Araştırma Makalesi

DİJİTAL ÇAĞDA ANALOG BİR CANLANIŞ: PLAĞIN MÜZİK ENDÜSTRİSİNDEKİ SOSYAL PSİKOLOJİK ANLAMI

Cilt: 8 Sayı: 4 31 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

DİJİTAL ÇAĞDA ANALOG BİR CANLANIŞ: PLAĞIN MÜZİK ENDÜSTRİSİNDEKİ SOSYAL PSİKOLOJİK ANLAMI

Öz

Endüstri 4.0’ın ortaya çıkışıyla birlikte; bulut mimarisi, nesnelerin interneti (IoT), büyük veri ve benzeri yenilikçi teknolojilerin birçok sektörde olduğu gibi müzik endüstrisinde de büyük ölçüde etkisini gösterdiği bilinmektedir. Dijitalleşme sürecinin hızlanması, kültürel tüketim pratiklerini köklü biçimde dönüştürmüş; Hartmut Rosa’nın “hızlanma toplumu” kavramı çerçevesinde müzik dinleme alışkanlıkları sürekli olarak yeniden biçimlenmiştir. Bu dönüşüm, yalnızca teknolojik ilerlemenin bir sonucu değil, aynı zamanda zaman algısındaki değişimler ve tüketim kalıplarındaki dönüşümlerle de yakından ilişkilidir. 20. yüzyılın sonlarında geniş kitlelerce benimsenen kaset ve CD gibi fiziksel formatlar, 21. yüzyılın başlarından itibaren yerlerini giderek abonelik temelli çevrimiçi dinleme modellerine bırakmıştır. IFPI ve RIAA verileri, 2010’lu yıllardan bu yana fiziksel format satışlarının istikrarlı biçimde azaldığını; buna karşılık, streaming hizmetlerinden elde edilen gelirlerin sürekli bir biçimde arttığını göstermektedir. Bu bağlamda, müzik sektörünün küresel ölçekteki en yetkin otoritesi olarak kabul edilen IFPI’nin ve ABD merkezli bağımsız bir kayıt endüstrisi kuruluşu olan RIAA’nın yıllık raporları, söz konusu dönüşümün ampirik kanıtlarını sunmaktadır. Bulgular ayrıca, kaset ve CD satışlarının hacimsel olarak düşmesine karşın, plak satışlarının her yıl düzenli bir artış eğilimi sergilediğini ortaya koymaktadır. Ortaya çıkan tablo, tek başına teknolojik ya da nostaljik yaklaşımlarla açıklanamayacak ölçüde çok katmanlıdır. Bu çerçevede, sürecin farklı boyutlarını bütüncül biçimde değerlendirmek amacıyla sosyal psikolojik bir perspektif benimsenmiştir. Araştırma, kapitalist modernitenin bir ürünü olarak ortaya çıkan dijital akış hizmetlerinin hangi kodlar ve dinamikler üzerinden işlediğini açığa çıkarmayı; aynı zamanda plak formatının bu sistem içindeki “dirençli” konumunu aynı analitik çerçevede yorumlamayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Anderson, A., Maystre, L., Anderson, I., Mehrotra, R., ve Lalmas, M. (2020). Algorithmic effects on the diversity of consumption on Spotify. Proceedings of the Web Conference, 2155–2165. doi: https://doi.org/10.1145/3366423.3380281
  2. Bartmanski, D., ve Woodward, I. (2014). Vinyl: The analogue record in the digital age (1st ed.). Routledge. doi: https://doi.org/10.4324/9781003087304
  3. Baudrillard, J. (2008). The consumer society: Myths and structures (C. Turner, Trans.). Sage Publications. (Original work published 1970).
  4. Cascone, K. (2000). The aesthetics of failure: “post-digital” tendencies in contemporary computer music. Computer Music Journal, 24(4), 12–18. http://www.jstor.org/stable/3681551
  5. Cramer, F. (2014). What is ‘post-digital’? APRJA (Aarhus University Research Journal), 3(1). doi: https://doi.org/10.7146/aprja.v3i1.116068
  6. Creswell, J. W. (2009). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. Sage Publications.
  7. De Michiel, H. (2002). The radical media ecology of independent film and video. Afterimage, 29(6), 8–12.
  8. Essling, C., Koenen, J., ve Peukert, C. (2017). Competition for attention in the digital age: The case of single releases in the recorded music industry. Information Economics and Policy, 40, 26–40. doi: https://doi.org/10.1016/j.infoecopol.2017.05.002

