Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Çerçevesinde Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme İlişkisi

Yıl 2025, Cilt: 2 Sayı: 2, 109 - 123, 31.12.2025

Fehime Günbegi

Öz

Bu çalışma, Türkiye ekonomisinde finansal gelişme ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SKH) perspektifiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Küresel finansal sistemlerin derinleşmesi ve dış ticaret dinamikleri, ekonomik büyümenin niteliği ve sürdürülebilirliği üzerinde önemli etkiler yaratmaktadır. 1990-2024 dönemi verileri kullanılarak yapılan ARDL sınır testi analizi, kısa dönemde kredi hacminin ekonomik büyümeyi anlamlı ve pozitif yönde desteklediğini, dış ticaretin ise kısa vadede büyüme üzerinde olumsuz etkiler yarattığını ortaya koymuştur. Uzun dönemde kredi genişlemesinin olası riskler nedeniyle negatif etkisi gözlenirken, dış ticaretin uzun dönem etkisi sınırlı kalmıştır. Bounds testi sonuçları, değişkenler arasında uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisini doğrulamaktadır. Elde edilen bulgular, kredi ve dış ticaret politikalarının ekonomik büyüme ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda dengeli biçimde yönetilmesi gerektiğini göstermektedir. Özellikle kredi hacminin verimli ve sürdürülebilir alanlara yönlendirilmesi, ihracatın çeşitlendirilmesi, katma değerli üretimin teşvik edilmesi ve çevre dostu üretim süreçlerinin desteklenmesi, SKH 8 ve SKH 9 ile uyumlu stratejiler olarak öne çıkmaktadır. Sonuç olarak, çalışma, Türkiye’de kısa ve uzun vadeli büyüme stratejilerinin hem ekonomik verimlilik hem de çevresel ve toplumsal sürdürülebilirlik açısından bütüncül bir yaklaşımla planlanması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Büyüme , finansal gelişme , sürdürülebilir kalkınma , ekonomik büyüme , ARDL testi

The Relationship Between Financial Development and Economic Growth within the Framework of the Sustainable Development Goals

Öz

This study aims to examine the relationship between financial development and economic growth in Turkey from the perspective of the Sustainable Development Goals (SDGs). The deepening of global financial systems and the dynamics of foreign trade significantly influence the quality and sustainability of economic growth. Using data from 1990 to 2024, the ARDL bounds testing analysis reveals that, in the short term, credit volume significantly and positively supports economic growth, while foreign trade has a negative impact on growth. In the long term, credit expansion shows a negative effect due to potential risks, whereas the long-term impact of foreign trade remains limited. The bounds test results confirm the existence of a long-run cointegration relationship among the variables. The findings suggest that credit and trade policies should be managed in a balanced manner to promote both economic growth and sustainable development. In particular, directing credit to efficient and sustainable sectors, diversifying exports, encouraging value-added production, and supporting environmentally friendly production processes emerge as strategies consistent with SDG 8 and SDG 9. In conclusion, the study highlights the necessity of designing short- and long-term growth strategies in Turkey through a comprehensive approach that ensures both economic efficiency and environmental and social sustainability.

Anahtar Kelimeler

Growth , financial development , sustainable development , economic growth , ARDL testing

