Çevre Estetiğinde Kullanılan Modellerin Değerlendirilmesi ve Biyofilya Bağlamında Yeni Bir Model Önerisi
Öz
İnsan ve doğa arasındaki ilişki, etkileşim ve bağ günümüzün modern toplumunda açık bir şekilde görülmektedir. Eskiden insanlar birebir doğa içinde yaşadıkları için, yaşadıkları doğayla var olmaktaydılar. Günümüzdeki hayatımızın teknolojiyle sarmalanması nedeniyle insanlar artık insani çevreler dediğimiz kavram içerisinde var olmaktadırlar.
İnsanlar yaşadıkları çevreyi estetik anlamda ve kullanıcı şartlarına uyum çerçevesinde yorumlamaktadırlar. Bu estetik değerlendirme son yıllarda çevre estetiği adı altında çalışılmaktadır. İnsan-yaşam arasındaki bağ, ‘Biyofilya’ hipotezinde anlam kazanmaktadır. Biyofilya İnsanların yaşadıkları ve var oldukları doğaya karşı, gerek bilişsel, gerek içgüdüsel olarak doğuştan gelen bir eğilimle fikirler, yorumlar ve değerlendirmeler üretip beslemekte oldukları anlamında değerlendirilmektedir. Bu makalede literatür taramaları sonucu çevre estetiği konusundaki araştırmacıların değerlendirdiği beş modeli incelenmiştir, sonuç olarak eleştirilen veya doğrulanan noktalara göre, biyofilia hipotezi bağlamında yeni modeller geliştirilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abdelaal, M.S. (2019). ‘’Biophilic campus: An emerging planning approach for a sustainable innovation-conducive university’’, Journal of Cleaner Production, 215, 1445-1456.
- Anonim. (2019). https://www.gizushka.com/biyofili-nedir-kelimekolik/ (02.09.2019).
- Bayraktaroğlu, Ö. E. (2014). Mimarlıkta ekosistem düşüncesiyle tasarlamak. Doktora Tezi. İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
- Berleant, A. (1992). The eesthetics of environment. Philadelphia: Temple University Press.
- Brown, D.K., Barton, J.L., Gladwell, V.F. (2013). ‘’Viewing nature scenes positively affects recovery of autonomic function following acute mental stress’’, Environ Sci Technol, 4, 5562–5569.
- Carlson, A. (1979). ‘’Appreciation and the natural environment’’, The Journal of Aesthetics and Art Criticism’’, 3, 267-275.
- Carlson, A. (2000). Aesthetics and the environment: The appreciation of nature, Art and architecture. New York: Routledge.
- Carlson, A. and Berleant, A. (2004). ‘’Introduction: The aesthetics of nature’’. In Carlson A. Berleant A. (Ed.), The Aesthetics of Natural Environments (p.11-42), Canada: Boardview Press.
- Carlson, A. and Lintott S. (2008). ‘’Introduction: natural aesthetic value and environmentalism’’. In Carlson A. Lintott S. (Ed.), Nature, Aesthetics, and environmentalism: From Beauty to Duty (p.1-22), USA: Columbia University Press.
- Carlson, A. (2009). Nature and landscape : An introduction to environmental aesthetics. New York: Columbia University Press.