Research Article

DİJİTAL ÇAĞDA ANALOG BİR CANLANIŞ: PLAĞIN MÜZİK ENDÜSTRİSİNDEKİ SOSYAL PSİKOLOJİK ANLAMI

Volume: 8 Number: 4 December 31, 2025
EN TR

DİJİTAL ÇAĞDA ANALOG BİR CANLANIŞ: PLAĞIN MÜZİK ENDÜSTRİSİNDEKİ SOSYAL PSİKOLOJİK ANLAMI

Abstract

Endüstri 4.0’ın ortaya çıkışıyla birlikte; bulut mimarisi, nesnelerin interneti (IoT), büyük veri ve benzeri yenilikçi teknolojilerin birçok sektörde olduğu gibi müzik endüstrisinde de büyük ölçüde etkisini gösterdiği bilinmektedir. Dijitalleşme sürecinin hızlanması, kültürel tüketim pratiklerini köklü biçimde dönüştürmüş; Hartmut Rosa’nın “hızlanma toplumu” kavramı çerçevesinde müzik dinleme alışkanlıkları sürekli olarak yeniden biçimlenmiştir. Bu dönüşüm, yalnızca teknolojik ilerlemenin bir sonucu değil, aynı zamanda zaman algısındaki değişimler ve tüketim kalıplarındaki dönüşümlerle de yakından ilişkilidir. 20. yüzyılın sonlarında geniş kitlelerce benimsenen kaset ve CD gibi fiziksel formatlar, 21. yüzyılın başlarından itibaren yerlerini giderek abonelik temelli çevrimiçi dinleme modellerine bırakmıştır. IFPI ve RIAA verileri, 2010’lu yıllardan bu yana fiziksel format satışlarının istikrarlı biçimde azaldığını; buna karşılık, streaming hizmetlerinden elde edilen gelirlerin sürekli bir biçimde arttığını göstermektedir. Bu bağlamda, müzik sektörünün küresel ölçekteki en yetkin otoritesi olarak kabul edilen IFPI’nin ve ABD merkezli bağımsız bir kayıt endüstrisi kuruluşu olan RIAA’nın yıllık raporları, söz konusu dönüşümün ampirik kanıtlarını sunmaktadır. Bulgular ayrıca, kaset ve CD satışlarının hacimsel olarak düşmesine karşın, plak satışlarının her yıl düzenli bir artış eğilimi sergilediğini ortaya koymaktadır. Ortaya çıkan tablo, tek başına teknolojik ya da nostaljik yaklaşımlarla açıklanamayacak ölçüde çok katmanlıdır. Bu çerçevede, sürecin farklı boyutlarını bütüncül biçimde değerlendirmek amacıyla sosyal psikolojik bir perspektif benimsenmiştir. Araştırma, kapitalist modernitenin bir ürünü olarak ortaya çıkan dijital akış hizmetlerinin hangi kodlar ve dinamikler üzerinden işlediğini açığa çıkarmayı; aynı zamanda plak formatının bu sistem içindeki “dirençli” konumunu aynı analitik çerçevede yorumlamayı amaçlamaktadır.

Keywords

References

  1. Anderson, A., Maystre, L., Anderson, I., Mehrotra, R., ve Lalmas, M. (2020). Algorithmic effects on the diversity of consumption on Spotify. Proceedings of the Web Conference, 2155–2165. doi: https://doi.org/10.1145/3366423.3380281
  2. Bartmanski, D., ve Woodward, I. (2014). Vinyl: The analogue record in the digital age (1st ed.). Routledge. doi: https://doi.org/10.4324/9781003087304
  3. Baudrillard, J. (2008). The consumer society: Myths and structures (C. Turner, Trans.). Sage Publications. (Original work published 1970).
  4. Cascone, K. (2000). The aesthetics of failure: “post-digital” tendencies in contemporary computer music. Computer Music Journal, 24(4), 12–18. http://www.jstor.org/stable/3681551
  5. Cramer, F. (2014). What is ‘post-digital’? APRJA (Aarhus University Research Journal), 3(1). doi: https://doi.org/10.7146/aprja.v3i1.116068
  6. Creswell, J. W. (2009). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. Sage Publications.
  7. De Michiel, H. (2002). The radical media ecology of independent film and video. Afterimage, 29(6), 8–12.
  8. Essling, C., Koenen, J., ve Peukert, C. (2017). Competition for attention in the digital age: The case of single releases in the recorded music industry. Information Economics and Policy, 40, 26–40. doi: https://doi.org/10.1016/j.infoecopol.2017.05.002

