KENTSEL SU GÜVENLİĞİ VE DÖNGÜSEL EKONOMİ: YEREL YÖNETİMLERİN İKLİM VE ENERJİ EYLEMLERİ

Küresel ısınma, kontrolsüz nüfus artışı ve agresif sanayileşme süreçleri, kentsel alanlarda tatlı su kaynakları üzerindeki baskıyı artırarak su güvenliğini makro ölçekte tehdit eden birer kısıt haline gelmiştir. Bu ekolojik ve finansal risklerin aşılmasında, konvensiyonel “al-kullan-at” mantığına dayanan doğrusal ekonomi modelinden, kaynak verimliliğini merkezine alan “döngüsel ekonomi” paradigmasına geçiş hayati bir zorunluluktur. Bu çalışmada; yerel yönetimlerin sürdürülebilir enerji ve iklim politikaları, ulusal kalkınma planlarının tarihsel süreçteki evrimi, Avrupa Yeşil Mutabakatı (AYM) ile T.C. Ticaret Bakanlığı Yeşil Mutabakat Eylem Planı (2021) normları ve yerel yönetimlerin yasal yükümlülükleri (2872, 5393, 5302, 5216 sayılı kanunlar) döngüsel su yönetimi ekseninde analitik bir süzgeçten geçirilmiştir. Yapılan analizler, kentsel atıksu toplama ve arıtma altyapılarının küresel elektrik tüketiminde %5, sera gazı emisyonlarında ise %3 gibi ciddi bir paya sahip olduğunu, dolayısıyla su geri kazanım süreçlerinin optimize edilmesinin karbon nötr hedefleri açısından paradoksal bir enerji yükü yarattığını göstermektedir. Bu bağlamda, arıtılmış atıksuların tarım, sanayi ve rekreasyon alanlarında yeniden kullanımı, harcanan yoğun enerjinin çevresel ve ekonomik geri dönüş oranını dengelemektedir. Türkiye’nin ulusal iklim politikalarında ve stratejik eylem planlarında yer alan, 2022 yılında %4,2 olan arıtılmış atıksu geri kazanım oranının 2030 yılına kadar %15’e çıkarılması hedefi, yeşil ve dijital endüstriyel dönüşümün en somut ampirik göstergelerinden biridir. Sonuç olarak, işlevsel bir Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı’nın (SECAP) hayata geçirilmesi; belediyelerin bütüncül bir kurumsal-bürokratik dönüşüm sağlamasını ve süreçleri kentsel iklim adaleti ile katılımcı yönetişim ilkeleri temelinde kurgulamasını zorunlu kılmaktadır.

Global warming, uncontrolled population growth, and aggressive industrialization processes have increased pressure on freshwater resources in urban areas, becoming constraints that threaten water security on a macro scale. Overcoming these ecological and financial risks requires a vital shift from the conventional “take-use-dispose” linear economic model to a “circular economy” paradigm that prioritizes resource efficiency. This study analytically examines local governments’ sustainable energy and climate policies, the historical evolution of national development plans, the European Green Deal (EGD) and the Turkish Ministry of Trade’s Green Deal Action Plan (2021) norms, and local governments’ legal obligations (Laws No. 2872, 5393, 5302, and 5216) within the framework of circular water management. Analyses show that urban wastewater collection and treatment infrastructures account for a significant 5% of global electricity consumption and 3% of greenhouse gas emissions, thus creating a paradoxical energy burden in terms of carbon neutrality targets for optimizing water recovery processes. In this context, the reuse of treated wastewater in agriculture, industry, and recreation balances the environmental and economic return on the energy expenditure. The target of increasing the treated wastewater recovery rate from 4.2% in 2022 to 15% by 2030, included in Turkey's national climate policies and strategic action plans, is one of the most concrete empirical indicators of green and digital industrial transformation. Consequently, the implementation of a functional Sustainable Energy and Climate Action Plan (SECAP) necessitates that municipalities achieve a holistic institutional-bureaucratic transformation and structure processes based on the principles of urban climate justice and participatory governance.