STRESS, CONTROL, AND CONSUMPTION: A QUALITATIVE STUDY ON THE RETAIL THERAPY PRACTICES OF YOUNG URBAN PROFESSIONAL WOMEN

Yıl 2026, Cilt: 12 Sayı: 19, 125 - 141, 11.02.2026

Neslihan Anul Yılmaz , Hande Bilsel Engin

https://doi.org/10.51947/yonbil.1840337

https://izlik.org/JA85WP95ZK

Öz

Today, it is a well-known fact that women aged 25-35, especially those living in large cities, experience high levels of stress in their daily lives due to work, personal life, and the economic situation of their place of residence. While they cope with this stress in different ways, they also develop common behaviors. The term “retail therapy,” as found in the literature, describes a coping method where individuals choose shopping as a way to convert emotions. Within the scope of this research, the aim was to understand the thoughts of young professional urban women, who came together in three different mini-group interviews, on the flow of their daily lives, the stress and negative emotions they encounter, and their coping methods, as well as to identify the triggers underlying the act of shopping. These findings were framed theoretically using Drive Theory, Cognitive Appraisal Theory, and Emotion
Regulation, Self-Regulation, and Control Theories. The findings show that retail therapy is shaped not only by a single strategy for coping with stress but also by social and economic contexts.

Anahtar Kelimeler

retail therapy , self regulation theory , control theory , impulse theory , the concept of distractive shopping

STRES, KONTROL VE TÜKETİM; GENÇ ŞEHİRLİ PROFESYONEL KADINLARIN PERAKENDE TERAPİ PRATİKLERİ ÜZERİNE NİTEL BİR ARAŞTIRMA

https://izlik.org/JA85WP95ZK

Öz

Günümüzde, özellikle büyük şehirlerde yaşayan, 25-35 yaş arası kadınların günlük hayatlarında iş, özel hayat ve içinde yaşadıkları yerin ekonomik durumundan ötürü yüksek seviyede strese maruz kaldığı bilinen bir gerçek. Fakat bu stres hepsi kendine göre farklı yöntemlerle başa çıkarken, bazı ortak davranışlar da geliştiriyorlar. Literatürde yer alan ‘Perakende Terapi’ de bu başa çıkma yöntemleri olarak kişilerin alışveriş eylemini seçmesi ve bunu bir duygu dönüştürücü olarak tanımlamasını anlatmaktadır.
Bu araştırma kapsamında, üç farklı mini grup görüşmesinde bir araya gelen genç profesyonel şehirli kadınların, günlük hayatlarındaki akış, karşılaştıkları stres ve olumsuz duygularla başa çıkma yöntemleri, perakende terapi kavramına dair düşüncelerini anlamak ve alışveriş eylemi altındaki tetikleyicileri bulmak hedeflenmiştir. Bu çıktılar, Dürtü Teorisi, Bilişsel Değerlendirme Kuramı, Duygu Düzenleme, Öz-Düzenleme ve Kontrol Kuramları ile kuramsal bir çerçeveye oturtulmuştur. Çıktılar göstermektedir ki perakende terapinin kişilerin stresle başa çıkmaları için tek bir strateji olmaktan öte toplumsal ve ekonomik bağlamlarla da şekillenmektedir.

Anahtar Kelimeler

perakende terapi , duygu düzenleme teorisi , kontrol kuramları , dürtü teorisi , dikkat dağıtıcı alışveriş

Kaynakça

• Atalay, A. S., & Meloy, M. G. (2011). Retail therapy: A strategic effort to improve mood. Psychology & Marketing, 28(6), 638–659.
• Baumeister, R. F. (2002). Yielding to temptation: Self‐control failure, impulsive purchasing, and consumer behavior. Journal of Consumer Research, 28(4), 670–676.
• Baumeister, R. F., Muraven, M., & Tice, D. M. (2000). Ego depletion: A resource model of volition, self‐regulation, and controlled processing. Social Cognition, 18(2), 130–150.
• Donnelly, G. E., Ksendzova, M., & Howell, R. T. (2013). Sadness, identity, and plastic in over-shopping: The interplay of materialism, poor credit management, and emotional buying motives. Journal of Economic Psychology, 39, 113–125.
• Faber, R. J., & O’Guinn, T. C. (1988). Compulsive consumption and credit abuse. Journal of Consumer Policy, 11(1), 97–109.
• Gross, J. J. (1998). The emerging field of emotion regulation: An integrative review. Review of General Psychology, 2(3), 271–299.
• Kasser, T., & Sheldon, K. M. (2000). Of wealth and death: Materialism, mortality salience, and consumption behavior. Psychological Science, 11(4), 348–351.
• Langer, E. J. (1975). The illusion of control. Journal of Personality and Social Psychology, 32(2), 311–328.
• Maier, E., Wilken, R., Schneider, H., & Kelemci Schneider, G. (2012). In the mood to buy? Understanding the interplay of mood regulation and congruence in an international context. Marketing Letters, 23, 1005–1018.
• Rick, S. I., Pereira, B., & Burson, K. A. (2014). The benefits of retail therapy: Making purchase decisions reduces residual sadness. Journal of Consumer Psychology, 24(3), 373–380.
• Yavuz, M., & Doğan, H. (2023). Perakende terapi davranışının psikolojik sağlamlık açısından incelenmesi: İstanbul ili örneği. Düşünen Adam: Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi, 36(2), 136–144.