Kurgusal Tasarımların Sanat Bağlantılı Fiziksel Mekâna Mapping Uygulamalarıyla Yansıması: Melez Mekân

Yıl 2026, Sayı: Advanced Online Publication, 121 - 135

Sıla Kaymakçı , İsmail Emre Kavut

https://doi.org/10.17484/yedi.1778535

Öz

Kurgusal mekân tasarımlarının kökeninin fonetik sanatlardan olan edebi ürünler ile başladığı kabul edilmektedir. Tarihsel süreç içerisinde sinema, geleceğe yönelik konsept projeler, bilgisayar oyunları ve animasyon gibi branşlarda da görülen kurgusal mekân tasarımları fiziksel mekânlara çeşitli yöntemler ile dahil edilerek deneyimlenmektedir. Kurgusal mekân tasarımlarının fiziksel mekân ile sentezinden ortaya çıkan melez mekân kavramı bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Melez mekân tasarımları, yenilikleri bünyesine hızla ekleyebilen sanat disiplinlerinde sıklıkla görülmektedir. Sanat disiplinlerinde mapping yönteminin kullanıldığı melez mekân tasarımlarının analizini yapmak araştırmanın amaçlarındandır. Nitel araştırma kapsamında sanat ve mekân ilişkisi, kurgusal mekân tasarımı, melez mekân ve mapping yöntemi ele alınarak enstalasyon, dans, moda, tiyatroda görülen melez mekân örnekleri mekânın fiziksel yapısı, kullanılan yüzey alanları, senkronizasyon, eş zamanlılık, renk-doku, ölçü-oran gibi çeşitli parametreler doğrultusunda incelenmiştir. Örneklerdeki çeşitli sanat branşlarının iç mekân tasarım parametreleri ortak birçok unsuru barındırmaktadır. Sanat disiplinlerindeki melez mekân uygulamalarında, izleyicinin aktif katılımının sağlandığı ve de deneyim faktörünün etkin olduğu görülmektedir. Melez mekân uygulamalarının bu yönüyle de etkisini sürdürerek arttıracağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Melez mekân , sanat , kurgusal mekân tasarımı , mapping

Reflection of Fictional Designs in Art-Related Physical Space with Mapping Applications: Hybrid Space

Öz

Fictional space designs is considered to have originated in literary works rooted in phonetic arts. Historically, fictional space designs have also been seen in fields such as cinema, futuristic conceptual projects, computer games, and animation, and are experienced through various methods within physical spaces. The concept of hybrid space, which emerges from the synthesis of fictional space designs with physical space, forms the subject of this study. Hybrid space designs are frequently seen in art disciplines that can rapidly incorporate innovations. One of the aims of this research is to analyze hybrid space designs that utilize the mapping method in art disciplines. Within the scope of this qualitative research, the relationship between art and space, fictional space design, hybrid space, and the mapping methods were examined Examples of hybrid spaces seenin installation art, dance, fashion, and theater based on various parameters such as the physical structure of the space, surface areas used, synchronization, simultaneity, color and texture, and size and proportion. The interior design parameters of the various art disciplines in the examples share many common elements. Hybrid space applications across art disciplines demonstrate active audience participation and a strong experiential component. It is considered that hybrid space applications will continue to increase their impact in this respect.

