Tık Odaklı Habercilik: Isparta Yerel İnternet Gazeteleri Üzerine Bir İnceleme

Öz

Yeni iletişim teknolojilerinin gelişimiyle beraber ortaya çıkan ve kısa süre içerisinde yoğun olarak kullanılan internet gazeteciliği çeşitli avantaj ve dezavantajı beraberinde getirmiştir. Tık odaklı habercilik de okurlar açısından internet gazeteciliğinin en büyük dezavantajları arasında yer almaktadır. İnternet ortamında tıklanma almak adına kullanıcıların bilgilendirilmesi düşünülmeden içerikler (haberler) paylaşılmaktadır. Bu tür haberler ise gazetecilik meslek ilkeleri ve etiği bakımından önemli bir sorunu ortaya koymaktadır. Çalışmada da tüm bunlardan hareketle yerel haber sitelerinde tık odaklı haberlerin kullanım düzey ve biçimlerini belirlemek amacıyla Isparta’daki haber portalları incelenmiştir. İçerik analizi yönteminin kullanıldığı araştırmada, Bomba32, Demokrat32, Gülkent Gazetesi, Haber32 ve Isparta Postası siteleri örneklem olarak seçilmiştir. Haber sitelerinin 12 Haziran-26 Haziran 2023 tarihleri arasında paylaştıkları haberler analize dahil edilmiştir. Analiz neticesinde incelenen haber sitelerinde yoğun olarak (%44,37) tık odaklı haberlere başvurulduğu tespit edilmiştir. Tık odaklı haber stratejileri içerisinde merak uyandırma en çok kullanılan yöntem olmuştur. Ayrıca güncel haberler ve ekonomi haberlerinin tık tuzağının en fazla olduğu alanlar olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Tık odaklı habercilik
• İnternet gazeteciliği
• Tık tuzağı
• Yerel medya
• Dijital medya

Clickbait Journalism: A Study on Isparta Local Online Newspapers

Öz

Online journalism, which emerged with the development of new communication technologies and has been widely used in a short period of time, has various advantages and disadvantages. Clickbait journalism is also among the biggest disadvantages of online journalism in terms of readers. In order to get clicks on the Internet, content (news) is shared without considering informing users. This kind of news reveals an important problem in terms of journalism professional principles and ethics. In this study, news portals in Isparta were analyzed in order to determine the level and forms of use of clickbait news on local news websites. In the study in which content analysis method was used, Bomba32, Demokrat32, Gülkent Gazetesi, Haber32 and Isparta Postası websites were selected as the sample. News shared by news websites between June 12 and June 26, 2023 were included in the analysis. As a result of the analysis, it was determined that clickbait news was used intensively (44.37%) in the news sites analyzed. Among clickbait news strategies, arouse curiosity was the most used method. It was also found that current news and economic news are the areas where clickbait is most common.

Anahtar Kelimeler

• Clickbait journalism
• Online journalism
• Clickbait
• Local media
• Digital media

Kaynakça

1. Arklan, Ü., Rençber, H. & Kartal, N. Z. (2020). Dijital çağın yeni sarmalı: sosyal medya bağımlılığı. İçinde H. H. Aygül & E. Eke (Editörler), Dijital Bağımlılık ve e-Hastalıklar. (ss. 61-84). Nobel Yayınevi.
2. Arslan, B. (2023). Yerel basın yöneticilerinin perspektifinden internet gazeteciliği: avantajlar ve tehditler. Türkiye Medya Akademisi Dergisi, 3(5), 40-77. https://doi.org/10.5281/zenodo.7648322
3. Bazaco, A., Redondo, M. & Sánchez-García, P. (2019). Clickbait as a strategy of viral journalism: conceptualisation and methodst. Revista Latina de Comunicación Social, 74, 94-115, DOI: 10.4185/RLCS-2018-1323en
4. Biyani, P., Tsioutsiouliklis, K., & Blackmer, J. (2016, February). " 8 amazing secrets for getting more clicks": detecting clickbaits in news streams using article informality. In Proceedings of the AAAI Conference on Artificial Intelligence.
5. Blom, J. N., & Hansen, K. R. (2015). Click bait: forward-reference as lure in online news headlines. Journal of Pracmatics, (76), 87-100. doi.org/10.1016/j.pragma.2014.11.010
6. Bulunmaz, B. (2011). İnternet gazeteciliğinin medya dünyası içerisindeki yeri ve ekonomik boyutları, Marmara İletişim Dergisi, 18, 27-46.
7. Chakraborty, A., Paranjape, B., Kakarla, S. & Ganguly, N. (2016). Clickbait: detecting and preventing clickbaits in online news media. 2016 IEEE/ACM International Conference on Advances in Social Networks Analysis and Mining. San Francisco. IEEE. CoRR abs/1610.09786.
8. Chen, Y., Conroy, N. J., & Rubin, V. L. (2015, November). Misleading online content: recognizing clickbait as" false news". In Proceedings of the 2015 ACM on workshop on multimodal deception detection, Washington, DC.

