Avrupa Resim Sanatında Hastane Teması

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 1, 1 - 14, 18.06.2025

Güliz Baydemir

https://doi.org/10.47481/yjad.1645975

Öz

Bu makalede 16 ve 20. Yüzyıllar arasında Avrupa resim sanatında hastane temalı eser örnekleri incelenerek, hastane binalarının biçim ve içerik bakımından tarihsel olarak temsil ediliş biçimleri irdelenmektedir. Tıp, sağlık hizmetleri tarihi ve toplumsal yapıya dair veriler sunan bu eserlerin; hastane yapılarının evrimine ışık tutarak, şehircilik ve mimarlık tarihine dair de belge niteliği taşıdığı görülür. Araştırmada, Avrupa’daki hastane binalarının tarihçelerine de yer verilerek, bu yapıların resimlerde ele alınış biçimleri “Avrupa Hastaneleri ve Resim Sanatındaki Temsilleri” ana başlığı altında incelenmiştir. Fransa, İspanya, İtalya, İngiltere ve Türkiye’de Hastane Temalı Resimler alt başlıkları altında Avrupa’da yer alan hastanelere ait tasvirler kronolojik olarak analiz edilmiştir. Orta Çağ’dan bu yana hastane yapılarının dış görünümleri ve iç mekanlarının resmedildiği eserlerde; sanatçıların, binaların mimari unsurlarını betimlemenin yanı sıra bu yapıların işlevlerini de ele alarak toplumun sosyal ve kültürel yapısını yansıttıkları izlenmiştir. Avrupa'da yer alan hastane binalarının resmediliş biçimleri, tarihi ve kültürel bağlama göre farklılık göstermekle birlikte hastane yapılarının resmedildiği eserler; özellikle büyük şehirlerdeki ikonik yapılarıyla ön plana çıkan simge niteliğindeki tarihi hastane binalarının dış cephelerinin resmedilişi ve ikonografik olarak sosyal, kültürel ve bazen de dramatik bağlamda ele alınan hastane iç mekan tasvirleri olarak ayrıştırılabilir. Hastane temasının Avrupa resim sanatında ele alınış biçimleri hastane iç ve dış mimarisinin evrimine ışık tutarken aynı zamanda tüm tarihsel süreçleri anlamak için önemli bir kaynak oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Resim , Sanat , Avrupa , Hastane , Mimari.

HOSPITAL THEME IN EUROPEAN PAINTING

Öz

In this article, examples of hospital-themed works in European painting between the 16th and 20th centuries are examined and the historical representations of hospital buildings in terms of form and content are examined. These works provide data on the history of medicine, health services and social structure; By shedding light on the evolution of hospital buildings, it is seen to be a document about the history of urbanism and architecture. In the research, the history of hospital buildings in Europe was also included, and the way these buildings were depicted in the paintings was examined under the main title "European Hospitals and Their Representations in Painting". Depictions of hospitals in Europe were analyzed chronologically under the subheadings of Hospital Themed Paintings in France, Spain, Italy, England and Turkey. In works depicting the exteriors and interiors of hospital buildings since the Middle Ages; It was observed that the artists reflected the social and cultural structure of the society by depicting the architectural elements of the buildings as well as the functions of these structures. Although the way hospital buildings in Europe are depicted varies depending on the historical and cultural context, the works depicting hospital buildings; It can be divided into depictions of the exteriors of historic hospital buildings, which stand out with their iconic structures, especially in big cities, and depictions of hospital interiors, which are handled iconographically in a social, cultural and sometimes dramatic context. The ways in which the hospital theme is handled in European painting sheds light on the evolution of hospital interior and exterior architecture and at the same time constitutes an important source for understanding all historical processes.

Anahtar Kelimeler

Painting , Art , Europe , Hospital , Architecture.

