Şirketlerin İş Sağlığı ve Güvenliği ile Çevre Kültürlerinin Elmeri Yöntemiyle Araştırılması

Amaç: Bu çalışmada, Elmeri Gözlem Formu uygulaması ile şirketlerin yapısal, yönetimsel, personel eğitim durumlarına ve üretim faaliyetlerine göre "temizlik", "atık yönetimi" ve "İSG-çevre" bilinçleri ölçülüp şirketlerin birbirleri ile kıyaslanması ile bunlara karşı çözüm önerileri geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, bir inşaat firması, bir kozmetik ürünler üreten firma, bir araba parçası üreten firma, bir tekstil firması ve bir de endüstriyel vida üretim tesisi incelenmiştir. Bu beş ayrı şirketin "temizlik", "çevre ve atık yönetimi" konularındaki bilinçleri ve uygulamaları incelenip birbirleri ile kıyaslanmıştır. Kıyaslamanın amacı, işyerlerindeki çalışanların özelliklerinin, işyerinin yapısal özelliklerinin, yöneticilerin yaklaşımlarının çevre bilincini nasıl etkilediğini ve bu bilinç ile iş kazalarının sıklığının etkisi olup olmadığını ortaya çıkarmaktır. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma için işyerlerindeki; çöp kovalarının, geri dönüşüm toplama kaplarının, ortam hijyeni ve düzeninin, işyeri çevre temizliğinin ve bilincinin incelemesi yapılmış ve Elmeri Formu’na işlenmiştir. Bu form ile şirketlerin farklılıklarının ortaya çıkarılması amaçlanmamıştır. Bulgular: Yeterli bir İSG-çevre yönetim sistemi olan ve güvenlik kültürü bilinci oturmuş iki şirketteki iş kazası Elmeri endekslerinin yüksek olduğu, yani kaza oranlarının düşük çıktığı ve çevre bilinçleri ile toplam kaza oranlarının ters orantılı olduğu görülmüştür. İnşaat, tekstil ve vida üretim firmalarının çevre bilinci Elmeri endekslerinin düşük oluşu ile yine bu firmalardaki toplam iş kazası sayılarının ters orantılı olarak artmış olduğu görülmüştür. Yurtdışı bağlantılı ya da yönetimli şirketlerin otomatikleşen bir güvenlik bilincine sahip oldukları, bunu da büyük ölçüde iç ve dış denetimlerin ciddi şekilde uygulanması ile sağladıkları, sonuçta iş kazası geçirme oranlarının çok daha düşük olduğu görülmüştür. Çevre güvenlik endeksinin yüksek oluşu ile iş kazaları sayısının bu şirketlerde ters orantılı olarak değişim gösterdiği ortaya çıkmış olup çevre yönetim sistemlerini benimsemiş şirketlerin daha az iş kazası ile karşı karşıya kalacağı durumu söz konusu olmuştur. Tartışma ve Sonuç: Sonuç olarak kozmetik ve araba parçası üreten iki firmada topyekûn çevre bilinci oluşturulmuş ve durum çalışanlara riayet ettirilmiştir. Bunun sonucu olarak çalışanların bilinç seviyeleri artmıştır. Bilinç seviyesi artmış ve eğitimli çalışanların daha az iş kazası geçiriyor olmaları tesadüf değildir. Kısaca; ülkemizde iş kazalarının ve çevre kazalarının azalması için şirketlerimizin İSG-çevre güvenlik kültürü oluşturmaları ve bunu sürdürmelerinin gerekliği ortaya çıkmaktadır. Bu güvenlik kültürünün oluşturulmasının birinci şartının ise mevcut kanunlara bire bir uymak olduğu tartışılmaz bir gerçektir.