THE RELATIONSHIP BETWEEN THE CONCEPT OF “MENS REA” AND THE NOTION OF “CULPABILITY” IN TURKISH CRIMINAL LAW

Öz

Mens rea, a concept widely employed in common law criminal systems—particularly in the United States (US) and the United Kingdom (UK)—is often translated into Turkish as “criminal mind.” However, it more closely corresponds to what Turkish criminal law designates as the mental element of crime. Although the UK is regarded as the birthplace of the common law system, the normative grounding and doctrinal development of mens rea has been more significantly advanced by the US. In common law, while the first requirement of a crime is a voluntary human act (actus reus), the absence of mens rea prevents actus reus from constituting an offense. Similarly, in Turkish criminal law, the material element of crime (fiil) is not sufficient on its own for the establishment of criminal liability. This study explores the foundational explanations regarding the mental elements of crime in Turkish law and compares them with the doctrine of mens rea. Within this framework, it examines how the concept of mens rea—as developed in the continental European legal tradition—has been addressed under the heading of the mental element of crime in Turkish law, analyzing the meanings attributed to these concepts in both systems through the lens of culpability.

Anahtar Kelimeler

• Common Law
• Mens Rea
• Actus Reus
• Mental Element of Crime
• Culpability

“MENS REA” KAVRAMININ TÜRK CEZA HUKUKU’NDAKİ “KUSURLULUK” KAVRAMIYLA İLİŞKİSİ

Öz

Mens rea, common law ceza hukukunda özellikle Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve İngiltere’de yaygın kullanılan ve suçlu zihin olarak Türkçeye çevrilebilen ancak tam anlamıyla hukukumuzda suçun manevi unsuruna karşılık gelen bir kavramdır. İngiltere, common law sisteminin başladığı ülke olarak kabul edilmekle birlikte mens reanın gelişiminde ABD’nin kavramı normatif bir temele oturtma çabasını ve aslında kavramın gelişimine daha fazla katkı sunduğunu görüyoruz. Common law ceza hukukunda suçun ilk şartı iradi insan davranışı yani actus reus olmakla birlikte mens reaya sahip olmayan bir actus reus, suç oluşturmaz. Türk Ceza Hukuku’nda benzer şekilde suçun maddi unsuru olan fiil, suçun oluşumu için yeterli olmaz. Hukukumuzda suçun manevi unsurları kavramına ilişkin temel açıklamalara yer verilerek mens rea ile bir karşılaştırma yapılmıştır. Çalışmamız Kıta Avrupası hukuk sisteminde yer alan mens rea kavramının ülkemizde suçun manevi unsuru başlığında nasıl ele alındığını, bu iki farklı hukuk sisteminin kavramlara yüklediği anlamı, kusurluluk çerçevesinde incelemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Common Law
• Mens Rea
• Actus Reus
• Suçun Manevi Unsuru
• Kusurluluk

Kaynakça

1. Akbulut, Berrin: Ceza Hukuku Genel Hükümler, 9. Baskı, Adalet Yayıncılık, Ankara, 2022.
2. Alam, Mashi: Strict Liability in Socio-Economic Offences, Department of Law Aligarh Muslim University, Aligarh India, 1995.
3. Alexander, Larry/Kessler, Kimberly D.: Mens Rea and Inchoate Crimes, Journal of Criminal Law and Criminology, Vol: 87, I: 4, s. 1138-1193.
4. Al-Shamari, Khalid Saleh: The Emergence of Mens Rea in Common Law and Civil Law Systems, Kilaw Journal, Vol: 7, I: 1, s. 95-128.
5. Andenaes, Johannes: The General Part of the Criminal Law of Norway, Malaya Law Review, Vol: 9, No: 1, s (Thomas P., Ogle, A Journal of Human Rights, Public and International Law, Israel Law Review, Vol: 17, No: 1).
6. Apaydın, Cengiz: Ceza Hukukunda Doğrudan Kast, Olası Kast, Basit Taksir ve Bilinçli Taksir Kavramları, 2. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2021.
7. Artuk, M. Emin/Gökcen, Ahmet/Alşahin, M. Emin/Çakır, Kerim: Ceza Hukuku Genel Hükümler, 16. Baskı, Adalet Yayıncılık, Ankara, 2022.
8. Aşçı, Arzu: Yargıtay 1.CD Kararlarında Türk Ceza Hukuku’nda Doğrudan Kast Ve Olası Kast, Özbek, Veli Özer (Editör), İzmir Ekonomi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza Hukuku Günleri-1 Yargıtay Ceza Dairesi Kararlarının Değerlendirilmesi Sempozyumu: 1.Ceza Dairesi Kararları, Editör, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2022.