Kaynakça

• Altınöz, M. Ö. (2020). Sanayileşme ve Modernizm. Ankara: Nobel Yayınevi.
• Bridge, N. (2015). Mimarlık 101/Architecture 101. (Çev. Sezer, F. 2016). İstanbul: Say Yayınları.
• Germaner, S. (1996). 18. Yüzyıl Avrupa Resmi. İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
• Hauser, A. (1984). Sanatın Toplumsal Tarihi. (Çev. Gölönü, Y. 2006) Ankara: Deniz Kitabevi,
• Hulsker, J. (1980). The Complete Van Gogh. Oxford: Phaidon .
• Özge, A. (Edt.) (2006). Theo’ya Mektuplar-Vincent Van Gogh/ Letter of Van Gogh. (Edt. Roskill, M). (Çev: Kür, P., İlk Baskı 1985). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Sözen,M.&Tanyeli, U. (1896). Sanat Sözlüğü. (17. Basım 2017). İstanbul: Remzi Kitabevi.
• Tansuğ, S. (1992). Resim Sanatının Tarihi, İstanbul: Remzi Kitabevi.
• Arabacı, H. M. (2018). Pangaltı Saint Nikolay Rus Hastanesi. e-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi/Journal of Oriental Scientific Research (JOSR), ISSN:1308-9633 Nisan-2018 Cilt:10 Sayı:1(19) Sayfa:486-505 Accessed on Oct 30, 2024.
• Aslan, S. ve Erdem, R. (2017). Hastanelerin Tarihsel Gelişimi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Yıl: 2017/2, Sayı:27, s.7-21https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/616366 Accessed on Oct 20, 2024.
• Balkan, Y. (2017), “Çanakkale Savaşında Bir Başka Düşman”, Çanakkale Muharebeleri 1915. https://canakkalemuharebeleri1915.com/index.php?option=com_content&view=article&id=416&catid=153&Itemid=259 Accessed on Oct 27, 2024.
• Baydemir Katkar, G. (2024). Batı Resim Sanatında Mimari Yansımalar. Journal of Art, Volume/Cilt: 7, Issue/Sayı: 1 Year/Yıl: 2024, pp. 17-27 E-ISSN: 2636-7718 URL: https://journals.gen.tr/arts DOI: https://doi.org/10.31566/arts.2357 adresinden Accessed on Feb 7, 2025.
• Canning, R. (2022). Rousseau and The Paris Foundling Hospital. Orphans & Care Experience in Literature, https://careleaversinfiction.wordpress.com/2022/07/17/rousseau-and-the-paris-foundling-hospital/ Accessed on Jan 30, 2025.
• Croisile, B. (2022). André Brouillet – La leçon clinique de Charcot à La Salpêtrière (1887). Revue Neurologies Bilimsel Uzmanlık Dergisi, https://neurologies.fr/andre-brouillet-la-lecon-clinique-de-charcot-a-la-salpetriere-1887/ Accessed on Dec 15, 2024.
• Dona, F. (2017). Una sala del hospital durante la visita del médico jefe. Arte y Medicina, Imágenes y textos para la Historia de la Medicina a través del Arte, https://arteymedicina.blog/2017/11/09/una-sala-del-hospital-durante-la-visita-del-medico-jefe/ Accessed on Dec 30, 2024.
• İskender Kılıç, P. (2021). II. Abdülhamid Döneminde İstanbul’da Hastane Açma Girişimi Ve Doktor Stécoulis. Hıstory Studıes Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi International Journal of History, 13/1, Şubat 2021 187-199 Araştırma Makalesi Accessed on Dec 21, 2024.
• Le Corre, P. J. (2024). Pourquoi Jean-Jacques Rousseau a-t-il abandonné ses enfants ?. Le Point, https://www.lepoint.fr/eureka/pourquoi-jean-jacques-rousseau-a-t-il-abandonne-ses-enfants-01-09-2024-2569145_4706.php Accessed on Dec 3, 2024.
• Lemonick, M. D. (Mart 2021). What Florence Nightingale Can Teach Us about Architecture and Health. (Edt. Steven Lockley). SCIAM Scientific American, https://www.scientificamerican.com/article/what-florence-nightingale-can-teach-us-about-architecture-and-health/ Accessed on Jan 11, 2025.
