Türkiye’nin Rekabet Gücünün Faktör Yoğunluklarına Göre Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler ile Ölçülmesi (1996-2022)

Öz

Bu çalışma, Türkiye’nin 1996-2022 yılları arasındaki rekabet gücünü Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler Endeksi (AKÜ) yardımıyla analiz etme amaçlıdır. Endeks hesaplamaları 3 bölge üzerinden Almanya, Brezilya ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile malların faktör yoğunluklarına göre ayrıştırılmasına (SITC.Rev.3) dayalıdır. Çalışmanın bulguları; Türkiye’nin Almanya karşısında hammadde ve emek yoğun endüstrilerde avantajlı, kolay ve zor taklit edilebilir araştırma geliştirme (AR-GE) yoğun endüstriler ile sermaye yoğun endüstrilerde dezavantajlı olduğu yönündedir. Türkiye, Brezilya karşısında, emek yoğun endüstrilerde avantajlı hammadde ve imalat sanayinde dezavantajlıdır. Bunun dışındaki diğer tüm başlıklarda genel anlamda bir avantaj söz konusudur. Türkiye- Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) karşılaştırmasında ise; Türkiye, mineral yakıtlar, yağlar vb. damıtılmasından elde edilen ürünler hariç tüm hammadde yoğun sektörlerde, Emek yoğun ve Sermaye yoğun endüstrilerin genelinde üstünlük sahibidir. Kolay Taklit Edilebilen ve Zor Taklit Edilebilen AR-GE Yoğun Endüstrilerde ise avantaj ve dezavantajlı mal grupları değişkenlik göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Rekabet Gücü, Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler Endeksi, Balassa, Faktör Yoğunluğu JEL Sınıflandırması: M31

Anahtar Kelimeler

• Rekabet Gücü
• Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler Endeksi
• Balassa
• Faktör Yoğunluğu

Measuring Türkiye's Competitiveness by Revealed Comparative Advantages According to Factor Intensities (1996-2022)

Öz

This study aims to analyze Türkiye's competitiveness between the years 1996-2022 with the help of the Revealed Comparative Advantage Index (RCA). Index calculations are based on the separation of goods according to factor densities (SITC.Rev.3) with Germany, Brazil and United Arab Emirates (UAE) over 3 regions. Findings of the study; Türkiye is advantageous against Germany in raw material and labor-intensive industries, and disadvantaged in capital-intensive industries and research and development (R&D) intensive industries that are easy and difficult to imitate Compared to Brazil, Türkiye is advantageous in labor-intensive industries and disadvantaged in the raw material and manufacturing industry. In all other titles, there is a general advantage. In Türkiye-United Arab Emirates (UAE) comparison; Türkiye, mineral fuels, oils, etc. It has the upper hand in all raw material-intensive sectors, Labor-intensive and Capital-intensive industries, excluding products from distillation. On the other hand, advantageous and disadvantageous goods groups vary in R&D Intensive Industries. Key Words: Competitiveness, Revealed Comparative Advantage Index, Balassa, Factor Intensity JEL Classification: M31

Anahtar Kelimeler

• Competitiveness
• Revealed Comparative Advantage Index
• Balassa
• Factor Intensity

Kaynakça

1. Alakbarov, N. & Erkan, B. (2017), Türkiye ve Azerbaycan’ın İhracatındaki Karşılaştırmalı Üstünlüklerin Teknoloji Yoğunluğu Bazında Analizi, İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi,6(6),pp.28-47
2. Altıntaş, N. & Akpolat, A.G.(2013), Tekstil Sektöründe Avrupa Birliği ile Türkiye Arasındaki Rekabet Analizi, Kafkas Üniversitesi, İİBF Dergisi, 4(6),pp.33-42.
3. Balassa,B.,(1965).Trade Liberalization and Revealed Comparative Advantage,Manchester School of Economic and Social Studies,33,pp. 99-124.
4. Buturac,G., Lovrincevic,Z. & Teodorovic, I.(2004),Comparison of the Structure and Development of International Trade Within the Framework of EU Enlargement: the Case of Croatia, Proceedings of the 65th Anniversary Conference of the Institute of Economics Zagreb-Ekonomski Institut, pp. 315-341.
5. Engin,E.(2013), Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler Yaklaşımına Göre Türkiye Oluklu Mukavva Ambalaj Sektörünün Rekabet Gücü, İstanbul Kültür Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü,Yüksek Lisans Tezi,pp.151.
6. Erkan,B.(2012), Ülkelerin Karşılaştırmalı İhracat Performanslarının Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlük Katsayılarıyla Belirlenmesi: Türkiye-Suriye Örneği, Uluslararası Yönetim iktisat ve işletme Dergisi,8(15),pp.195-2018.
7. Erkan,B.(2013), Türkiye’nin Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü İhracatında Uluslararası Rekabet Gücünün Belirlenmesi, Anadolu Üniversitesi S.B.E Dergisi, 13(1),pp.93-109.
8. Erkan,B.,Arpacı,B.,Yaralı,F. & Güvenç,İ.(2015),Türkiye’nin Sebze İhracatında Karşılaştırmalı Üstünlükleri,Tarım ve Doğa Dergisi,18(4),pp.70-76.