Anahtar Kelimeler

Hybrid Space , art , fictional space design , mapping

Kaynakça

• Adrien M & Claire B. (t.y.). Hakanaï. https://www.am-cb.net/projets/http-www-am-cb-net-projets-hkn
• Aydın, Ö. C. (2024). Metaverse: Kurgusal mekân tasarımının geleceği (Tez No: 847536) [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Kültür Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Aydoğan, D. ve Aydoğan, Ö. (2021). Tiyatroda sanal gerçeklik atılımı. Akademik Sanat, (14), 130-140.
• Başçı, S. ve Ozanözgü, E. N. (2023). Kurgusal mekân-karakter ilişkisinin yaratıcılığa etkisi: Edebiyat ve sinema ara kesitinde disiplinler arası bir yaklaşım. Sanat Yazıları, (49), 321-349. https://doi.org/10.61742/sanatyazilari.1285004
• Çınar, S. ve Köse, Ö. (2021). Dijital kurulumlar ve etkileşimli mekânlar. Art-E Sanat Dergisi, 14(27), 223-238. https://doi.org/10.21602/sduarte.883648
• Dickerson, M. (2018). A’dan Z’ye sanat tarihi – Tarihöncesinden postmodern zamanlara görsel sanatlar (O. Düz, Çev.). Say Yayınları.
• Dirty Monitor Digital Art. (t.y.). Peter Pan: "The Never Ending Story". https://www.dirtymonitor.com/projects/peter-pan---the-never-ending-story
• Erdoğan, E. (2022). Modanın teknolojik dönüşümü: 3 boyutlu yazıcı tasarımları. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 1(56), 169-184. https://doi.org/10.17498/kdeniz.1206639
• Erman, C. (2022). Kurgusal mekân tasarımında zamansız mobilya (Tez No: 720037) [Yüksek Lisans Tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Geyik Değerli, N. (2019). Moda endüstrisinin giyilebilir teknoloji tasarımları. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi (IBAD), 4(1), 50-65. https://doi.org/10.21733/ibad.500289
• GQ. (2016, 11 Haziran). MCM x Christopher Raeburn just took travel gear to a whole new level. https://www.gq-magazine.co.uk/article/mcm-christopher-raeburn-london-collections-men
• Gümüş, Y. E. (2024). Teknolojinin tiyatro izleme alışkanlıklarına etkisi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (62), 379-389. https://doi.org/10.30794/pausbed.1398769
• Hasol, D. (2016). Ansiklopedik mimarlık sözlüğü (14. Baskı). Yem Yayınları.
• Kalay, T., Yalçın, Ç. ve Kavut, İ. E. (2023). ‘Pandemi’ kavramının konut ve kurgusal mekân tasarımları üzerindeki etkisi. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 8(2), 114-128.
• Kaplan Ekemen, G. ve Aydoğdu Karaaslan, İ. (2024). Teknolojik gelişim ekseninde dijitalleşen danslar: “Hit the Road Jack” etkileşimli (interaktif) dans performansının analizi. International Journal of Social Inquiry, 17(2), 359-382. https://doi.org/10.37093/ijsi.1427678
• Kaymakçı, S. (2024). Dijital sanatın fiziksel mekânda buluşması: Sanal ve estetik (Tez No: 881193) [Yüksek Lisans Tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Kaymakçı, S. ve Aytar Sever, İ. (2024). Mekân-İzleyici İlişkisinin Dijital Sanat Bağlamında İncelenmesi.13. Uluslararası Mühendislik Mimarlık ve Tasarım Kongresi, 8-9 Haziran 2024.
• Mülayim, S. (1994). Sanat tarihi metodu. Bilim Teknik Yayınevi.
• Öztekin, M. (2018). Moda markalarında kurgusal vitrin tasarımı (Tez No: 521651) [Yüksek Lisans Tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Öztekin, M. (2022). Kurumsal bir mekân olarak moda mağazalarında yenilikçi yaklaşımlar ve fijital tasarım modeli (Tez No: 744310) [Doktora Tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Öztekin M. ve Kavut İ. E. (2022). Kurgusal mekân tasarımının moda markalarına yansıması: Balenciaga Afterworld video oyun örneği. Journal of Interior Design and Academy, 2(2), 137-148. https://doi.org/10.53463/inda.20220130
• RÆBURN. (t.y.). MCM. https://www.raeburndesign.co.uk/pages/mcm
• Ruşen, F. (2022). Etkileşimli ortam içerisinde seyircinin katılımı ve aura kavramı. Tykhe Sanat Ve Tasarım Dergisi, 7(13), 182-196. https://doi.org/10.55004/tykhe.1106073
• Sarı, E. (2018). Sanat olgusunun tarihsel süreçte değişen tanımı, işlevi ve değeri üzerine. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32(45), 131-151.
• Somer, P. M. (2006). Mimarlık ve bilimkurgu edebiyatında mekân okumaları (Tez No: 223504) [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Sözen, M. ve Tanyeli, U. (2014). Sanat kavram ve terimleri sözlüğü. Remzi Kitabevi.
• teamLab. (2019a). Universe of Water Particles in the Tank, Transcending Boundaries. https://www.teamlab.art/w/universe_of_water_particles_tank/tankshanghai2019/
• teamLab. (2019b). Flowers and People, Cannot be Controlled but Live Together - Transcending Boundaries, A Whole Year per Hour. https://www.teamlab.art/w/universe_of_water_particles_tank/tankshanghai2019/
• teamLab. (2019c). teamLab: Universe of Water Particles in the Tank. https://www.teamlab.art/e/tankshanghai2019/
• teamLab. (t.y.). Biyografi. https://www.teamlab.art/about/
• Töre, T. Ş. ve Güney, E. (2022). Performans sanatı: Kültür etkileşimli dinamik bir fraksiyon. Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 100-115. https://doi.org/10.22466/acusbd.1197170
• Turan, T. ve Kavut, İ. E. (2022). Gerçeküstü sanat akımının kurgusal mekânlara ve metaverse kavramına katkısının norm bağlamında incelenmesi. Journal of Architectural Sciences and Applications, 7(1), 346-363. https://doi.org/10.30785/mbud.1079846
• Türk Dil Kurumu (t.y.). Türk Dil Kurumu Sözlükleri. https://sozluk.gov.tr/
• Universal Everything. (t.y.). MCM x Christopher Raeburn. https://www.universaleverything.com/commissions/mcm-x-christopher-raeburn-lcm-ss17
• Wands, B. (2006). Dijital çağın sanatı (O. Akınhay, Çev.). Akbank Kültür Sanat Yayınları.
• Yıldırım, B. ve Kavut, İ. E. (2022). Kurgusal mekânın bilimsel ve felsefi boyutları: The Animatrix – The Second Renaissance bölümüne metaverse çerçevesinden bakmak. ARTS: Artuklu Sanat Ve Beşeri Bilimler Dergisi, (Dijitalleşme Özel Sayısı), 115-144. https://doi.org/10.46372/arts.1142724
• Yıldırım, B. ve Kavut, İ. E. (2024). Kurgusal mekânlarda renk ve duygu ilişkisinin renk şemaları üzerinden irdelenmesi: Beetlejuice filmi. Sanat ve Tasarım Dergisi, 14(1), 147-166. https://doi.org/10.20488/sanattasarim.1505970
• Yıldırım, B. ve Kavut, İ. E. (2025). İnteraktif mekânlarda uzam ve anlam ilişkisine göstergebilimsel bir bakış. Akdeniz Sanat, 19(35), 9-29. https://doi.org/10.48069/akdenizsanat.1464780