9. Aydın, Devrim: Uluslararası Ceza Mahkemesi Roma Statüsü’nde Suçun Manevi Unsuru ve Hata, Fasikül Hukuk Dergisi, Cilt: 4, Sayı: 27, s. 20-23.
10. Baker, John S.: Mens Rea: The Need for a Meaningful Intent Requirement in Federal Criminal Law, Legislative Testimony, U.S. House of Representatives Task Force on Over-criminalization, s. 1-12.
11. Bodenstein, H.D.J.: Phases in the Development of Criminal Mens Rea, The South African Law Journal, s. 323-348.
12. Brewer, Janet: The Impact of Intercultural Legal Discourse upon Anglo-American versus Navajo Criminal Legal Theory, Language, Discourse and Society, Vol: 10, No: 2, s. 11-22.
13. Broersen, Jan: Deontic Epistemic stit Logic Distinguishing Modes of `Mens Rea', Journal of Applied Logic, Vol: 9, I: 2, s. 1-22.
14. Brown, Darryl K.: Federal Mens Rea Interpretation and the Limits of Culpability’s Relevance, Law and Contemporary Problems, Vol: 75, No: 2, s. 109-131.
15. Canpolat, Can: Kusur İlkesi Işığında Mazeret Nedeni Olarak Zorlayıcı Cebir, Adalet Yayıncılık, Ankara, 2016.
16. Casebrief: Director of Public Prosecutions v. Morgan.
17. Centel, Nur/Zafer, Hamide/Çakmut, Özlem: Türk Ceza Hukukuna Giriş, 11. Baskı, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2020.
18. Chan, Winnie M. F./Simester, A.P.: Four Functions of Mens Rea, The Cambridge Law Journal, Vol: 72, No: 2, s. 381-396.
19. Chesnes, Eugene J.: Concept of Mens Rea in the Criminal Law, Journal of Criminal Law and Criminology, Vol: 29, I: 5, s. 627-644.
20. Chiesa, Luis E.: Mens Rea in Comparative Perspective in Comparative Perspective, Marquette Law Review, Vol: 102, s. 575-603.
21. Coke, Edward: The Third Part of The Institutes of The Laws of England: Concerning High Treason, and Other Pleas of The Crown, and Criminal Causes, 4. bs., London 1669.
22. Çetin, Soner Hamza: Türk Ceza Kanunu’na Göre Normatif Değer Yargısı Olarak Kusur ve Kusursuzluk Kavramı, Terazi Hukuk Dergisi, Sayı: 190, s. 33-49.
23. Dailey, Dailey: Searching for Culpability, Punishing the Guilty, and Protecting the Searching for Culpability, Punishing the Guilty, and Protecting the Innocent: Should Congress Look to the Model Penal Code to Stem Innocent: Should Congress Look to the Model Penal Code to Stem the Tide of Federal Overcriminalization? the Tide of Federal Overcriminalization?, Catholic University Law Review, Vol: 63, I: 4, s. 997-1020.
24. Demirbaş, Timur: Ceza Hukuku Genel Hükümler, 19. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024.
25. Demren Dönmez, Burcu: Ceza Hukukunda Alternatif Kusur Şekilleri, İleri yayıncılık, İzmir, 2012.
26. Dönmezer, Sulhi/Erman, Sahir: Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku Cilt II, 15. Baskı, DER Yayıncılık, İstanbul, 2021.
27. Dülger, Murat Volkan: 5237 Sayılı YTCK’da Kastın Unsurları Ve Türleri - Özellikle Olası Kastın Değerlendirilmesi, Hukuk ve Adalet Eleştirel Hukuk Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 5, s. 1-43 (2005).
28. Dülger, Murat Volkan: Ceza Hukuku Genel Hükümler, 2. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2023.
