Expanding Water, Deepening Injustice: How Istanbul’s IBWT Projects Reshape Urban and Rural Lives

Yıl 2025, Cilt: 7, 75 - 101, 30.12.2025

Akgün İlhan

https://doi.org/10.53979/yillik.1697624

Öz

Inter-basin water transfer (IBWT) has become a key strategy for water authorities aiming to secure a reliable water supply for Istanbul’s growing population. While IBWT projects have improved urban water availability, their negative impacts on rural communities in donor basins—and, to a lesser extent, on urban populations—remain insufficiently explored. Addressing this gap, this paper examines the impacts of Istanbul’s two major IBWT systems—the Istrancas and Great Melen projects—constructed in the 1990s and 2000s, respectively, through the lens of environmental justice.
The study employs participatory observation, in-depth interviews with key stakeholders in both donor and recipient basins, and a review of relevant documents and archival materials. Based on this analysis, the paper proposes an evaluation matrix to comprehensively assess the true costs and benefits of large-scale water infrastructure projects, considering the distributive, procedural, and recognition dimensions of environmental justice.
The findings reveal that the costs of IBWT systems have been more extensive and profound than their benefits. Rural communities, in particular, have faced significant losses of income, livelihoods, and cultural heritage due to restricted or eliminated access to water, which has accelerated rural-to-urban migration. Urban populations, meanwhile, bear the economic burden of IBWT construction and maintenance, higher water prices, increased dependence on external water sources, and the pressures of migration, all of which degrade urban quality of life. Without addressing these interconnected environmental injustices, Istanbul’s water crisis risks escalating to a regional scale, affecting both rural and urban areas beyond the city.

Anahtar Kelimeler

Inter-basin Water Transfer (IBWT) , Istrancas System , Great Melen System , Environmental justice , Urban water management

Suyu Genişletmek, Adaletsizliği Derinleştirmek: İstanbul’un Havzalararası Su Transferi Projeleri Kentsel ve Kırsal Yaşamları Nasıl Dönüştürüyor?

Öz

Havzalararası su transferi, İstanbul’un artan nüfusuna güvenilir su sağlamak amacıyla su yönetimi aktörleri tarafından benimsenen temel stratejilerden biridir. Havzalararası su transfer projeleri, kentsel su arzını artırmış olmakla birlikte, su sağlayan havzalardaki kırsal topluluklar ve şehir nüfusu üzerindeki olumsuz etkileri bakımından yeterince incelenmemiştir. Bu çalışma, bu boşluğu doldurmak amacıyla, 1990'lı ve 2000'li yıllarda İstanbul için inşa edilen iki büyük havzalararası su transfer sistemini—sırasıyla Istrancalar ve Büyük Melen su temini projelerini—çevresel adalet çerçevesinde incelemektedir.
Araştırmada, hem su veren hem de su alan havzalarda kilit aktörlerle yapılan derinlemesine mülakatlar, saha ziyaretleri sırasında yürütülen katılımcı gözlemler ve ilgili belge ile arşiv kayıtlarının analizi yöntemlerinden yararlanılmıştır. Elde edilen veriler ışığında, çalışma, büyük ölçekli su altyapı projelerinin -özellikle havzalararası su transfer sistemlerinin- gerçek maliyet ve faydalarını çevresel adaletin dağıtım, usul ve tanınma boyutları çerçevesinde kapsamlı şekilde değerlendirmeye olanak tanıyan bir değerlendirme matrisi önermektedir.
Bulgular, havzalararası su transferi projelerinin maliyetlerinin, sağladığı faydalardan hem çeşitlilik hem de derinlik açısından daha ağır bastığını göstermektedir. Kırsal topluluklar açısından, suya erişimin kısıtlanması veya tamamen kesilmesi; gelir, geçim kaynakları ve kültürel miras kayıplarına yol açmış, bu da kırsaldan kente göçü hızlandırmıştır. Kentsel nüfus ise bu sistemlerin inşası ve bakımıyla ilgili ekonomik yükler, artan su fiyatları, dış su kaynaklarına bağımlılığın artması ve göçün yarattığı toplumsal baskılar gibi sorunlarla karşı karşıya kalmakta; tüm bu etkenler kentsel yaşam kalitesinde düşüşe neden olmaktadır. Bu iç içe geçmiş çevresel adaletsizliklerden gerekli dersler çıkarılmadığı takdirde, İstanbul’un su krizi bölgesel düzeyde genişleyerek diğer kırsal topluluklar ve kentler üzerinde de olumsuz etkiler yaratabilecektir.

Anahtar Kelimeler

Havzalararası Su Transferi , Istrancalar Sistemi , Büyük Melen Sistemi , Çevresel adalet , Kentsel su yönetimi

Kaynakça

• Agamben, Giorgio. State of Exception. University of Chicago Press, 2005. Akalın, Nuray, Bülent Mertoğlu, and Ali Ertürk. “Assessing the Future Water Potential of Istanbul and the Need for Inter-Basin Water Transfer and the Trade-Offs for Water Allocation.” Water Supply 25, no. 4 (2025): 696–715. https://doi.org/10.2166/ws.2025.038. Aksoyer, Ali, and İlhan Parçalı. “İstanbul’da Pabuçdere Barajı Kurudu.” Hürriyet, 28 August 2014. https:// www.hurriyet.com.tr/gundem/istanbulda-pabucdere-baraji-kurudu-27078087. Altınkaya Genel, Özlem, and ChengHe Guan. “Assessing Urbanization Dynamics in Türkiye’s Marmara Region Using CORINE Data Between 2006 and 2018.” Remote Sensing 13, no. 4 (2021): 664. https:// doi.org/10.3390/rs13040664. Andersson, Eric, Johannes Langemeyer, Sara Borgström, et al. “Enabling Green and Blue Infrastructure to Improve Contributions to Human Well-Being and Equity in Urban Systems.” BioScience 69, no. 7 (2019): 566–74. https://doi.org/10.1093/biosci/biz058.