• Potts, D. (2015). Were Rousseau’s Children Victims of His Moral Theory?. Policy of Truth, https://irfankhawajaphilosopher.com/2015/06/28/were-rousseaus-children-victims-of-his-moral-theory/ Accessed on Jan 10, 2024.
• Radden, J. (2021). Mad agency’, reflections on Goya's ‘The Madhouse”. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8058925/ Accessed on Dec, 2024.
• Rodríguez Martín, A. M. & Rubio Luzón, R. A. (2020). La Inclusa De Zaragoza a mediados del siglo XIX, Médica Revista de Historia Jerónimo Zurita, 2020, Bahar, 261-285 issn 0214-0993 https://ifc.dpz.es/recursos/publicaciones/38/57/11rodriguezrubio.pdf Accessed on Jan 30, 2025.
• Tabanelli, M. (1956). Valetudinaria in ancient Rome. Minerva Med, Haziran 13;47(47):1046-53. (Article in Italian) National Library of Medicine- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/13348311/ Accessed on Oct 6, 2024.
• British News Paper Archive United Kingdom, Title Building News https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/titles/building-news Accessed on Oct 30, 2024.
• Foundling Museum, United Kingdom, A Mother Depositing Her Child at the Foundling Hospital in Paris 1855, https://foundlingmuseum.org.uk/object/a-mother-depositing-her-child-at-the-foundling-hospital-in-paris-c-1855/ Accessed on Dec 14, 2024.
• Fundacion Goya en Aragon, Francisco de Goya, “Hospital de apestados” https://fundaciongoyaenaragon.es/obra/hospital-de-apestados/567 Accessed on Jan 2, 2025.
• Hıstoıre Des Scıences Medıcale. Cilt IX - № 3-4 (1975-1976). 28 Mayıs 1975 Tarihli Tutanaklar: Organe Offıcıel De La Socıété Françaıse D'hıstoıre De La Médecıne , Saint Cloud, Fransa s. 182-183 https://numerabilis.u-paris.fr/ressources/pdf/sfhm/hsm/HSMx1975_6x009x003_4/HSMx1975_6x009x003_4.pdf Accessed on Oct 18, 2024.
• Kültür Enavanteri, Galata İngiiz Bahriye Hastanesi, Bulgar Hastanesi, https://kulturenvanteri.com Accessed on Nov 22, 2024.
• Levantine Heritage, British Seamen Hospital, https://www.levantineheritage.com/hosp.htm Accessed on Nov 22, 2024.
• Salt Reserach, Archives, , British Seamen Hospital, https://archives.saltresearch.org/browse?type=subject&value=British+Seamen%27s+Hospital Accessed on Nov 30, 2024.
• The Foundlings of France: 1831 and 1857, Mrs Daffodil Digresses https://mrsdaffodildigresses.wordpress.com/2013/05/29/the-foundlings-of-france-1831-and-1857/ Accessed on Oct 21, 2024.
• Vehbi Koç Foundation Encyclopedia, İtalian Hospital, https://encyclopedia.vkv.org.tr/Categories/Projects/Health/Italian-Hospital Accessed on Feb 3, 2025.
• Wallentine, A. (2024). A history of art in hospitals, Wellcome Collections, London. https://wellcomecollection.org/stories/a-history-of-art-in-hospitals Accessed on Sep 30, 2024.
• Museo Del Prado, Espana, Jiménez Aranda, Luis https://www.museodelprado.es/coleccion/artista/jimenez-aranda-luis/6e730fa1-1d8e-47a8-908e-6c1a74837f49 Accessed on Jan 4, 2025.
• Görsel Kaynakça
• Görsel 1. Adam Elsheimer, “Saint Elizabeth of Hungary bringing food for the inmates of a hospital”, 1598, bakır plaka üzerine yağlıboya, 27,8x20cm, Wellcome Collection, Londra. https://artuk.org/discover/artworks/saint-elizabeth-of-hungary-bringing-food-for-the-inmates-of-a-hospital-125856 Accessed on Jan 4, 2025.