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Müzik Teknolojisi ve Kayıt, Müzikoloji ve Etnomüzikoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

27 Kasım 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

17 Ekim 2025

Kabul Tarihi

25 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Yücebağ, H. (2025). DİJİTAL ÇAĞDA ANALOG BİR CANLANIŞ: PLAĞIN MÜZİK ENDÜSTRİSİNDEKİ SOSYAL PSİKOLOJİK ANLAMI. Yegah Müzikoloji Dergisi, 8(4), 3109-3131. https://doi.org/10.51576/ymd.1805416
AMA
1.Yücebağ H. DİJİTAL ÇAĞDA ANALOG BİR CANLANIŞ: PLAĞIN MÜZİK ENDÜSTRİSİNDEKİ SOSYAL PSİKOLOJİK ANLAMI. YMD. 2025;8(4):3109-3131. doi:10.51576/ymd.1805416
Chicago
Yücebağ, Hüseyin. 2025. “DİJİTAL ÇAĞDA ANALOG BİR CANLANIŞ: PLAĞIN MÜZİK ENDÜSTRİSİNDEKİ SOSYAL PSİKOLOJİK ANLAMI”. Yegah Müzikoloji Dergisi 8 (4): 3109-31. https://doi.org/10.51576/ymd.1805416.
EndNote
Yücebağ H (01 Aralık 2025) DİJİTAL ÇAĞDA ANALOG BİR CANLANIŞ: PLAĞIN MÜZİK ENDÜSTRİSİNDEKİ SOSYAL PSİKOLOJİK ANLAMI. Yegah Müzikoloji Dergisi 8 4 3109–3131.
IEEE
[1]H. Yücebağ, “DİJİTAL ÇAĞDA ANALOG BİR CANLANIŞ: PLAĞIN MÜZİK ENDÜSTRİSİNDEKİ SOSYAL PSİKOLOJİK ANLAMI”, YMD, c. 8, sy 4, ss. 3109–3131, Ara. 2025, doi: 10.51576/ymd.1805416.
ISNAD
Yücebağ, Hüseyin. “DİJİTAL ÇAĞDA ANALOG BİR CANLANIŞ: PLAĞIN MÜZİK ENDÜSTRİSİNDEKİ SOSYAL PSİKOLOJİK ANLAMI”. Yegah Müzikoloji Dergisi 8/4 (01 Aralık 2025): 3109-3131. https://doi.org/10.51576/ymd.1805416.
JAMA
1.Yücebağ H. DİJİTAL ÇAĞDA ANALOG BİR CANLANIŞ: PLAĞIN MÜZİK ENDÜSTRİSİNDEKİ SOSYAL PSİKOLOJİK ANLAMI. YMD. 2025;8:3109–3131.
MLA
Yücebağ, Hüseyin. “DİJİTAL ÇAĞDA ANALOG BİR CANLANIŞ: PLAĞIN MÜZİK ENDÜSTRİSİNDEKİ SOSYAL PSİKOLOJİK ANLAMI”. Yegah Müzikoloji Dergisi, c. 8, sy 4, Aralık 2025, ss. 3109-31, doi:10.51576/ymd.1805416.
Vancouver
1.Hüseyin Yücebağ. DİJİTAL ÇAĞDA ANALOG BİR CANLANIŞ: PLAĞIN MÜZİK ENDÜSTRİSİNDEKİ SOSYAL PSİKOLOJİK ANLAMI. YMD. 01 Aralık 2025;8(4):3109-31. doi:10.51576/ymd.1805416

 

   download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiZWJzY28ucG5nIiwicGF0aCI6ImNjMjcvMmJiOC8wNTdhLzY5ZTVlNmI2YzE1NGQzLjE3ODQ4MDQxLnBuZyIsImV4cCI6MTc3NjY3ODA4Nywibm9uY2UiOiJlMWI4NjM5YmU2OWI2ZjVjOGUzMGJjZjk5MTIzMTNiNCJ9.abV7HKRWK0ZS-LwT9Gan5KwjGMrb8Jqcz42sC72CQIE   SCImago Journal & Country Rank