Araştırma Makalesi

Almanya Münih Bölgesinde QDaedalus sistemi ile gözlemlenen astrojeodezik çekül sapma verilerinin GGMplus ve EGM2008 ile kestirilen değerlerle karşılaştırılması

Cilt: 41 Sayı: 3 15 Aralık 2020
EN TR

Almanya Münih Bölgesinde QDaedalus sistemi ile gözlemlenen astrojeodezik çekül sapma verilerinin GGMplus ve EGM2008 ile kestirilen değerlerle karşılaştırılması

Öz

Astrojeodezik sistemlerle gözlemlenen astrojeodezik çekül sapma verisi, yeryuvarının gravite alanı ile ilgili önemli bilgiler sağlaması nedeniyle, yerbilimleri alanında, özellikle jeodezi ve jeofizik gibi bilimsel disiplinlerde, yersel, hava ve uydu gravite verilerinin kontrolü ve validasyonunda sıklıkla kullanılmaktadır. Bu çalışmada, Münih bölgesinde yer alan 10 nirengi noktasında astrojeodezik çekül sapma verisi gözlemleyebilmek için total station temelli QDaedalus sisteminden yararlanılmıştır. Gözlemlenen verilerin doğruluğunun ~0.2 yaysaniyesi (″) olduğu saptanmıştır. Yüksek doğruluklu bu veri seti, iki global gravite alan modelinin—Global Gravite Modeli plus (GGMplus) ve Yer Gravite Modeli 2008 (Earth Gravitational Model 2008–EGM2008)—kalitesini değerlendirebilmek için kullanılmıştır. QDaedalus sistemi ile gözlemlenen ve GGMplus modeli ile kestirilen çekül sapma bileşenleri arasındaki farklar, hem Kuzey-Güney (K-G) hem de Doğu-Batı (D-B) bileşenlerinde yaklaşık 0.2″ olmakla beraber, maksimum farklar K-G ve D-B bileşenlerinde sırasıyla ~0.3″ ve ~0.4″ olarak tespit edilmiştir. Sonuçlar EGM2008 modeli için analiz edildiğinde ise, gözlemlenen ve EGM2008 ile kestirilen çekül sapma bileşenleri arasındaki maksimum farkların K-G bileşeninde 0.9″; D-B bileşeninde ise 1.8″ olduğu saptanmıştır. Dolayısıyla, EGM2008 ile kestirilen değerlerin, GGMplus ile kestirilen değerlere göre doğruluğunun daha düşük olduğu görülmüştür. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar, daha önce İstanbul’da QDaedalus gözlemleri ile EGM2008 ve GGMplus modellerinin kıyaslandığı uygulama sonuçlarıyla da karşılaştırılmıştır. Bu makale kapsamında, İstanbul ve Münih’te aynı sistem ve global gravite alan modelleri kullanılarak elde edilen çekül sapma verileri arasındaki farkların sebepleri tartışılarak, GGMplus ile kestirilen çekül sapma veri setinin, hem Münih hem de İstanbul’da daha yüksek doğruluğa sahip olmasının nedenleri açıklanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK BİDEB 2214-A

Proje Numarası

1059B141601200

Teşekkür

Münih’te QDaedalus sistemi ile gerçekleştirilen arazi çalışmaları, Alman Akademik değişim Servisi (DAAD) kısa dönem araştırma bursu, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) BİDEB 2214-A Doktora Sırası Araştırma Bursu (proje no: 1059B141601200; Albayrak ve Hirt, 2018a) ve Münih Teknik Üniversitesi Astronomik ve Fiziksel Jeodezi Enstitüsü tarafından desteklenmiştir. Bu veri setinin EGM2008 (Pavlis vd. 2012) ve GGMplus (Hirt vd. 2013) ile karşılaştırılması ve yapılan çalışmanın makaleye dönüştürülmesi sürecindeki destekleri için ise TÜBİTAK BİDEB 2219 Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı’na (proje no: 1059B192000149) ve İsviçre La Haute Ecole d'Ingénierie et de Gestion du Canton de Vaud (HEIG-VD) Yersel Mühendislik Enstitüsü’ne teşekkür ederiz. Ayrıca bu çalışmayı inceleyen, zaman ve emek harcayarak yayının bilimsel kalitesinin artmasına yardımcı olan Dr. Elmas Sinem İnce ve gizli hakeme katkılarından dolayı teşekkürlerimizi sunarız. Şekil 3’teki harita QGIS kullanılarak çizdirilmiştir (OpenStreetMap, 2019).