Kaynakça

• Alasgarlı, F., & Sekmen, T. (2021). Asya Ülkelerinde Finansal Gelişme, Ekonomik Büyüme ve Enflasyon İlişkisi. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 9(2), 19-48. doi:10.54429/seyad.1012929.
• Arcand, J.-L., Berkes, E., & Panizza, U. (2012). Too much finance? IMF Working Paper, No. 12/161.
• Arslan, E. (2024). Filistin’de Finansal Gelişme - Ekonomik Büyüme İlişkisi. Filistin Araştırmaları Dergisi(15), 63-90. doi:10.34230/fiad.1383276
• Avcı, Ö. B. (2017). Finansal Gelişme Ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Türkiye Örneği. Muhasebe ve Fianansman Dergisi, 171-182. doi:10.25095/mufad.399902
• Bahmani-Oskooee, M., & Bohl, M. (2000). German Monetary Unification and the Stability of Long-Run German Money Demand Function. Economics Letters, 66(2), 203-208.
• Beck, T., Feyen, E., Ize, A., & Moizeszowicz, F. (2008). Benchmarking Financial Development. The World Bank Policy Research Working Paper. No: 4638, 4-5.
• Bist, J. P. (2018). Financial development and economic growth: Evidence from a panel of 16 African and non-African low-income countries. FINANCIAL ECONOMICS, 6(1). doi:10.1080/23322039.2018.1449780
• Bölükoğlu, A. (2021). Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Doğrusal Olmayan İlişki: IMF Finansal Gelişmişlik Endeksi ile Yeni Bulgular. Ekonomi, Politika & Finans Araştırmaları Dergisi, 6(2), 385-402. doi:10.30784/epfad.962307
• Çınar, M., Cebecioğlu, F. F., & Taş, C. (2024). Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Nedensel İlişki: Karşılaştırmalı Panel Veri Analizi. Erzurum Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17, 59-77. doi:10.29157/ etusbed.1302825
• Dornbusch, R., Fischer, S., & Startz, R. (2014). Makroiktisat (çev. Salih AK). The Mc Graw-Hill.
• Faraj, M. M. (2021). The impact of financial development on economic growth in Iraq for the period (2004-2018):An Analytical Econometric Study. Journal of Economics and Administrative Sciences, 27(126). doi:10.31219/osf.io/ukmy9
• Giuliano, P., & Ruiz-Arranz, M. (2009). Remittances, financial development, and growth. Journal of Development Economics, 90(1), 144-152. doi:10.1016/j.jdeveco.2008.10.005
• Güneş, S. (2013). Finansal gelişmişlik ve büyüme arasındaki nedensellik testi: Türkiye örneği. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 14(1), 73-85.
• Hamza, F., & Nassima, B. (2022). The Impact of Financial Development on Economic Growth: Empirical evidence from Algeria. Beam Journal of Economic Studies, 02, 689-700. doi:10.54666/2334-006-002-042
• Ibrahim, M., & Alagidede, P. (2018). Effect of financial development on economic growth in sub-Saharan Africa. Journal of Policy Modeling, 40(6), 1104-1125. doi:10.1016/j.jpolmod.2018.08.001
• Iwasaki, I., & Ono, S. (2023). Economic Development and the Finance–Growth Nexus: A Meta-Analytic Approach. Center for Economic Institutions Working Paper Series No: 2023-6.
• Jung, S. M. (2017). Financial Development and Economic Growth: Evidence from South Korea between 1961 and 2013. International Journal of Management, Economics and Social Sciences, 6(2), 89-106.
• Kandır, S. Y., İskenderoğlu, Ö., & Önal, Y. B. (2007). Finansal Gelişme Ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkinin Araştırılması. Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü , 16(2), 311-326.
• Levine, R., Loayza, N., & Beck, T. (2000). Financial intermediation and growth: Causality and causes. Journal of Monetary Economics, 46(1). doi:10.1016/S0304-3932(00)00017-9
• Love, I., & Zicchino, L. (2006). Financial development and dynamic investment behavior: Evidence from panel VAR. The Quarterly Review of Economics and Finance, 46(2), 190-210. doi:10.1016/j.qref.2005.11.007
• Narayan, P. K. (2005). The saving and investment nexus for China: Evidence from cointegration tests. Applied Economics, 37(17), 1979–1990. doi:10.1080/00036840500278103
• Nyamongo, E. M., & Moyi, E. (2014). The Relationship between Financial Development and Economic Growth in Africa. Research in Applied Economics, 6(8). doi:10.13140/2.1.3833.9209