29. Dressler, Joshua.: Understanding Criminal Law, 4.bs, Lexisnexis Yayınevi, VA 2006.
30. Erem, Faruk/Danışman, Ahmet/Artuk, Mehmet Emin: Ümanist Doktrin Açısından Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 14. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 1997.
31. Erem, Faruk: Ümanist Doktrin Açısından Türk Ceza Hukuku Cilt:1 Genel Hükümler, 10. Baskı, Sevinç Matbaa, Ankara, 1973.
32. Ersoy, Uğur: Objektif Cezalandırılabilme Şartları, (Doktora Tezi), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Ceza Ve Ceza Muhakemesi Hukuku Anabilim Dalı, Ankara, 2014.
33. Ersoy, Uğur: Türk Ve Alman Ceza Hukuku Sistemlerinde Kusur Prensibinin Kapsamı Ve Objektif Cezalandırılabilme Şartlarının Kusur Prensibi İle Bağdaştırılabilirliği, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı: 109, s. 203-250 (2013).
34. Ersoy, Yücel: Ceza Hukuku Genel Hükümler, Ankara, 1994.
35. Findlaw: United States v. Burwell.
36. Finkelstein, Claire Oakes: The Inefficiency of Mens Rea, California Law Review, Vol: 88, s. 895-920.
37. Fusilli, Nicole: New York State of Mind: Rape and Mens Rea, St. John's Law Review, Vol: 76, No: 3, s. 603-632.
38. Gardner, John/Jung, Heike: Making Sense of Mens Rea: Antony Duffs Account, Oxford Journal of Legal Studies, Vol: 11, s. 559-588.
39. Gaughan, Shannyn: Is it Automatic?: The Mens Rea Presumption and the Interpretation of the Machinegun Provision of 18 U.S.C. § 924(c) in United States v. Burwell, Boston College Journal of Law & Social Justice, Vol: 34, I: 3, s. 53-63.
40. Giffin, Carly/Lombrozo, Tania: Mens Rea in Moral Judgment and Criminal Law, Vargas, Manuel/Doris, John M.(Editors), The Oxford Handbook of Moral Psychology, 2022, s. 744-758.
41. Ginther, Matthew R.: The Language of Mens Rea, Vanderbilt Law Review, Vol: 67, I: 5, s. 1327-1372.
42. Girgis, Sherif: The Mens Rea of Accomplice Liability: Supporting Intentions, The Yale Law Journal, s. 460-494.
43. Hafızoğulları, Zeki/Özen, Muharrem: Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 14. Baskı, U S-A yayıncılık, Ankara, 2022.
44. Hakeri, Hakan: Ceza Hukuku Genel Hükümler Temel Bilgiler, 20. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2023.
45. Hall, Jerome: Theory and Reform of Criminal Law, The Hastings Law Journal, Vol: 29, s. 893-919.
46. Hernandez, Marc B.: Guilt Without Mens Rea: How Florida’s Elimination of Mens Rea for Drug Possession is Constitutional, Florida Law Review, Vol: 66, I: 4, s. 1697-1730.
47. Herring, Jonathan: Criminal Law The Basics, Routledge Taylor and Francis Group, London and New York, 2010.
48. İçel, Kayıhan: Ceza Hukuku Genel Hükümler, 7. Baskı, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2023.
49. İpekçioğlu Aksoy, Pervin: Türk Ceza Hukukunda Suça Teşebbüs, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2009.
50. Jones, Owen D./Montague, Read/Yaffe, Gideon; Detecting Mens Rea in The Brain, Unıversity of Pennsylvania Law Review, Vol: 169, No: 1, s. 1-31.
51. Justia U.S. Law: Backun v. United States, 112 F.2d 635 (4th Cir. 1940).
52. Justia U.S. Law: State v. Adkins.
53. Justia U.S. Law: State v. Bradshaw.
