Sorumluluk Hukuku Bağlamında Sel Vakıası ve Etkileri

Yıl 2026, Sayı: 1, 539 - 575, 30.01.2026

Abdulkerim Yıldırım , Şeyda Yörük

https://doi.org/10.33432/ybuhukuk.1836554

https://izlik.org/JA28SG53ES

Öz

Doğal afetler, ortaya çıkardıkları büyük can ve mal kayıplarının yanı sıra, çeşitli hukuki sorunlara yol açarak hukuk dünyasında da önemli etkiler doğurmaktadır. Bu afetlerden biri olarak sel vakıaları hem sık görülmeleri hem de sonuçlarının ağır olması nedeniyle sorumluluk hukuku bakımından ayrı bir öneme sahiptir. Sel vakıası nedeniyle ortaya çıkan zararlardan kimin hangi hukuki sebep veya sebeplerle sorumlu olacağı, selin mevcut bir borç ilişkisinde tarafların yükümlülüklerini ne ölçüde etkilediği ve sorumluluktan kurtulma sebebi sayılıp sayılmayacağı, yargı kararlarında sıkça değerlendirilen konular arasındadır.
Sel her somut olayın koşullarına göre farklı hukuki etkilere yol açsa da genel olarak mücbir sebep kapsamında değerlendirilme potansiyeline sahiptir. Bu çalışmada sel olayının sorumluluk hukuku bakımından doğurduğu etkiler incelenmiştir. Bu kapsamda selin, mücbir sebep niteliği taşıyıp taşımadığı ve böylece illiyet bağına etkisi, mücbir sebebin şartları ve hukuki sonuçları ile doktrin ve Yargıtay kararları ışığında ele alınmıştır. Çalışmada selin beklenmeyen hal niteliği, aşırı ifa güçlüğü oluşturması ve idarenin sorumluluğuna etkisi de incelenmiştir. Ayrıca kira, eser, satış, saklama ve sigorta sözleşmeleri özelinde selin tarafların sorumluluklarına yansıması ele alınmış ve özellikle yargı uygulamasında sel vakıasına atfedilen etki değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Sel , Mücbir Sebep , İlliyet Bağının Kesilmesi , Sorumluluk , Tazminat

Flood Events and Their Implications in the Context of Liability Law

https://izlik.org/JA28SG53ES

Öz

Natural disasters, in addition to causing significant loss of life and property, give rise to various legal issues and therefore have substantial implications for the legal sphere. Among these disasters, flood events hold particular importance in the context of liability law due to both their frequency and the severity of their consequences. Questions such as who is liable for the damages caused by a flood, on what legal grounds such liability is based, to what extent a flood affects the parties’ obligations within an existing contractual relationship, and whether it may constitute a ground for exemption from liability are frequently examined in judicial decisions.
Although the legal effects of a flood vary depending on the circumstances of each individual case, it generally has the potential to be evaluated within the scope of force majeure. This study examines the legal implications of flood events in terms of liability law. In this context, the conditions and legal consequences of force majeure, as well as its effect on the causal link, are discussed in light of doctrinal views and decisions of the Court of Cassation. The study also considers whether a flood constitutes an unforeseen event, whether it gives rise to excessive difficulty of performance, and its implications for administrative liability. Moreover, the reflection of flood events on the parties’ responsibilities under lease, construction, sales, bailment, and insurance contracts is analysed, with particular emphasis on the legal effects attributed to floods in judicial practice.

Anahtar Kelimeler

Flood , Force Majeure , Interruption of the Causal Link , Liability , Compensation

Kaynakça

• Antalya, Gökhan (2019) Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 2. Baskı, C. V/1,3, Ankara, Seçkin Yayıncılık. (Antalya, C. V/1,3)
• Antalya, Gökhan (2019) Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 2. Baskı, C. V/2, Ankara, Seçkin Yayıncılık. (Antalya, C. V/2)
• Atay, Ender Ethem (2023) İdare Hukuku, 9. Baskı, Ankara, Turhan Kitabevi.
• Ayhan, Rıza/Çağlar, Hayrettin/Özdamar, Mehmet (2020) Sigorta Hukuku Ders Kita- bı, 3. Baskı, Ankara, Yetkin Yayınları.
• Ayli, Ali (2012) İnşaat Bütün Riskler Sigortasında Riziko, Ankara, Yetkin Yayınları.
• Baysal, Başak (2017) Sözleşmenin Uyarlanması, 2. Baskı, İstanbul, On İki Levha Yayıncılık.
• Bernardi, Frank J. (2022) “Vertragsbindung und Force Majeure in der Gegenwart”, Recht der Internationalen Wirtschaft, s. 180-184.
• Bodur, Alper (2018) “Sel ve İstanbul: Sel riskine karşı yapılan dere ıslah çalışmaları ile ilgili bir değerlendirme”, Resilience (Direnç) Dergisi, C. 2, S. 1, ss. 57-68.
• Cengiz, Serdar (2021) Mücbir Sebebin Sözleşmelere Etkisi, Ankara, Seçkin Yayıncılık.
• Çavuşoğlu, Aslı (2020) Geçici İfa İmkansızlığı ve Hukuki Sonuçları, İstanbul, On İki Levha Yayıncılık.
• Çeker, Mustafa (2022) 6102 Sayılı Ticaret Kanununa Göre Sigorta Hukuku, 25. Baskı, Adana, Karahan Kitabevi.
• Demir, İsmail (2023) Sigorta Hukuku Ders Kitabı, 11. Baskı, Ankara, Yetkin Yayınları.
• Evren, Çınar Can (2010) “İdarenin Sorumluluğunu Etkileyen Neden Olarak Mücbir Sebep”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. XIV, S. 1, ss. 263-297.
• Eren, Fikret (2019) Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 24. Baskı, Ankara, Yetkin Yayınları.
• Eren, Fikret (1975) Sorumluluk Hukuku Açısından Uygun İlliyet Bağı Teorisi, Ankara, Sevinç Matbaası.
• Erzurumluoğlu, Erzan (1970) Türk-İsviçre Borçlar Hukuku Sistemine Göre Borçluya Yüklenemeyen Nedenlerden Dolayı Edimin Yerine Getirilememesi, Ankara, Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi Yayınları.
• Gökalp, Süheyla Suzan/Çolakoğlu Kaplan, Melike (2025) “Afet Yönetimi; Devletin Pozitif Yükümlülüğü ve İdarenin Sorumluluğu”, HBV-HFD, C. 29, S. 1, ss. 111-157.
• Gözübüyük, Abdullah Pulat (1977) Mücbir Sebepler-Beklenmeyen Haller, Ankara, Kazancı Hukuk Yayınları. Gürsel, Esin (2018) “İdarenin Doğal Afetler Neticesinde Meydana Gelen Zararlardan Sorumluluğu”, R&S - Research Studies Anatolia Journal, C. 1, S. 2, ss. 330-343.
• Kalabalık, Halil (2024) İdare Hukuku Dersleri, C. II, 6. Baskı, Ankara, Seçkin Yayıncılık.
• Kaner, İnci Deniz (2018) Sigorta Hukuku, 3. Baskı, İstanbul, Filiz Kitabevi.
• Karahasan, Mustafa Reşit (2003) Sorumluluk Hukuku - Kusura Dayanan Sözleşme Dışı Sorumluluk - Kusura Dayanmayan Sözleşme Dışı Sorumluluk, 6. Baskı, Ankara, Beta Yayınevi.
• Keskin, A. Dilşad (2007) “Kesin Vadeli İşlemlerde İfa Etmeme: Temerrüt ve İmkânsız- lık”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 11, S. 1, ss. 209-231.
• Kocayusufpaşaoğlu, Necip/Hatemi, Hüseyin/Serozan, Rona/Arpacı, Abdulkadir (2014) Borçlar Hukuku Genel Bölüm: İfa - İfa Engelleri - Haksız Zenginleşme, C. 3, 6. Baskı, İstanbul, Filiz Kitabevi.
• Işıklar, Celâl (2019) “Danıştay Kararlarında İdarenin Kusursuz Sorumluluğunu Kaldıran ve Azaltan Hâller”, YBHD, S. 2019/1, ss. 115-158.
• Oğuzman, Kemal/Öz, Turgut (2020), Borçlar Hukuku Genel Hükümler, C. 1, 18. Bas- kı, İstanbul, Vedat Kitapçılık.
• Ozanemre Yayla, H. Tolunay (2023) Borçlar Hukuku Dersleri, 3. Baskı, Ankara, Filiz Kitabevi.
• Özçelik, Şemsi Barış (2009) Borçlunun Sorumlu Olmadığı Sebeplerle Borcun İfa Edi- lememesi ve Mücbir Sebep Kayıtları, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara.
• Özçelik, Şemsi Barış (2016) “Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na Göre Mücbir Sebepler ve Sonuçları”, TBB Dergisi, S. 123, ss. 303-324.
• Şafak Sarıkaya, Esma Elif (2022) “Olağanüstü Olayların Tasnifi ve Borç İlişkilerine Etkilerinin Çeşitli Görünümleri: Covid-19 Örneği”, Antalya Bilim Üniversitesi Hu- kuk Fakültesi Dergisi, C. 10, S. 20, Aralık, ss. 337-374.
• Şahin, Hale (2020) Mücbir Sebep Nedeniyle Borcun İfa Edilememesi, Ankara, Yetkin Yayınları.
• Tandoğan, Haluk (2010) Türk Mesuliyet Hukuku (Akit Dışı ve Akdi Mesuliyet), İstanbul, Vedat Kitapçılık.
• Tekinay, Selahattin Sulhi/Akman, Sermet/Burcuoğlu, Haluk/Altop, Atilla (1993) Borçlar Hukuku, 7. Baskı, İstanbul, Filiz Kitabevi.
• Tortumlu, Mukadder/Altuncı, Yusuf Ali (2024) “Türkiye’de Meydana Gelen Sel Afetlerinin Analizi ve Sağlık Üzerine Etkileri”, Anatolian Journal of Emergency Medicine, C. 7, S. 2, ss. 74-80.
• Topsoy, Fevzi (2018) “İnşaat Sigortasının Kapsamı”, TBB Dergisi, S. 134, ss. 519-566.
• Yaşar Korkanç, Selma/Korkanç, Mustafa (2006) “Sel ve Taşkınların İnsan Hayatı Üzerindeki Etkileri”, ZKÜ Bartın Orman Fakültesi Dergisi, C. 8, S. 9, ss. 42-50.
• Yazıcıoğlu, Emine/Şeker Öğüz, Zehra (2020) Sigorta Hukuku, 3. Baskı, İstanbul, Filiz Kitabevi.
• Yıldırım, Abdulkerim (2024) Türk Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 15. Baskı, Ankara, Monopol Yayınları.
• Yıldırır, Efe Can/Kurşun, Ali Suphi (2024) “Deprem Sebebiyle Uğranılan Zararlardan Tazminat Sorumluluğu”, Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 12, S. 1, Temmuz, ss. 531-600.
• Yüksekdağ, Sinan (2023) Mücbir Sebep ve Aşırı İfa Güçlüğü Hallerinin Kira Sözleşme- leri Üzerindeki Etkileri, 2. Baskı, Ankara, Seçkin Yayıncılık.