Democracy in Local Governments, From Theory to Implementation: Political Participation in Türkiye

Yıl 2025, Cilt: 32 Sayı: 2, 287 - 305, 23.06.2025

Mahmut Can Aygün , İbrahim Yılmaz

https://doi.org/10.18657/yonveek.1513325

https://izlik.org/JA65BD59BL

Öz

Democracy refers to a government that treats individuals at an equal distance from a legal perspective in social life, emphasizes concepts such as justice, freedom, rights and equality, and acts with the will of the majority in this sense. At this point, relations between government and citizens becomes extremely important for democratic societies. Communication between administrative units and citizens has become the most effective sphere of democracy. In this regard, local governments are the sphere where democratic procedures have the opportunity to be implemented the most. Local governments, which appear to meet the basic social needs of citizens, also have an important place in terms of citizens’ involvement in management. At this point, political participation methods aim to be involved in management and monitor the administrative units. Citizens can be included in the administration through some methods such as voting, submitting petitions, attending city councils and local council meetings, applying for recall, participating in surveys and research, and reporting demands and complaints through online communication channels. These methods, which are available in theory may not always be fully effective in practice. Participation methods, which represent a process extending from theory to practice, play an important role in ensuring communication between citizens and administrative units. This study aims to examine the methods of political participation in local governments and to what extend these methods are applied in Türkiye.
Key Words: Democracy, Local Democracy, Political Participation, Local Governments
JEL Classification: H70, R50, R59

Anahtar Kelimeler

Democracy , Local Democracy , Political Participation , Local Governments

Yerel Yönetimlerde Demokrasi, Teoriden Uygulamaya: Türkiye’de Siyasal Katılım Yolları

https://izlik.org/JA65BD59BL

Öz

Demokrasi, toplum yaşantısı içinde bireylere hukuksal bakımdan eşit mesafede yaklaşan, adalet, özgürlük, haklar ve eşitlik gibi kavramlara vurgu yapan ve bu anlamda çoğunluğun iradesi ile hareket eden yönetimi ifade etmektedir. Bu noktada ise yöneten ve yönetilen ilişkisi, demokratik yönetimler için son derece önemli bir hâl almaktadır. Yönetici birimler ve vatandaşlar arasında oluşan iletişim, demokrasinin en etkin alanı olmuştur. Bu hususta demokratik usullerin en çok uygulanma fırsatı bulduğu alan ise yerel yönetimler olarak karşımıza çıkmaktadır. Vatandaşların temel toplumsal ihtiyaçlarını giderme noktasında karşımıza çıkan yerel yönetimler, bunun yanı sıra vatandaşların yönetime dahil olması noktasında da önemli bir yere sahiptir. Bu aşamada siyasal katılım yolları, yönetime dahil olmayı ve denetimi sağlamayı hedeflemektedir. Oy kullanmak, dilekçe vermek, kent konseyleri ve yerel meclis toplantılarına katılmak, geri çağırma uygulamasına başvurmak, anket ve araştırmalara katılmak ve online iletişim kanalları ile talep ve şikayetleri bildirmek gibi bazı yöntemler ile vatandaşların yönetime dahil olması sağlanmaktadır. Teoride sahip olunan bu yöntemler, uygulama sırasında her zaman tam anlamı ile etkinlik gösterememektedir. Teoriden-uygulamaya uzanan bir süreci ifade eden katılım yöntemleri, vatandaşlar ile yönetici birimler arasında oluşan iletişimi sağlamakta önemli bir rol almaktadır. Bu çalışma, yerel yönetimlerde yer alan siyasal katılım yollarının neler olduğunu ve bu yöntemlerin Türkiye’de ne derece uygulandığını incelemeyi hedeflemektedir.
Anahtar Kelimeler: Demokrasi, Yerel Demokrasi, Siyasal Katılım, Yerel Yönetimler
JEL Sınıflandırması: H70, R50, R59