Kaynakça

  1. Abele, M., Balodis, J., Janpaule, I., Lasmane, I., Rubans, A., Zariņš, A., 2012. Digital zenith camera for vertical deflection determination. Geodesy and Cartography, 38(4),123–129. https://doi.org/10.3846/20296991.2012.755324.
  2. Albayrak M., Hirt C., 2018a. Determining the Astrogeodetic Geoid Profile of the Munich Region Using the QDaedalus System. Final Report BIDEB 2214-A, The Scientific and Technological Research Council of Turkey (TUBITAK), Ankara, Turkey, p. 63.
  3. Albayrak, M., Hirt, C., 2018b. Astrogeodetic observations at Geodetic Observatory Wettzell, Geodetic Observatory Wettzell, Technical Report, p.43.
  4. Albayrak, M., Hirt, C., Guillaume, S., Hauk, M., Halicioglu, K., 2018. Testing the QDaedalus measurement system for astrogeodetic observation of the gravity field. AGU Fall Meeting 2018, Abstracts. http://adsabs.harvard.edu/abs/2018AGUFM.G51F0534A.
  5. Albayrak, M., Halicioglu, K., Özlüdemir, MT., Basoglu, B., Deniz, R., Tyler, A.R.B., Aref, M.M., 2019a. The use of the automated digital zenith camera system in Istanbul for the determination of astrogeodetic vertical deflection. Boletim de Ciências Geodésicas 25(4).
  6. Albayrak, M., Hirt, C., Guillaume, S., Özlüdemir, M.T., Halicioglu, K., Basoglu, B., 2019b. New astrogeodetic observations of vertical deflections at the Istanbul astrogeodetic network demonstrate issues in global gravity models along coastlines. In 27th IUGG General Assembly.
  7. Albayrak, M., 2020. Assessment of global gravity models in coastal zones: A case study using astrogeodetic vertical deflections in Istanbul, Doktora Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Istanbul, Türkiye.
  8. Albayrak, M., Hirt, C., Guillaume, S., Halicioglu, K., Özlüdemir, M.T., Shum, C.K., 2020a. Quality assessment of global gravity field models in coastal zones: a case study using astrogeodetic vertical deflections in Istanbul, Turkey. Studia Geophysica et Geodaetica 64 (3). https://doi.org/10.1007/s11200-019-0591-2.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

1 Haziran 2020

Kabul Tarihi

6 Ekim 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 41 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Albayrak, M., Zeray Öztürk, E., Bildirici, İ. Ö., Hirt, C., Guillaume, S., & Shum, C. (2020). Almanya Münih Bölgesinde QDaedalus sistemi ile gözlemlenen astrojeodezik çekül sapma verilerinin GGMplus ve EGM2008 ile kestirilen değerlerle karşılaştırılması. Yerbilimleri, 41(3), 220-246. https://doi.org/10.17824/yerbilimleri.740141
AMA
1.Albayrak M, Zeray Öztürk E, Bildirici İÖ, Hirt C, Guillaume S, Shum C. Almanya Münih Bölgesinde QDaedalus sistemi ile gözlemlenen astrojeodezik çekül sapma verilerinin GGMplus ve EGM2008 ile kestirilen değerlerle karşılaştırılması. Yerbilimleri. 2020;41(3):220-246. doi:10.17824/yerbilimleri.740141
Chicago
Albayrak, Müge, Emel Zeray Öztürk, İbrahim Öztuğ Bildirici, Christian Hirt, Sébastien Guillaume, ve Ck Shum. 2020. “Almanya Münih Bölgesinde QDaedalus sistemi ile gözlemlenen astrojeodezik çekül sapma verilerinin GGMplus ve EGM2008 ile kestirilen değerlerle karşılaştırılması”. Yerbilimleri 41 (3): 220-46. https://doi.org/10.17824/yerbilimleri.740141.
EndNote
Albayrak M, Zeray Öztürk E, Bildirici İÖ, Hirt C, Guillaume S, Shum C (01 Aralık 2020) Almanya Münih Bölgesinde QDaedalus sistemi ile gözlemlenen astrojeodezik çekül sapma verilerinin GGMplus ve EGM2008 ile kestirilen değerlerle karşılaştırılması. Yerbilimleri 41 3 220–246.
IEEE
[1]M. Albayrak, E. Zeray Öztürk, İ. Ö. Bildirici, C. Hirt, S. Guillaume, ve C. Shum, “Almanya Münih Bölgesinde QDaedalus sistemi ile gözlemlenen astrojeodezik çekül sapma verilerinin GGMplus ve EGM2008 ile kestirilen değerlerle karşılaştırılması”, Yerbilimleri, c. 41, sy 3, ss. 220–246, Ara. 2020, doi: 10.17824/yerbilimleri.740141.
ISNAD
Albayrak, Müge - Zeray Öztürk, Emel - Bildirici, İbrahim Öztuğ - Hirt, Christian - Guillaume, Sébastien - Shum, Ck. “Almanya Münih Bölgesinde QDaedalus sistemi ile gözlemlenen astrojeodezik çekül sapma verilerinin GGMplus ve EGM2008 ile kestirilen değerlerle karşılaştırılması”. Yerbilimleri 41/3 (01 Aralık 2020): 220-246. https://doi.org/10.17824/yerbilimleri.740141.
JAMA
1.Albayrak M, Zeray Öztürk E, Bildirici İÖ, Hirt C, Guillaume S, Shum C. Almanya Münih Bölgesinde QDaedalus sistemi ile gözlemlenen astrojeodezik çekül sapma verilerinin GGMplus ve EGM2008 ile kestirilen değerlerle karşılaştırılması. Yerbilimleri. 2020;41:220–246.
MLA
Albayrak, Müge, vd. “Almanya Münih Bölgesinde QDaedalus sistemi ile gözlemlenen astrojeodezik çekül sapma verilerinin GGMplus ve EGM2008 ile kestirilen değerlerle karşılaştırılması”. Yerbilimleri, c. 41, sy 3, Aralık 2020, ss. 220-46, doi:10.17824/yerbilimleri.740141.
Vancouver
1.Müge Albayrak, Emel Zeray Öztürk, İbrahim Öztuğ Bildirici, Christian Hirt, Sébastien Guillaume, Ck Shum. Almanya Münih Bölgesinde QDaedalus sistemi ile gözlemlenen astrojeodezik çekül sapma verilerinin GGMplus ve EGM2008 ile kestirilen değerlerle karşılaştırılması. Yerbilimleri. 01 Aralık 2020;41(3):220-46. doi:10.17824/yerbilimleri.740141