Fraktal Form Üretimi ve Parametrik Tasarım İlişkisinin Seramik Sanatında Örnekler Üzerinden İncelenmesi

Yıl 2026, Sayı: 35, 97 - 107, 22.01.2026

Burcu Keskin

https://doi.org/10.17484/yedi.1781758

Öz

Seramik sanatı, insanlık tarihinin en eski ifade biçimlerinden biri olarak hem işlevsel hem de estetik kaygılarla şekillenmiş zengin bir üretim geleneğine sahiptir. Özellikle 20. yüzyılın sonlarından itibaren teknolojik ilerlemelerle yeni biçimsel ve kavramsal açılımlar kazanmıştır. Günümüzde seramik sanatı, yalnızca geleneksel tekniklerin bir yansıması olmaktan çıkmış; dijital tasarım araçlarının, parametrik modelleme yöntemlerinin ve fraktal geometri gibi matematiksel kuramların etkisiyle dönüşüme uğramıştır. Araştırmanın temel amacı, seramik ve porselen malzeme kullanılarak gerçekleştirilen parametrik tasarım üretimlerinin sanat ve tasarım alanındaki rolünü kapsamlı biçimde incelemektir. Çalışma, parametrik tasarımın temel bileşenleri olan tekrar, modülerlik, varyasyon ve süreç odaklı dönüşümün seramik sanatında nasıl somutlaştığını açıklamayı hedeflerken; bu yaklaşımın estetik, kavramsal ve teknik açılardan yarattığı katkıları ortaya koymayı amaçlamaktadır. Parametrik yaklaşım, seramiği statik bir üretim alanı olmaktan çıkararak, süreç içinde sürekli değişim ve dönüşümü yansıtan dinamik bir ifade alanına dönüştürmektedir.
Bu araştırma, nitel araştırma yöntemine dayalı olarak yapılandırılmış olup, literatür taraması kapsamında parametrik tasarım, fraktal geometri ve seramik sanatının çağdaş dönüşümü üzerine güncel akademik kaynaklar, makaleler ve sergi katalogları incelenmiştir. Çalışmanın amacı, fraktal ve parametrik temelli tasarım yaklaşımlarının çağdaş seramik sanatı üzerindeki etkilerini, önde gelen sanatçılar ve onların eserleri üzerinden akademik bir bakış açısıyla inceleyerek seramik sanatının biçimsel sınırlarını nasıl yeniden tanımladığını ortaya koymaktır. Araştırmanın alana katkısı, parametrik düşüncenin seramik sanatında üretim aracının ötesinde yeni bir estetik ve kavramsal paradigma oluşturduğunu vurgulamaktadır. Sonuç olarak, fraktal ve parametrik temelli tasarım yaklaşımlarının çağdaş seramik sanatı üzerindeki etkilerini, kuramsal bir çerçevede ele alarak, seramik sanatının biçimsel ve kavramsal sınırlarını yeniden tanımlamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Seramik , porselen , parametrik tasarım , fraktal form , mimarlık

An Examination of the Relationship Between Fractal Form Production and Parametric Design in Ceramic Art Through Examples

Öz

Ceramic art has a rich tradition of production shaped by both functional and aesthetic concerns, as one of the oldest forms of expression in human history. It has gained new formal and conceptual dimensions, especially since the late 20th century, thanks to technological advances. Today, ceramic art has moved beyond being merely a reflection of traditional techniques; it has undergone a transformation influenced by digital design tools, parametric modeling methods, and mathematical theories such as fractal geometry. The main aim of this research is to comprehensively examine the role of parametric design productions using ceramic and porcelain materials in the fields of art and design. The study aims to explain how repetition, modularity, variation, and process-oriented transformation, which are the basic components of parametric design, are embodied in ceramic art, while also revealing the contributions of this approach in aesthetic, conceptual, and technical terms. The parametric approach transforms ceramics from a static field of production into a dynamic expression that reflects continuous change and transformation within the process.
This research is structured based on qualitative research methods, and within the scope of the literature review, current academic sources, articles, and exhibition catalogues on parametric design, fractal geometry, and the contemporary transformation of ceramic art were examined. The aim of the study is to reveal how fractal and parametric-based design approaches redefine the formal boundaries of ceramic art by analyzing their effects on contemporary ceramic art from an academic perspective through leading artists and their works. The contribution of this research to the field emphasizes that parametric thinking creates a new aesthetic and conceptual paradigm in ceramic art beyond the means of production. Consequently, it aims to redefine the formal and conceptual boundaries of ceramic art by addressing the effects of fractal and parametric-based design approaches on contemporary ceramic art within a theoretical framework.

Anahtar Kelimeler

Ceramic , porcelain , parametric design , fractal form , architecture

Kaynakça

• Arcasoy A. ve Başkırkan H. (2020). Seramik teknolojisi. Literatür yayınları.
• Başer, U. G. ve Aslan, E. E. (2023). Seramik sanatı yaratım sürecinde tasarım, çamur ve şekillendirme ilişkisi. Bodrum Sanat ve Tasarım dergisi, 2(2), s. 178-187
• Çakmak, M. S. (2011). Evrenin geometrik şifresi altın oran kaos fraktal simetri. Karadeniz Kitap.
• Falconer, K. (1990). Fractal geometry: Mathematical foundaitons and applications. John Wiley & Sons Ltd.
• Mendilcioğlu R. F. (2023). Kültürel mekân yaratım aracı olarak parametrik tasarım: Lizbon Sanat, Mimarlık ve Teknoloji Müzesi örneği, Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi, 4 (2), s. 124-146
• Parlak D. ve Mercin L. (2023). Parametrik tasarım yaklaşımının sofra seramiği dekor ve form tasarımlarına yansımasının incelenmesi, SDÜ ART-E Güzel Sanatlar Fakültesi Sanat Dergisi, 16 (32), s. 744-763
• Savaş, Sinan. (2019). Mekânı anlamak, aktarmak, üretmek, öğrenmek bütününde parametrik tasarım yaklaşımlarının iç mimarlık tasarım eğitimine entegrasyonu. (Tez No. 622080) Doktora tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, yayınlanmış tez, İstanbul.
• Şekerci, C. (2020). Parametrik tasarım yaklaşımının iç mimarlık eğitimine etkisi, (Tez No. 647059) Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, yayınlanmış tez, Ankara.
• Yüzükoca, F. N. (2023). Çağdaş sanatta fraktal form üretim yöntemi olarak parametrik tasarım, (Tez No. 802071) Yüksek lisans tezi, Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, yayınlanmış tez, Afyonkarahisar.