Anahtar Kelimeler

Demokrasi , Yerel Demokrasi , Siyasal Katılım , Yerel Yönetimler

Kaynakça

• Aldemir, Ceray ve Eyüp Şen (2020), “Yerel Katılım Ölçeği Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 34(4), s. 1473-1490.
• Altın, Aytuğ ve Osman Erdal Şahin (2019), “Yerel Yönetimlerde Alternatif Hizmet Sunma Yöntemi Olarak Yerel Hizmetlere Gönüllü Katılım”, Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 6(3), s. 89-114).
• Aslan, Mehmet Ali (2023), “Yerel Yönetimlerde Demokratik Bir Araç Olan Geri Çağırma Mekanizmasının Uluslararası Bazı Örnekler Bağlamında İncelenmesi”, Niğde Ömer Halisdemir University Journal of Social Sciences Institute, 5(1), s. 68-86.
• Aydın, Abdullah (2019), “Siyasal Katılım Araçları Üzerinden Merkezi ve Yerel Düzeydeki Katılımın İncelenmesi”, Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 10(2), s. 395-403.
• Barnes, Marian (1999), “Researching Public Participation”, Local Government Studies, 25(4), s. 60-75.
• Bherer, Laurence ve Sandra Breux (2012), “The Diversity of Public Participation Tools: Complementing or Competing With One Another?”, Canadian Journal of Political Science/Revue canadienne de science politique, 45(2), s. 379-403.
• Bingham, Lisa Blomgren, Tina Nabatchi ve Rosemary O’Leary (2005), “The New Governance: Practices and Processes for Stakeholder and Citizen Participation in the Work of Government”, Public Administration Review, 65(5), s. 547-558.
• Bozkurt, Yavuz (2014), “Yerel Demokrasi Aracı Olarak Türkiye’de Kent Konseyleri: Yapı, İşleyiş ve Sorunlar”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (40), s. 29-240.
• Bulut, Tahsin (2013), Şeffaf Katılımcı ve Entkin Kent Yönetimi İçin Kent Konseyleri, (Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıım).
• Çakmut, Özlem Yenerer (2017), “Dilekçe Hakkının Kullanılmasının Engellenmesi Suçu (TCK m. 121)”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 23(1), s. 45-55.
• Çetinkaya, Özhan ve Rükan Kutlu Korlu (2012), “Yerel Demokrasinin Sağlanmasında Katılımcılık Süreci ve Kent Konseylerinin Rolü”, Maliye Dergisi, (163), s. 95-117.
• Demirhan, Kamil ve M. Kemal Öktem (2023), “The Sustainability of E-Participation in Local Governments: The Case of Municipalities in Ankara”, KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 25(44), s. 279-292.
• Durmuş, Merve (2023), “Türkiye’de Yerel Demokrasiyi Güçlendirme Bağlamında Vatandaş Katılımını Teşvik Edici Mekanizmalar”, Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi (İSMUS), 8(1), s. 103-113.
• Elitok, Ferit ve Ayşegül Sağlam (2023), “Yerel Yönetimlerde E-Katılım: Türkiye Büyükşehir Belediyeleri Mobil Uygulamaları Üzerine Bir Analiz”, Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(2), s. 528-549.
• Erdoğan, Oğuzhan (2020), “Geri Çağırma Mekanizması: Uluslararası Örneklerden Türkiye’ye Çıkarımlar”, Sosyoekonomi, 28(45), s. 353-371.
• Erol, Gonca (2019), “Avrupa Ülkelerinde Geri Çağırma Hakkı”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, (141), s. 43-102. Folkestad, Bjarte, Jan Erling Klausen, Jo Saglie ve Signe Bock Segaard (2021), “When do consultative referendums improve democracy? Evidence from local referendums in Norway”, International Political Science Review, 42(2), s. 213-228.
• Görgülü, Burçin ve Gökban Tekin (2017), “Yerel Yönetimlerde E-Demokrasi ve E-Katılım”, Social Sciences Studies Journal, 3(12), s. 1901-1907.
• Görücü, Veysel (2021), “Katılımı Etkileyen Faktörler ve Katılım Yolları”, Hasan Kalyoncu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 11(22), s. 155-202.
• Gündüzöz, İlker (2010),“Geri Çağırma Mekanizması ve Mahalli İdareler”, Türk İdare Dergisi, (468), s. 49-62.
• Güven, Ahmet ve Çağatay Alan (2019), “Türkiye’de Yerel Demokrasiyi Güçlendirme Olarak Yönetişim ve Yerel Yönetimlerde İşleyişi”, Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, 11(1), s. 47-61.
• Hedrick, Samuel ve Sergiu Gherghina (2021), “Why people vote in local referandums: comparing Germeny and the United States”, European Politics and Society, 22(5), s. 716-732.