54. Justia U.S. Law: United States v. Peoni, 100 F.2d 401 (2d Cir. 1938).
55. Justia U.S. Supreme Court: Apprendi v. New Jersey, 530 U.S. 466 (2000).
56. Justia U.S. Supreme Court: Boyce Motor Lines v. U.S., 342 U.S. 852 (1951).
57. Justia U.S. Supreme Court: Lambert v. California, 355 U.S. 225 (1957).
58. Justia U.S. Supreme Court: Liparota v. United States, 471 U.S. 419 (1985).
59. Justia U.S. Supreme Court: Morissette v. United States, 342 U.S. 246 (1952).
60. Justia U.S. Supreme Court: Powell v. Texas, 392 U.S. 514 (1968).
61. Justia U.S. Supreme Court: Solem v. Helm, 463 U.S. 277 (1983).
62. Justia U.S. Supreme Court: Staples v. United States, 511 U.S. 600 (1994).
63. Karakehya, Hakan: Ceza Hukuku Genel Hükümler, Adalet Yayıncılık, Ankara, 2022.
64. Keyman, Selâhattin: Tipiklik Ve Ceza Hukuku, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 37, Sayı: 1, s. 59-105.
65. Kleinfeld, Joshua: Why the Mind Matters in Criminal Law, Arizona State Law Journal, Vol: 53, s. 539-564.
66. Koca, Mahmut/Üzülmez, İlhan: Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 17. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024.
67. Lachowski, Jerzy: Negligence in Polish and English Criminal Law, Comparative Law Review, Vol: 20, I: 2, s. 87-102.
68. Lawteacher: R v White [1910] 2 KB 124.
69. Leavens, Arthur: Beyond Blame—Mens Rea and Regulatory Crime, University of Louisville Law Review, Vol: 46, s. 1-72.
70. Levitt, Albert: Extent and Function of the Doctrine of Mens Rea, Illnois Law Review, Vol: 17, No: 8, s. 578-595.
71. Levitt, Albert: The Origin of the Doctrine of Mens Rea, Illinois Law Review, Vol: 17, No: 2, s. 117-137.
72. Mallorquí-Ruscalleda, Enric: The Elements of a Crime: a Brief Study on Actus Reus and Mens Rea, Cemoroc-Feusp / Univ. Autònoma de Barcelona, s. 69-76.
73. Meraklı, Serkan: Ceza Hukukunda Kusur, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2017.
74. Model Penal Code: Model Penal Code (MPC).
75. Mueller, Gerhard O.W.: On Common Law Mens Rea, Minnesota Law Review, s. 1043-1104.
76. Mullins, Sean: Innocent Until Presumed Guilty: Florida’s Mistreatment of Mens Innocent Until Presumed Guilty: Florida’s Mistreatment of Mens Rea and the Presumption of Innocence in Drug Possession Cases, Rea and the Presumption of Innocence in Drug Possession Cases, 46 J. Marshall L. Rev. 1157 (2013) 46 J. Marshall L. Rev. 1157 (2013), The John Marshall Law Review, Vol: 46, I: 4, s. 1157-1180.
77. Opencasebook: Model Penal Code (MPC) 2.02 General Requirements of Culpability. (Mens Rea).
78. Oraegbunam, Ikenga KE/Onunkwo, R. Okey: Mens Rea Principle and Criminal Jurisprudence in Nigeria, Nnamdi Azikiwe University Journal of International Law and Jurisprudence, Vol: 2, s. 225-248.
79. Ozansü, Mehmet Cemil: Ceza Hukukunda Kasttan Doğan Sübjektif Sorumluluk, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2007.
80. Önder, Ayhan: Ceza Hukuku dersleri, Filiz Kitabevi, İstanbul, 1992.
81. Özbek, Veli Özer/Doğan, Koray/Meraklı, Serkan/Bacaksız, Pınar/Başbüyük, İsa: Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 15. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024.