9. Çakır, H. (2007). Geleneksel gazetecilik karşısında internet gazeteciliği. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(22).
10. Çavuş, S. & Ede, N. (2021). Tık Odaklı Habercilik: Türk İnternet Haber Medyası Üzerine Bir İçerik Analizi. Selçuk İletişim Dergisi, 14(1), 23-54.
11. Dönmez, İ. H. (2010). İnternet haberciliğinde tıklanma kaygısı ve kapan manşetler. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 14, 105-128.
12. Flavian, C. & Gurrea, R. (2016). İnternette gazete okumak-web sitesinin niteliklerinin etkisi. İçinde H. Hülür & C. Yaşın (Editörler) Yeni Medya- Kullanıcının Yükselişi. (ss. 439-463). Ütopya Yayınevi.
13. Foust, J. C. (2017). Online journalism: principles and practices of news for the web. Holcomb Hathaway Inc. Gökçe, O. (2019). Klasik ve nitel içerik analizi. Çizgi Kitapevi.
14. Halıcı, N. (2003). Online gazetecilik. İçinde S. Alankuş (Derleyen), Yeni iletişim teknolojileri ve medya, IPS İletişim Vakfı Yayınları.
15. Hülür, H. & Yaşın, C. (2017). Yeni medya ve gazeteciliğin geleceğini çerçevelemek. İçinde H. Hülür & C. Yaşın (Editörler), Yeni medya geleceğin gazeteciliği. (ss. 9-38). Ütopya Yayınevi.
16. Işık, U. & Koz, K. A. (2014). Çöp yığınlarında haber aramak: internet gazeteciliği üzerine bir çalışma. Humanities Sciences, 9(2), 27-43.
17. Işık, U. & Koz, K. A. (2020). Türkiye’de internet gazeteciliği: meslek profesyonellerinin gözünden gazetecilik ortamı. Selçuk İletişim Dergisi, 13 (3), 1264-1295
18. Kalender A. B. (2019). İnternet haberciliğinde clickbait savaşları: bir okuyucu tepkisi olarak limon haber örneği. Dördüncü Kuvvet, 2 (2), 1-21
19. Lischka, A. J. & Garz, M. (2023). Clickbait news and algorithmic curation: a game theory framework of the relation between journalism, users, and platforms, New Media & Society, 25(8), 2073-2094.
20. Ma, Y. W., Chen, J. L., Chen, L. D. & Huang, Y. M. (2022). Intelligent clickbait news detection system based on artificial ıntelligence and feature engineering. Transactıons On Engıneerıng Management.
21. Macit, H. B. (2023). Yerel internet haberciliğinde tık tuzağı: Batı Akdeniz Bölgesi örneği. Yeni Medya, 14, 251-265.
22. Narin, B. (2017). Gazetecilik 2.0-internet gazeteciliğinde hipermetinsellik. Gece Kitaplığı.
23. Öztermiyeci, M. (2017). İnternet gazeteciliği genel gazeteciliğe karşı, Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, 116 (228), 171-190.
24. Özyal, B. (2016). Tık odaklı habercilik: tık odaklı haberciliğin türk dijital gazetelerindeki kullanım biçimleri. Global Media Journal TR Edition, 6(12), 273-301.
25. Pavlik, V. J. (2013). Yeni medya ve gazetecilik (M. Demir & B. Kalsın, Çev.). Phoenix Yayınevi.
26. Regina, S., Purwandari, K., & Kurniadi, F. I. (2022, November). Clickbait headline detection using supervised learning method. In 2022 IEEE International Conference on Internet of Things and Intelligence Systems.
27. Scacco, J. M., & Muddiman, A. (2016). Investigating the influence of “clickbait” news headlines. Engaging News Project Report.
28. Siregar, B., Habibie, I., & Nababan, E. B. (2021). Identification of ındonesian clickbait news headlines with long short-term memory recurrent neural network algorithm. Journal of Physics, 1882 (1), 1-8.
29. Söğüt, Y. & Öngel, A. (2022). Yeni medya-dijitalleşme ve tık odaklılık: habertürk ve hürriyet gazetesi örneği, Esam Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(2), 212-230.
30. Şahin, Z. B., & Birincioğlu, Y. (2022). Tık odaklı başlıklar ve okuyucu refleksleri üzerine bir araştırma: odak grup çalışması. TRT Akademi, 7(14), 236-261.
31. Taylan, H. H. (2011). Sosyal bilimlerde kullanılan içerik analizi ve söylem analizinin karşılaştırması. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(2), 63-76.
32. Yalınız, M. F., & Özsoy, S. (2022). Yerel internet gazetelerinin tık sayısını arttırmak için kullandıkları yöntemler: Bolu örneği. Yeni Medya, 2022(12), 156-181.
33. Yeniceler Kortak İ. (2022) İnternet gazeteciliğinde “son dakika” başlığıyla atılan tık tuzaklı haberlerin etik çerçeveden incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 488-503.
34. Yıldırım, B. (2015). İçerik çözümlemesi yönteminin tarihsel gelişimi uygulama alanları ve aşamaları. İçinde B. Yıldırım (Editör), İletişim araştırmalarında yöntemler. (ss. 105-154). Literatürk.