• Görsel 2. Giuseppe Zocchi, (1711/7-1767) , “A view of the Piazza della Santissima Annunziata, Florence, with the Ospedale degli Innocenti”, tuval üzerine yağlıboya, 57.2 x 87.7 cm, özel koleksiyon. https://www.christies.com/en/lot/lot-5639306 Accessed on Feb 30, 2025.
• Görsel 3. Henry Nelson O'Neil, Çocuğunu Paris'teki Foundling Hastanesi'ne Bırakan Bir Anne, 1855, ahşap üzerine yağlı boya, 38.1x27.9 cm, Thomas Coram Foundation https://artuk.org/discover/artworks/a-mother-depositing-her-child-at-the-foundling-hospital-in-paris-191942 Accessed on Sep 12, 2024.
• Görsel 4. Andre Brouillet, “Salpêtrière'de Klinik Ders/ Une leçon clinique à la Salpêtrière”, 1887, tuval ğzerine yağlıboya, 290 cm × 430 cm, Descartes Üniversitesi , Paris https://neurologies.fr/andre-brouillet-la-lecon-clinique-de-charcot-a-la-salpetriere-1887/ Accessed on Nov 30, 2024.
• Görsel 5. Paul Joseph Victor Dargaud, “The Hopital de la Salpetriere”, 1904, Tuval Üzerine Yağlıboya, 24.5x38.5 cm, Musee de la Ville de Paris, Musee Carnavalet, Paris, Fransa https://www.bridgemanimages.com/fr/explore/artist/Dargaud-Paul-Joseph-Victor-fl.1873-1920 Accessed on Dec 18, 2024.
• Görsel 6. Vincent van Gogh, “Ward in the Hospital in Arles”, 1889, tuval üzerine yağlıboya, 74 cm x 92 cm, Müze Koleksiyonu Am Römerholz, Winterthur, İsviçre. http://www.vggallery.com/painting/p_0646.htm Accessed on Oct 6, 2024.
• Görsel 7. Francisco de Goya, “Deliler Evi”, Yaklaşık 1814 – 1816, panel üzerine yağlıboya, 45 x 72 cm , San Fernando Kraliyet Güzel Sanatlar Akademisi, Madrid, İspanya https://fundaciongoyaenaragon.es/obra/casa-de-locos/463 Accessed on Nov 8, 2024.
• Görsel 8. Luis Jiménez Aranda, “A Hospital Ward during the Chief Physician’s Round”, 1889, tuval üzerine yağlıboya, 290x445cm, Prado Müzesi, Madrid. https://www.museodelprado.es/en/the-collection/art-work/a-hospital-ward-during-the-chief-physicians-round/318cc81b-77d6-4688-ad98-ffbe3dd7a4a5 Accessed on Dec 17, 2024.
• Görsel 9. Henry Tonks, “Eugenics or Thalamus Hodiernus” (1905 civarı), mürekkepli kalem ve suluboya, 17,78x22,86cm, özel koleksiyon. Chris Beetles Gallery. Eugenics or Thalamus Hodiernus. https://www.chrisbeetles.com/artwork/25111/eugenics-or-thalamus-hodiernus Accessed on Oct 16, 2024.
• Görsel 10. Charles Henry Harrison Burleigh “The Music Room of The Royal Pavilion as a Hospital for Indian Soldiers/ Hint Askerleri için Hastane Olarak Kraliyet Köşkü'nün Müzik Odası”, (1914-1915) Tuval üzerine yağlıboya, 69,5 x 56,5cm, Brighton & Hove Museums. https://brightonmuseums.org.uk/discovery/history-stories/the-music-room-of-the-royal-pavilion-as-a-hospital-for-indian-soldiers/ Accessed on Dec 20, 2024.
• Görsel 11. Hilâl-i Ahmer Cemiyeti'nin geliri için bastırılarak satılan kartlar (Yavuz BALKAN Koleksiyonu). https://canakkalemuharebeleri1915.com/index.php?option=com_content&view=article&id=416&catid=153&Itemid=259 Accessed on Feb 3, 2025.
• Görsel 12: Henry Percy Adams, “British Seamans Hospital-Galata-Constantinople”, Turkey, 1902, suluboya , özel koleksiyon. https://www.mediastorehouse.com/fine-art-finder/artists/english-school/british-seamans-hospital-galata-24701572.html Accessed on Feb 5, 2024.