• Henden, H Burçin ve Rıfkı Heden (2005), “Yerel Yönetimlerin Hizmet Sunumlarındaki Değişim ve eBelediyecilik” Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 4(14), s. 48-66.
• Kara, Hüseyin ve Tan Baykal (2012), “Arnavutluk, Yunanistan ve Türkiye Yerel Yönetimleri Üzerine Bir İnceleme”, Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(20), s. 135-168.
• Karkın, Naci (2012), “E-Katılım Kavramı ve Süreci: Kamu Siyasa Oluşum Sürecine Vatandaş Katkısının Olabilirliği”, Sosyoekonomi Dergisi, 17(17), s. 41-62.
• Kaypak, Şafak, Vedat Yılmaz ve Muzaffer Bimay (2017), “Dijital Çağda Yerel Yönetimler”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(15), s. 1798-1813.
• Kocaoğlu, Mustafa (2015), Yerel Yönetimlerde Katılım ve Kültür: Katılımcı Yerel Yönetim Anlayışının Kültürel Temelleri, (Konya: Çizgi Kitabevi Yayınları).
• Laisney, Matis (2012), “The Initiation of Local Authority Referendums: Participatory Momentum or Political Tactics? The UK Case”, Local Government Studies, 38(5), s. 639-659.
• Michels, Ank (2o12), “Citizen Participation in Local Policy Making: Design and Democracy”, International Journal of Public Administration, 35(4), s. 285-292.
• Michels, Ank ve Laurens De Graaf (2010), Examining Citizen Participation: Local Participatory Policy Making and Democracy”, Local Government Studies, 36(4), s. 477-491.
• Okur, Fatma ve Ahmet Burhan Çakıcı (2007), “Küreselleşme Sürecinde Yerelleşme ve Yerel Demokrasi”, Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler E-Dergisi, (11), s. 1-12.
• Önder, Özgür (2013), “Yerelleşme ve Yerel Demokrasinin Güçlendirilmesi Bağlamında Yerel Katılım”, Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 9(18), s. 311-326.
• Özçelik, Tacettin Gökhan (2021), “Yerel Demokraside Temsil ve Katılım”, International Journal Of Social Inquiry, 14(2), s. 715-739.
• Özer, Mehmet Akif ve Meryem Kartal (2021), “Yerel Demokrasi ve Katılım: Türkiye ve İngiltere Üzerinden Bir İnceleme”, Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 4(3), s. 509-529.
• Poyraz, Emel (2017), “Yerel Yönetimlerde Siyasal Katılım ve Temsiliyet Sorunsalı Üzerine Bir Değerlendirme: Belediye Meclislerinin Etkinliği”, Injosos Al-Farabi International Journal On Social Sciences, 1(1), s. 136-146.
• Pustu, Yusuf (2016), “Yerel Demokrasinin Kökeni”, Sayıştay Dergisi, (100), s. 89-107. Rowe, Gene ve Lynn J. Frewer (2005), “A Typology of Public Engagement Mechanisms”, Science, Technology, & Human Values, 30(2), s. 251-290.
• Rowe, Gene ve Lynn J. Frewer (2004), “Evaluating Public-Participation Exercises: A Research Agenda”, Science, Technology, & Human Values, 29(4), s. 512-557.
• Şinik, Bilal (2009), “Türkiye’de Yerel Katılım: Fransa ile Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme”, Çağdaş Yerel Yönetimler, 18(3), s. 1-22.
• Uçar, Harika ve Arıl Cansel (2021), “E-Participation in Local Government: case of Ankara Metropolitan Municipality”, Uluslararası Yönetim Ekonomisi Dergisi, 4(1), s. 50-62.
• Uçar Kocaoğlu, Belgin ve Rhonda Phillips (2024), “A Case Study of Turkey’s Volunteer Citizen Councils As A Local Participation Approach”, Local Development & Society, s. 1-16.
• Yaman, Murat ve Murat Küçükşen (2018), “Yerel Yönetimlerin Demokratikleşmesi Açısından Yerel Katılımın İncelenmesi”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (55), s. 247-259.
• Yaşar, Gizem Güner (2023), “Anayasal Bir Hak Olarak Dilekçe Hakkının Etkinliğinin Değerlendirilmesi”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(2), s. 789-822.
• Yıldırım, Mustafa (2015), “Yerel Yönetimlerde Değişim Yönetimi”, Uluslararası Akademik Yönetim Bilimleri Dergisi, 1(2), s. 116-126.
• Yılmaz, Zülfiye (2014), “6360 Sayılı Kanun Hakkında Bir Yorum”, Anayasa Hukuku Dergisi, 3(5), s. 443-454. Yılmaz, Vedat ve Cüneyt Telsaç (2021), “Yerel Yönetimler ve Katılım”, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(40), s. 235-254.