82. Özenbaş, Nazmiye: Ceza Sorumluluğunun Gelişimi, Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 8, Sayı: 2, s. 387-416.
83. Özgenç, İzzet: Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 20. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024.
84. Öztürk, Bahri/Erdem, Mustafa Ruhan: Uygulamalı Ceza Hukuku ve Güvenlik Tedbirleri Hukuku, 24. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024.
85. Putri, M. Ardi/Saptomo, A.: Prevention of Mens Rea Corruption of Prospective Legislators in Indonesia from a Psychological Perspective, Utopía y Praxis Latinoamericana, Vol: 24, I: 6, s. 353-359.
86. Robinson, Paul.: A Brief History of Distinctions in Criminal Culpability, 31 Hastings L.J.
87. Roma Tüzüğü: Uluslararası Ceza Mahkemesi Roma Tüzüğü.
88. Rome Statute: Rome Statute of the International Criminal Court.
89. Rumbold, John/Morrison, Lan/Renata, Riha: Criminal Law and Parasomnias: Some Legal Clarifications, Journal of Clinical Sleep Medicine, Vol. 12, No. 8, s. 1197-1198.
90. Sayre, Francis Bowes: Criminal Attempts, Harvard Law Review, Vol. 41, No. 7, s. 821-859.
91. Simons, Kenneth W.: Should the Model Penal Code's Mens Rea Provisions Be Should the Model Penal Code's Mens Rea Provisions Be Amended?, Ohio State Journal of Criminal Law, Vol: 1, s. 1-23.
92. Singer, Richard G./La Fond, John Q.: Criminal Law, 4. bs., Aspen Yayınları, NY 2007.
93. Smith, Stephen F.: Proportional Mens Rea, American Criminal Law Review, Vol: 46, s. 127-155.
94. Soyaslan, Doğan: Ceza Hukuku Genel Hükümler, 10. Baskı, Yetkin Yayıncılık, Ankara, 2022.
95. The 2024 Florida Statutes: The 2024 Florida Statutes (including 2025 Special Session C).
96. Tomkovicz, Jim: Actus Reus and Mens Rea: Memorandum, University of Iowa College of Law, 2009, s. 1-7.
97. Topçu, Kemal; Kasten Yaralama Sonucu Ölüme Neden Olma Suçu (Amerikan Hukuku ile Karşılaştırmalı), Adalet Yayınevi, Ankara, 2013.
98. Toroslu, Nevzat/Toroslu, Haluk: Ceza Hukuku Genel Kısım, 22. Baskı, Savaş Yayıncılık, Ankara, 2016.
99. Tromble, Katherine R.: Humpty Dumpty on Mens Rea Standards: A Proposed Humpty Dumpty on Mens Rea Standards: A Proposed Methodology for Interpretation, Vanderbilt Law Review, Vol: 52, I: 2, s. 521-556.
100. Türk Dil Kurumu Sözlükleri: Güncel Türkçe Sözlük.
101. Ünver, Yener: YTCK’da Kusurluluk, Ceza Hukuk Dergisi, Cilt: 1, Sayı: 1, s. 37-73.
102. VLex: Rutskin v. State, P—185.
103. VLex: Shelton v. Sec'y, Dep't of Corr.
104. Weisbord, Noah: The Mens Rea of the Crime of Aggression The Mens Rea of the Crime of Aggression, Washington University Global Studies Law Review, Vol: 12, s. 487-506.
105. Yurtcan, Erdener/İşbir, Begüm: Ceza Hukuku Ders Kitabı Genel Hükümler, Aristo Yayıncılık, İstanbul, 2020.
106. Zafer, Hamide: Ceza Hukuku Genel Hükümler TCK m. 1-75, 8. Baskı, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2021.
107. Zafer, Hamide: Türk Ceza Hukukunda Kusur Kavramı-Normatif Teorinin Öne Çıkışı-Ceza Hukuku İle Ceza Muhakemesi Hukukunun Ayrılmazlığı, Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Sayı: 2, s. 151-194 (2009).