Araştırma Makalesi

STRES, KONTROL VE TÜKETİM; GENÇ ŞEHİRLİ PROFESYONEL KADINLARIN PERAKENDE TERAPİ PRATİKLERİ ÜZERİNE NİTEL BİR ARAŞTIRMA

Cilt: 12 Sayı: 19 11 Şubat 2026
PDF İndir
EN TR

STRES, KONTROL VE TÜKETİM; GENÇ ŞEHİRLİ PROFESYONEL KADINLARIN PERAKENDE TERAPİ PRATİKLERİ ÜZERİNE NİTEL BİR ARAŞTIRMA

Öz

Günümüzde, özellikle büyük şehirlerde yaşayan, 25-35 yaş arası kadınların günlük hayatlarında iş, özel hayat ve içinde yaşadıkları yerin ekonomik durumundan ötürü yüksek seviyede strese maruz kaldığı bilinen bir gerçek. Fakat bu stres hepsi kendine göre farklı yöntemlerle başa çıkarken, bazı ortak davranışlar da geliştiriyorlar. Literatürde yer alan ‘Perakende Terapi’ de bu başa çıkma yöntemleri olarak kişilerin alışveriş eylemini seçmesi ve bunu bir duygu dönüştürücü olarak tanımlamasını anlatmaktadır. Bu araştırma kapsamında, üç farklı mini grup görüşmesinde bir araya gelen genç profesyonel şehirli kadınların, günlük hayatlarındaki akış, karşılaştıkları stres ve olumsuz duygularla başa çıkma yöntemleri, perakende terapi kavramına dair düşüncelerini anlamak ve alışveriş eylemi altındaki tetikleyicileri bulmak hedeflenmiştir. Bu çıktılar, Dürtü Teorisi, Bilişsel Değerlendirme Kuramı, Duygu Düzenleme, Öz-Düzenleme ve Kontrol Kuramları ile kuramsal bir çerçeveye oturtulmuştur. Çıktılar göstermektedir ki perakende terapinin kişilerin stresle başa çıkmaları için tek bir strateji olmaktan öte toplumsal ve ekonomik bağlamlarla da şekillenmektedir.

Anahtar Kelimeler

perakende terapi , duygu düzenleme teorisi , kontrol kuramları , dürtü teorisi , dikkat dağıtıcı alışveriş

Kaynakça

  1. Atalay, A. S., & Meloy, M. G. (2011). Retail therapy: A strategic effort to improve mood. Psychology & Marketing, 28(6), 638–659.
  2. Baumeister, R. F. (2002). Yielding to temptation: Self‐control failure, impulsive purchasing, and consumer behavior. Journal of Consumer Research, 28(4), 670–676.
  3. Baumeister, R. F., Muraven, M., & Tice, D. M. (2000). Ego depletion: A resource model of volition, self‐regulation, and controlled processing. Social Cognition, 18(2), 130–150.
  4. Donnelly, G. E., Ksendzova, M., & Howell, R. T. (2013). Sadness, identity, and plastic in over-shopping: The interplay of materialism, poor credit management, and emotional buying motives. Journal of Economic Psychology, 39, 113–125.
  5. Faber, R. J., & O’Guinn, T. C. (1988). Compulsive consumption and credit abuse. Journal of Consumer Policy, 11(1), 97–109.
  6. Gross, J. J. (1998). The emerging field of emotion regulation: An integrative review. Review of General Psychology, 2(3), 271–299.
  7. Kasser, T., & Sheldon, K. M. (2000). Of wealth and death: Materialism, mortality salience, and consumption behavior. Psychological Science, 11(4), 348–351.
  8. Langer, E. J. (1975). The illusion of control. Journal of Personality and Social Psychology, 32(2), 311–328.
  9. Maier, E., Wilken, R., Schneider, H., & Kelemci Schneider, G. (2012). In the mood to buy? Understanding the interplay of mood regulation and congruence in an international context. Marketing Letters, 23, 1005–1018.
  10. Rick, S. I., Pereira, B., & Burson, K. A. (2014). The benefits of retail therapy: Making purchase decisions reduces residual sadness. Journal of Consumer Psychology, 24(3), 373–380.

Kaynak Göster

APA
Anul Yılmaz, N., & Bilsel Engin, H. (2026). STRES, KONTROL VE TÜKETİM; GENÇ ŞEHİRLİ PROFESYONEL KADINLARIN PERAKENDE TERAPİ PRATİKLERİ ÜZERİNE NİTEL BİR ARAŞTIRMA. Uluslararası Akademik Yönetim Bilimleri Dergisi, 12(19), 125-141. https://doi.org/10.51947/yonbil.1840337