Kültürün Maddi Ürünleri: El Sanatı, Geleneksel Türk Sanatları, Değişim ve Koruma

Yıl 2025, Sayı: 50.Yıl Özel sayısı, 59 - 63, 25.11.2025

İsmail Öztürk

Öz

İnsan yaşamında bazı eşyalar, yaşamın kolaylaştırılması ve devamlılığı için elverişli koşullar sağlaması bakımından her zaman önem kazanmıştır. Bu bağlamda insanın çabası, yaşamı kolaylaştıran araç-gereçleri geliştirmeye yönelik olmuştur. Eşya denilince, insan uğraşının maddeleşmiş sonuçları anlaşılmaktadır. İnsan yaşamını kolaylaştırmaya yönelik ve günlük yaşamda işlevsel bir rolü olan söz konusu eşyalar, toplumun kültür tarihinin açıklanmasında önemli belge özelliği de taşırlar. Değişme ise, önüne geçilemeyen bir olgudur. Evren, enerji üretip tüketerek büyük hareketler oluşturur ve değişir. Toplumlar, yaşam savaşımı içinde üretip tüketerek değişir. İşte bu önüne geçilemez değişmenin insan ve toplumla ilişkisini düzenleyen mekanizmaya kültür denilmektedir. Kültür, değişmenin insanüstü kurallarını yumuşatmakta ve insanın evrensel değişme sürecine uyumunu sağlamaktadır. Konu, günümüzde iki yönüyle dikkat çekmektedir. Birincisi; çağdaş dünya koşullarında oluşan yeni eğilimlerin belirlediği yaşam gereği geleneksel değerlerin değişime uğraması, kimilerinin ortadan kalkması, ikincisi ise; kültür tarihimiz açısından çok önemli olan, değişen, kaybolan bu değerlerin sonraki kuşaklara aktarılması sorunudur.

Anahtar Kelimeler

El sanatı , kültürel değişim , maddi kültür , koruma

Material Aspects of Culture: Handicraft, Traditional Turkish Arts, Transformation and Conservation

Öz

Some items have always been important in providing favorable conditions to sustain life. In this context, human endeavor has been directed towards developing tools and equipment to achieve this end. Material goods are the materialized results of this endeavor. These objects, which are intended to facilitate human life and have a functional role in daily life, are also important documents in explaining the cultural history of societies. Change is a phenomenon that cannot be prevented. The universe creates great movements and changes by producing and consuming energy. Societies change by producing and consuming in the struggle for life. The mechanism that regulates the relationship of this inevitable change with human beings and society is called culture. Culture softens the superhuman rules of change and ensures human adaptation to the universal process of change. Today, two aspects of this subject stands out. The first is the change in traditional values and the disappearance of some of them as a result of emerging trends, and the second is the problem of transferring these changing and disappearing values, which is very important in terms of our cultural history, to the next generations.

Anahtar Kelimeler

Keywords: Handicraft , cultural exchange , material culture , conservation.

Kaynakça

• Öztürk, İ. (2000). Günümüzde Türkiye’de Geleneksel El Sanatlarının Bazı Sorunları. Süleyman Demirel Üniversitesi, Türk Dünyası Kültür Sanat Sempozyumu: Bildiriler (45-52).
• Tunalı, İ. (1997). Sanayi, İnsan ve Sanat. Hacettepe Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, 5. Ulusal Sanat Sempozyumu (74-79).