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Music Technology and Recording, Musicology and Ethnomusicology

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

November 27, 2025

Publication Date

December 31, 2025

Submission Date

October 17, 2025

Acceptance Date

November 25, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 8 Number: 4

APA
Yücebağ, H. (2025). DİJİTAL ÇAĞDA ANALOG BİR CANLANIŞ: PLAĞIN MÜZİK ENDÜSTRİSİNDEKİ SOSYAL PSİKOLOJİK ANLAMI. Yegah Müzikoloji Dergisi, 8(4), 3109-3131. https://doi.org/10.51576/ymd.1805416
AMA
1.Yücebağ H. DİJİTAL ÇAĞDA ANALOG BİR CANLANIŞ: PLAĞIN MÜZİK ENDÜSTRİSİNDEKİ SOSYAL PSİKOLOJİK ANLAMI. YMJ. 2025;8(4):3109-3131. doi:10.51576/ymd.1805416
Chicago
Yücebağ, Hüseyin. 2025. “DİJİTAL ÇAĞDA ANALOG BİR CANLANIŞ: PLAĞIN MÜZİK ENDÜSTRİSİNDEKİ SOSYAL PSİKOLOJİK ANLAMI”. Yegah Müzikoloji Dergisi 8 (4): 3109-31. https://doi.org/10.51576/ymd.1805416.
EndNote
Yücebağ H (December 1, 2025) DİJİTAL ÇAĞDA ANALOG BİR CANLANIŞ: PLAĞIN MÜZİK ENDÜSTRİSİNDEKİ SOSYAL PSİKOLOJİK ANLAMI. Yegah Müzikoloji Dergisi 8 4 3109–3131.
IEEE
[1]H. Yücebağ, “DİJİTAL ÇAĞDA ANALOG BİR CANLANIŞ: PLAĞIN MÜZİK ENDÜSTRİSİNDEKİ SOSYAL PSİKOLOJİK ANLAMI”, YMJ, vol. 8, no. 4, pp. 3109–3131, Dec. 2025, doi: 10.51576/ymd.1805416.
ISNAD
Yücebağ, Hüseyin. “DİJİTAL ÇAĞDA ANALOG BİR CANLANIŞ: PLAĞIN MÜZİK ENDÜSTRİSİNDEKİ SOSYAL PSİKOLOJİK ANLAMI”. Yegah Müzikoloji Dergisi 8/4 (December 1, 2025): 3109-3131. https://doi.org/10.51576/ymd.1805416.
JAMA
1.Yücebağ H. DİJİTAL ÇAĞDA ANALOG BİR CANLANIŞ: PLAĞIN MÜZİK ENDÜSTRİSİNDEKİ SOSYAL PSİKOLOJİK ANLAMI. YMJ. 2025;8:3109–3131.
MLA
Yücebağ, Hüseyin. “DİJİTAL ÇAĞDA ANALOG BİR CANLANIŞ: PLAĞIN MÜZİK ENDÜSTRİSİNDEKİ SOSYAL PSİKOLOJİK ANLAMI”. Yegah Müzikoloji Dergisi, vol. 8, no. 4, Dec. 2025, pp. 3109-31, doi:10.51576/ymd.1805416.
Vancouver
1.Hüseyin Yücebağ. DİJİTAL ÇAĞDA ANALOG BİR CANLANIŞ: PLAĞIN MÜZİK ENDÜSTRİSİNDEKİ SOSYAL PSİKOLOJİK ANLAMI. YMJ. 2025 Dec. 1;8(4):3109-31. doi:10.51576/ymd.1805416

   download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiZWJzY28ucG5nIiwicGF0aCI6ImNjMjcvMmJiOC8wNTdhLzY5ZTVlNmI2YzE1NGQzLjE3ODQ4MDQxLnBuZyIsImV4cCI6MTc3NjY3ODA4Nywibm9uY2UiOiJlMWI4NjM5YmU2OWI2ZjVjOGUzMGJjZjk5MTIzMTNiNCJ9.abV7HKRWK0ZS-LwT9Gan5KwjGMrb8Jqcz42sC72CQIE