Araştırma Makalesi

Derin Öğrenme ve ARIMA Yöntemlerinin Tahmin Performanslarının Kıyaslanması: Bir Borsa İstanbul Hissesi Örneği

Cilt: 30 Sayı: 3 14 Eylül 2023
PDF İndir
TR EN

Derin Öğrenme ve ARIMA Yöntemlerinin Tahmin Performanslarının Kıyaslanması: Bir Borsa İstanbul Hissesi Örneği

Öz

Finansal zaman serisi verileri doğrusal olmayan, karmaşık, birçok ekonomik faktörden etkilenen ve tahmin edilmesi zor verilerdir. Çok boyutlu ilişkilerin tahminini gerektiren finansal zaman serisi modelleri için çeşitli istatistiksel yöntemler geliştirilmiştir. Ancak günümüzde büyük verilerin kaydedilmesi, analiz edilmesi ve anlamlı bilgiye dönüştürülmesi kolaylaştığından dolayı finansal tahmin geliştirmede makine öğrenmesi algoritmalarının kullanımı özellikle son yıllarda artmıştır. Bu çalışmada, Borsa İstanbul endeksinde metal ana pazarında işlem gören EREGL hissesine ait veriler zaman serisi yöntemleri ile analiz edilmiş ardından ARIMA ve derin öğrenme modelleri ile tahmin edilmiştir. Geliştirilen derin öğrenme yönteminde veri ön işleme aşamaları, özellik çıkarımı çalışmaları ve farklı zaman çerçeveleri ile tahmin performansı iyileştirilmiştir. Derin öğrenme algoritmalarının zaman serisi çalışmalarında kullanılabilmesi için zaman gecikmelerinden oluşan bir çerçeve kullanılmalıdır. Bu çalışmada, farklı zaman gecikmeleri için senaryolar denenmiş ve performans kıyaslaması ARIMA modelleri ve uzun-kısa vadeli bellek (LSTM), geçitli tekrarlayan ünite (GRU) ve özyineli sinir ağları (RNN) algoritmalarını kullanan derin öğrenme modelleri arasında gerçekleştirilmiştir. Deneysel çalıştırmalar ile RNN algoritmasının diğerlerine göre daha iyi tahmin performansına sahip olduğu ve ele alınan test veri seti üzerinde ortalama %93’lük doğrulukla tahmin ettiği ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: ARIMA, BIST, Derin Öğrenme, GRU, Hisse Senedi Tahmini, LSTM, RNN JEL Sınıflandırması: E47, G17, E37

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aktas, O. U., Kryzanowski, L., & Zhang, J. (2022). Price-limit effectiveness: Evidence from the Borsa Istanbul (BIST). International Journal of Islamic and Middle Eastern Finance and Management, 15(3), 527-568. https://doi.org/10.1108/IMEFM-04-2020-0151
  2. Alacahan, N. D., & Akarsu, Y. (2019). Döviz kuru riskinin Borsa İstanbul 100 endeksi üzerindeki etkisi zaman serisi analizi: Türkiye örneği. Journal of Life Economics, 6(2), 133-150. https://doi.org/10.15637/jlecon.6.009
  3. Aslan, B., & Erdur, R. C. (2020). Stock Market Prediction with Deep Learning Using Public Disclosure Platform Data. 2020 Innovations in Intelligent Systems and Applications Conference (ASYU), 1-5.
  4. Baykut, E., & Veysel, K. (2018). Borsa İstanbul pay endekslerinin volatilite yapısı: BİST-50 örneği (2007-2016 yılları). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(1), 279-303. https://doi.org/10.5578/jss.66770
  5. Belanche, D., Casaló, L. V., & Flavián, C. (2019). Artificial Intelligence in FinTech: Understanding robo-advisors adoption among customers. Industrial Management & Data Systems. https://doi.org/10.1108/imds-08-2018-0368
  6. Bengio, Y. (2009). Learning deep architectures for AI. Foundations and trends® in Machine Learning, 2(1), 1-127. https://doi.org/10.1561/2200000006
  7. Bengio, Y., Lamblin, P., Popovici, D., & Larochelle, H. (2006). Greedy layer-wise training of deep networks. Advances in neural information processing systems, 19. Beverungen, A. (2019). Algorithmic trading, artificial intelligence and the politics of cognition. transcript.
  8. Bordes, A., Glorot, X., Weston, J., & Bengio, Y. (2012). Joint learning of words and meaning representations for open-text semantic parsing. Artificial intelligence and statistics, 127-135.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mali Tablo Analizi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

14 Eylül 2023

Gönderilme Tarihi

23 Kasım 2022

Kabul Tarihi

13 Nisan 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 30 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Erden, C. (2023). Derin Öğrenme ve ARIMA Yöntemlerinin Tahmin Performanslarının Kıyaslanması: Bir Borsa İstanbul Hissesi Örneği. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 30(3), 419-438. https://doi.org/10.18657/yonveek.1208807
AMA
1.Erden C. Derin Öğrenme ve ARIMA Yöntemlerinin Tahmin Performanslarının Kıyaslanması: Bir Borsa İstanbul Hissesi Örneği. YÖNEKO. 2023;30(3):419-438. doi:10.18657/yonveek.1208807
Chicago
Erden, Caner. 2023. “Derin Öğrenme ve ARIMA Yöntemlerinin Tahmin Performanslarının Kıyaslanması: Bir Borsa İstanbul Hissesi Örneği”. Yönetim ve Ekonomi Dergisi 30 (3): 419-38. https://doi.org/10.18657/yonveek.1208807.
EndNote
Erden C (01 Eylül 2023) Derin Öğrenme ve ARIMA Yöntemlerinin Tahmin Performanslarının Kıyaslanması: Bir Borsa İstanbul Hissesi Örneği. Yönetim ve Ekonomi Dergisi 30 3 419–438.
IEEE
[1]C. Erden, “Derin Öğrenme ve ARIMA Yöntemlerinin Tahmin Performanslarının Kıyaslanması: Bir Borsa İstanbul Hissesi Örneği”, YÖNEKO, c. 30, sy 3, ss. 419–438, Eyl. 2023, doi: 10.18657/yonveek.1208807.
ISNAD
Erden, Caner. “Derin Öğrenme ve ARIMA Yöntemlerinin Tahmin Performanslarının Kıyaslanması: Bir Borsa İstanbul Hissesi Örneği”. Yönetim ve Ekonomi Dergisi 30/3 (01 Eylül 2023): 419-438. https://doi.org/10.18657/yonveek.1208807.
JAMA
1.Erden C. Derin Öğrenme ve ARIMA Yöntemlerinin Tahmin Performanslarının Kıyaslanması: Bir Borsa İstanbul Hissesi Örneği. YÖNEKO. 2023;30:419–438.
MLA
Erden, Caner. “Derin Öğrenme ve ARIMA Yöntemlerinin Tahmin Performanslarının Kıyaslanması: Bir Borsa İstanbul Hissesi Örneği”. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, c. 30, sy 3, Eylül 2023, ss. 419-38, doi:10.18657/yonveek.1208807.
Vancouver
1.Caner Erden. Derin Öğrenme ve ARIMA Yöntemlerinin Tahmin Performanslarının Kıyaslanması: Bir Borsa İstanbul Hissesi Örneği. YÖNEKO. 01 Eylül 2023;30(3):419-38. doi:10.18657/yonveek.1208807

Cited By