• Okpara, G. C., Onoh, A. N., Ogbonna, B. M., Iheanacho, E., & Kelechi, I. (2018). conometrics Analysis of Financial Development and Economic Growth: Evidence from Nigeria. Journal of Finance and Accounting, 6(1), 26-34. doi: 10.11648/j.jfa.20180601.14
• Pesaran, M. H., & Shin, Y. (1999). An autoregressive distributed lag modelling approach to cointegration analysis. (Cilt 11). Cambridge: In: Strom, S., Ed., Econometrics and Economic Theory in the 20th Century: The Ragnar Frisch Centennial Symposium, Cambridge University Press,. doi:10.1017/CCOL521633230.011
• Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds Testing Approaches to the Analysis of Level Relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289-326. doi:10.1002/jae.616
• Pinshi, C. P., & Kabeya, A. M. (2020). Financial development and Economic growth in the Democratic Republic of the Congo : Supply leading or Demand following? Journal of Advanced Studies in Finance, 11(2). doi:10.14505//jasf.v11.2(22).04
• Poghosyan, T. (2022). Financial Development and Growth in the Caucasus and Central Asia. IMF Working Paper 22/134.
• Rodrik, D. (2008). The Real Exchange Rate and Economic Growth. Brookings Papers on Economic Activity, 2, 365-412. doi:10.1353/eca.0.0020
• Sakızlı, A. (2019). Bankaların Krediİ Hacminin Ekonomik Büyüme ile İlişkisinin Araştırılması: İngiltere Örneği. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(3), 42-53.
• Sghaier, I. M. (2023). Trade openness, financial development and economic growth in North African countries. International Journal of Finance & Economics, 28(2), 1729-1740. doi:10.1002/ijfe.2503
• Shahbaz, M., Lean, H. H., & Farooq, A. (2013). Natural gas consumption and economic growth in Pakistan. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 18, 87–94. doi:10.1016/j.rser.2012.09.029
• Shan, J., & Morris, A. (2010). Does Financial Development 'Lead' Economic Growth? International Review of Applied Economics, 16(2), 153-168. doi:10.1080/02692170110118885
• Shravani, S., & Kumar, S. (2020). Financial Development and Economic Growth in Selected Asian Economies: A Dynamic Panel ARDL Test. Contemporary Economics, 201-218. doi:10.5709/ce.1897-9254.400
• Sinha, N., & Shastri, S. (2023). Does financial development matter for domestic investment? Empirical evidence from India. South Asian Journal of Business Studies, 12(1), 104-126. doi:10.1108/SAJBS-09-2020-0332
• Sugözü, İ. H., & Ünver, E. (2024). A Panel Data Analysis on the Relationship between Financial Development and Economic Growth: The Case of Asian Countries. International Econometric Review, 16(1), 1-23. doi:10.33818/ier.1455226
• Tadesse, D., & Abebaw, A. (2021). The effect of financial sector development on economic growth of selected sub‐Saharan Africa countries. International Journal of Finance and Economics, 28(3), 2834-2842. doi:10.1002/ijfe.2566
• Yağlı, İ., & Topcu, E. (2019). Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Nedensellik İlişkisi: G7 Ülkeleri Örneği. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(3), 888-898. doi:10.32709/akusosbil.523505
• Yapraklı, S. (2007). Ticari Ve Finansal Dışa Açıklık İle Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: Türkiye Üzerine Bir Uygulama. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Ekonometri ve İstatistk Dergisi(5), 67-89.
• Yavuz, R. A., & Bektaş, S. (2023). Finansal gelişme ve ekonomik büyüme ilişkisi: İki aşamalı sistem GMM tahmincisinden kanıtlar. Journal of Life Economics, 10(4), 341-351. doi:10.15637/jlecon.2198
• Zengin, B. (2023). Finansal Gelişmenin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Türkiye Ekonomisinin TodaYamamoto Yaklaşımıyla Analizi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 15(3), 2331-2346. doi:10.20491/isarder.2023.1716
• Zhang, B., & Zhou, P. (2021). Financial development and economic growth in a microfounded small open economy model. The North American Journal of Economics and Finance, 58. doi:10.1016/j.najef.2021.101544