çalışmalarla literatür bilgisi sunmaktır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Çalışma derleme makalesidir. İntihal raporu alınmıştır. Yazarların beyan edecekleri herhangi bir çıkar çatışması yoktur.
Kaynakça
- 1. World Health Organization. WHO Traditional Medicine Strategy 2014-2023. Published 2023.Accessed February 15, 2024.https://www.who.int/publications/i/item/97892 41506096.
- 2. World Health Organization. WHO Global Report on Traditional and Complementary Medicine 2019. Published 2023. Accessed February 15,2024. https:// www.who.int.publications /i/item/97892415 1536
- 3. Thakkar S, Anklam E, Xu A, et al. Regulatory landscape of dietary supplements and herbal medicines from a global perspective. Regul Toxicol Pharmacol. 2020 Jul; 114:104647. doi: 10.1016/j.yrtph.2020.104647. [Epub 2020 Apr 16].
- 4. Gong M, Dong H, Tang Y, Huang W, Lu F. Effects of aromatherapy on anxiety: A meta-analysis of randomized controlled trials. J Affect Disord. 2020 Sep 1; 274: 1028-1040. doi: 10.1016/j.jad.2020.05.118. [Epub 2020 May 26].
- 5. National Association for Holistic Aromatherapy. What is aromatherapy? Accessed February 15, 2024. https://www.medicalnewstoday.com/articles/10884#.
- 6. Buckle J. Clinical Aromatherapy: Essential Oils in Healthcare. E-book. 3nd ed. St. Louis, MO: Elsevier Publishing; 2015:2-239.
- 7. Terzi A, Gebressalesie HT, Yıldırım Y. Yaşlı bireylerde aromaterapi uygulamaları: Sistematik derleme. J Tradit Complem Med. 2020;3(3):293-303. doi: 10.5336/jtracom.2019-72546.
- 8. Farrar AJ, Farrar FC. Clinical aromatherapy. Nurs Clin North Am. 2020 Dec; 55(4):489-504. doi: 10.1016/j.cnur.2020.06.015. [Epub 2020 Sep 28].
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Dahili Hastalıklar Hemşireliği, Yoğun Bakım Hemşireliği
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
16 Ağustos 2025
Gönderilme Tarihi
29 Mayıs 2024
Kabul Tarihi
20 Ocak 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 29 Sayı: 2
APA
Burkev, F. G., Taşcı, S., & Ceyhan, Ö. (2025). AROMATERAPİ UYGULAMALARININ YOĞUN BAKIM ÇALIŞANLARI VE HASTALARINDA KULLANIMI. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi, 29(2), 161-173. https://doi.org/10.62111/ybhd.1491741
AMA
1.Burkev FG, Taşcı S, Ceyhan Ö. AROMATERAPİ UYGULAMALARININ YOĞUN BAKIM ÇALIŞANLARI VE HASTALARINDA KULLANIMI. YBHD. 2025;29(2):161-173. doi:10.62111/ybhd.1491741
Chicago
Burkev, Fatma Gönül, Sultan Taşcı, ve Özlem Ceyhan. 2025. “AROMATERAPİ UYGULAMALARININ YOĞUN BAKIM ÇALIŞANLARI VE HASTALARINDA KULLANIMI”. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi 29 (2): 161-73. https://doi.org/10.62111/ybhd.1491741.
EndNote
Burkev FG, Taşcı S, Ceyhan Ö (01 Ağustos 2025) AROMATERAPİ UYGULAMALARININ YOĞUN BAKIM ÇALIŞANLARI VE HASTALARINDA KULLANIMI. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi 29 2 161–173.
IEEE
[1]F. G. Burkev, S. Taşcı, ve Ö. Ceyhan, “AROMATERAPİ UYGULAMALARININ YOĞUN BAKIM ÇALIŞANLARI VE HASTALARINDA KULLANIMI”, YBHD, c. 29, sy 2, ss. 161–173, Ağu. 2025, doi: 10.62111/ybhd.1491741.
ISNAD
Burkev, Fatma Gönül - Taşcı, Sultan - Ceyhan, Özlem. “AROMATERAPİ UYGULAMALARININ YOĞUN BAKIM ÇALIŞANLARI VE HASTALARINDA KULLANIMI”. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi 29/2 (01 Ağustos 2025): 161-173. https://doi.org/10.62111/ybhd.1491741.
JAMA
1.Burkev FG, Taşcı S, Ceyhan Ö. AROMATERAPİ UYGULAMALARININ YOĞUN BAKIM ÇALIŞANLARI VE HASTALARINDA KULLANIMI. YBHD. 2025;29:161–173.
MLA
Burkev, Fatma Gönül, vd. “AROMATERAPİ UYGULAMALARININ YOĞUN BAKIM ÇALIŞANLARI VE HASTALARINDA KULLANIMI”. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi, c. 29, sy 2, Ağustos 2025, ss. 161-73, doi:10.62111/ybhd.1491741.
Vancouver
1.Fatma Gönül Burkev, Sultan Taşcı, Özlem Ceyhan. AROMATERAPİ UYGULAMALARININ YOĞUN BAKIM ÇALIŞANLARI VE HASTALARINDA KULLANIMI. YBHD. 01 Ağustos 2025;29(2):161-73. doi:10.62111/ybhd.1491741