9. Gümüş,A.& Hiziroğlu,M.(2015), Measuring And Explaining Turkey’s Competitiveness in Services Using Balassa Index and Diamond Model, İşletme Araştırmaları Dergisi,7(2),pp. 195,213
10. Kalaycı,C.(2017), Serbest Ticaret Anlaşmalarının Türkiye’nin Dış Ticaretine Etkileri: Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler Endeksi Uygulaması, Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 3 (2),pp.133-147.
11. Karagöz, U.(2021). Türkiye Cam Sektörü Rekabet Gücünün Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler Endeksi Kullanılarak Analizi, Hitit Üniversitesi,Yüksek Lisans Tezi, pp.1-102.
12. Kuşat,N.ve Denli,A.(2021), Açıklanmış karşılaştırmalı üstünlüklere göre Türkiye - BRICS rekabet gücü analizi (2008-2019), Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi , 23 (1) , pp. 94-111.
13. Laursen, K. (2015). Revealed Comparative Advantage and the Alternatives as Measures of International Specialization, Eurasian Business Review 5(1), pp.99-115.
14. Özdemir, A.(2019). Türkiye Plastik Sektöründe Uluslararası Rekabet Gücünün Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler Kuramı Açısından Analizi, Celal Bayar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi,1-139.
15. Prasad,N.R.(2004), Fiji’s Export Competitiveness: A Comparison with Selected Small Island Developing States”, Economics Department Reserve Bank of Fiji-Working Paper, pp.1- 40.
16. Sandalcılar, A. (2011).Türkiye-Suriye Dış Ticaretinin Sektörel Analizi, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 25,( 3-4), pp.213-229.
17. Şahin,D.(2015),Türkiye ve Çin’in Tekstil ve Hazır Giyim Sektöründe Rekabet Gücünün Analizi, Akademik Bakış Dergisi, Sayı:47,pp.155-171.
18. Şahin,M.A.(2011), Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler Endeksi: Türkiye Pamuk Endüstrisi Üzerine Bir Uygulama, The Journal Of Social Economic Research,11(21),pp.227-240. Tarım ve Orman Bakanlığı,Gübre Sektör Politika Belgesi 2018-2022,p.34. UN Comtrade, https://comtradeplus.un.org/TradeFlow
19. Veeramani, C.(2006), India and China:Changing Patterns of Comparative Advantage?,India Development Report,pp.1-20.
20. Yalçınkaya,M & Çılbant,C&Erataş,F&Hartoğlu,D.(2014) Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler Ekseninde Rekabet Gücünün Analizi: Türk-Çin Dış Ticareti Üzerine Bir Uygulama, Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi,24.pp.41-57
21. Yeldan,S.(2023). Savunma sanayi ürünlerinde Türkiye’nin rekabet gücünün belirlenmesi açıklanmış karşılaştırmalı üstünlükler ve karşılaştırmalı ihracat performansı yöntemi uygulaması, Hasan Kalyoncu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, pp.1-116.
22. Yurttançıkmaz,Z.Ç.,Reziwanguli,Y. ve Emsen,Ö.S. (2020). Çin ile ABD arasında ticari gerginlik: Rekabet gücü açısından bir bakış, Atatürk Üniversitesi, İİBF Dergisi, 34(2). 649-667