KAVAL EĞİTİMİNDE ÖLÇME DEĞERLENDİRME KRİTERLERİNİN BELİRLENMESİ: TAM YAPILANDIRILMIŞ GÖRÜŞMELERLE BİR DURUM ANALİZİ

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 4, 3284 - 3313, 31.12.2025

Oğuz Yılmaz , Aytunç Aydın

https://doi.org/10.51576/ymd.1808762

Öz

ÖZ
Kaval, Anadolu coğrafyasında geniş bir kullanım alanına sahip, üflemeli ve silindirik yapılı bir çalgıdır. Ön ve arka yüzeyinde perde delikleri bulunan bu çalgı, ağaç, kamış, plastik ve metal gibi farklı malzemelerden üretilmekte; “dilli” ve “dilsiz” olmak üzere iki temel grupta incelenmektedir. Tarihsel süreçte özellikle kırsal bölgelerde çoban çalgısı olarak işlev gören kaval, Cumhuriyet dönemiyle birlikte bilimsel araştırmaların ve repertuvar çalışmalarının da konusu olmuştur. Ancak 20. yüzyılın ortalarından itibaren, İstanbul merkezli halk müziği cemiyetleri aracılığıyla kavalın icra mekânlarında değişim yaşanmış; yapısal uyarlamalara gidilerek toplu icralarda yer alması sağlanmıştır. Bu dönüşümle birlikte çalgı, TRT ve Kültür Bakanlığı gibi resmî kurumların sahne performanslarında kullanılmış, ayrıca yükseköğretim kurumlarının konservatuvarlarında eğitim programına dâhil edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Halk Müziği , Kaval , Ölçme , Değerlendirme , Kriter

DETERMINATION OF MEASUREMENT AND EVALUATION CRITERIA IN KAVAL EDUCATION: A SITUATION ANALYSIS WITH FULLY STRUCTURED INTERVIEWS

Öz

Abstract

The kaval is a wind instrument with a cylindrical structure that has a wide range of use across the Anatolian region. Featuring finger holes on both its front and back surfaces, the instrument is made from various materials such as wood, reed, plastic, and metal, and is classified into two main types: *“with duct” (dilli)* and *“without duct” (dilsiz)* kavals. Historically, the kaval functioned primarily as a shepherd’s instrument, especially in rural areas. However, following the establishment of the Republic, it became a subject of scholarly research and repertoire studies. From the mid-20th century onward, through Istanbul-based folk music societies, the performance contexts of the kaval began to change; structural adaptations were made to enable its inclusion in ensemble performances. With this transformation, the instrument began to be used in stage performances organized by official institutions, such as TRT (Turkish Radio and Television Corporation) and the Ministry of Culture, and it was also incorporated into the curricula of higher education conservatories.

This study examines the assessment and evaluation criteria used for the dilsiz kaval (rim-blown flute) in higher education institutions, how these criteria are determined, and whether field experts have established standardized benchmarks. The findings reveal that evaluation in kaval education is not limited to technical skills alone. While tone, intonation, sound clarity, dynamics, and particularly the horlatma (fluttering) technique constitute the fundamental dimensions of performance, regional style, musical expression, and interpretive characteristics require the student’s performance to be assessed within a multidimensional framework. The literature review indicates that existing research on the kaval has predominantly focused on its structural and performance-related aspects. At the same time, the dimension of assessment and evaluation has largely been overlooked. Therefore, this study is expected to fill a significant gap in the field by proposing evaluation criteria applicable to kaval education and contributing to the process of standardization.

Anahtar Kelimeler

Folk Music , Kaval , Measurement , criterion , Evaluation

Kaynakça

• Apel, W. (1950). Harvard Dictionary of Music. Cambridge: Press of Harvard University Press.
• Aydın, A. (2020). Yaşayan İnsan Hazinelerinden Tokat'lı Yaşar Güç ve Dilli Kaval İcracılığının Tahlili. (Yayımyanmamış Doktora Teiz), Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Ensitüsü, Ankara.
• Aydın, A. (2021). Dilsiz Kaval Metodu I. Ankara: Gece Kitaplığı.
• Baydu, U. (2016). Müzik Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Akıl Fikir Yayınları.
• Berg, B. L., & Lune , H. (2015). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Konya: Eğitim Yayınevi.
• Boone, B., & Schonbrun, M. (2019). Müzik Teorisi. (F. Sezer, Çev.) İstanbul: Say Yayınları.
• Creswell, J. W. (2017). Araştırma Deseni Nitel, Nicel ve Karma Yöntem Yaklaşımları . Ankara: Eğiten Kitap.
• Duygulu, M. (2014). Türk Halk Müziği Sözlüğü. Ankara: Pan Yayıncılık.
• Erol, A. (2009). Müzik Üzerinde Düşünmek. İstanbul: Bağlam Yayıncılık.
• Farmer, H. G. (1999). Onyedinci Yüzyılda Türk Çalgıları. Ankara: Kültür Bakanlığı.
• Günaslan, E. (2022). Kavalın Değişen Performans Alanları ve Yeniden İnşa. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Teknik Üniversitesi Lisans Üstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
• Gazimihal, M. R. (1961). Musiki Sözlüğü. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
• Karahasanoğlu, S., & Cömert, E. (2014). 1. Uluslar Arası Kaval Sempozyumu Bildirileri. İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi .
• Kastelli, A. S. (2004). Türk Halk Oyunlarında Kullanılan Nefesli Çalgıların Orkestrasyon İçindeki Kullanımı ve Yörelere Göre İncelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
• Reinhar, K., & Reinhard, U. (2007). Türkiye'nin Müziği Cily II. Ankara: Sun Yayınevi.
• Sözer, V. (2018). Müzik Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Remzi Kitabevi.
• Say, A. (2012). Müziğin Kitabı. Ankara: Müziğin Ansiklopedisi Yayınları .
• Tanrıverdi, H. (2020). Dilsiz Kaval Eğitimine Yönelik Metodolojik Bir Çalışma. (Yayımlanmamış Sanatta Yeterlilik Tezi), Haliç Üniversitesi Lisans Üstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
• Tekşahin, F. (2011). Dilsiz Kaval Metodu. İzmir: Nilmer Ofser Matbaacılık.
• Terzi, C. (2015). Türk Halk Müziğinde Metrik Yapı. İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı Yayınları.
• Topcan, T. (2011). Flüt Eğitiminde Marcel Moys'e Ait De La Sonorite Adlı Metodun İçeriği ve Çalışma Yöntemleri. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
• Yurtçu, C. (2006). Bir Performans Aracı Olarak Kaval ve Teknik Gelişimi. İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi.