Araştırma Makalesi

Çekim Modeli Çerçevesinde Ticaret Tahmininde Makine Öğrenmesi Yöntemlerinin Performans Karşılaştırması: Türkiye ve Türk Cumhuriyetleri Örneği

Cilt: 31 Sayı: 3 27 Eylül 2024
PDF İndir
TR EN

Çekim Modeli Çerçevesinde Ticaret Tahmininde Makine Öğrenmesi Yöntemlerinin Performans Karşılaştırması: Türkiye ve Türk Cumhuriyetleri Örneği

Öz

Bu çalışmada, Türkiye'nin Türk Cumhuriyetleri (Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan) ile olan ticaret hacmi çekim modeli kullanılarak analiz edilmiş ve 2024-2025 yılları için Türkiye ile bu ülkeler arasındaki ticaret hacmini tahmin etmede en başarılı makine öğrenimi yöntemi belirlenmek istenmiştir. Bu amaçla çalışmada Türk Cumhuriyetlerinin bağımsızlıklarını kazandıkları 1992 yılından başlayarak 2023 yılına kadar olan veriler kullanılmıştır. Bu veriler sayısal değişkenler olarak Türkiye ile Türk Cumhuriyetleri arasındaki ihracat ve ithalat verileri, ülkelerin milli gelirleri, aralarındaki mesafe; kukla değişkenler olarak ise ülkelerin birbirleriyle olan sınırı, ortak dil, ülkelerin karayla çevrililik durumu ve Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) üyelikleridir. Bu veriler, ticaret hacmini tahmin etmek için Lineer Regresyon, Gauss Süreç Regresyonu ve Çok Katmanlı Algılayıcılar gibi farklı makine öğrenmesi modelleri ile analiz edilmiştir. Uygulanan makine öğrenmesi modellerinin başarısı MAPE (Ortalama Mutlak Yüzde Hata) değerleri üzerinden kıyaslanmıştır. Analiz sonuçları, Çok Katmanlı Algılayıcılar modelinin en doğru tahminleri sağladığını ortaya koymuştur. Bu durum, ileri düzey makine öğrenmesi yöntemlerinin karmaşık ticaret dinamiklerini anlamada ve gelecekteki ticaret eğilimlerini öngörmede ne kadar etkili olabileceğini göstermektedir. Türkiye ve Türk Cumhuriyetleri arasındaki ticaret ilişkilerinin daha iyi anlaşılması ve bu ilişkilerin gelecekteki seyrinin tahmin edilmesi, bölgesel ekonomik politikaların oluşturulmasında önemli katkılar sağlayacaktır. Çalışma, bu ülkelerle olan ticaretin gelişimine yönelik stratejilerin belirlenmesi açısından da önemlidir. Anahtar Kelimeler: Çekim Modeli, Çok Katmanlı Algılayıcılar, Gauss Süreç Regresyonu, Makine Öğrenmesi, Türk Cumhuriyetleri. JEL Sınıflandırması: C51, C53, F17

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aktaş, Hayati-İpek, Cemil Doğaç, (2014), “Frankofoni (Fransızca Konuşan Ülkeler Topluluğu) Türk Dünyası İçin Bir Model Olabilir mi?”, Türk Diasporası ve Türk Dünyası Vizyon 2023, Editör: Almagül İsina, Tasam Yayınları, İstanbul, ss. 45-48. https://tasam.org/tr-TR/Icerik/53597/frankofoni_fransizca_konusan_ulkeler_toplulugu_turk_dunyasi_icin_bir_model_olabilir_mi
  2. Alpaydin, E. (2014). Introduction to Machine Learning, third edition. MIT Press. https://books.google.com.tr/books?id=7f5bBAAAQBAJ
  3. Anderson, J. E., & van Wincoop, E. (2003). Gravity with Gravitas: A Solution to the Border Puzzle American Economic Review, 93(1), 170–192. https://doi.org/10.1257/000282803321455214
  4. Baier, S. L., & Bergstrand, J. H. (2007). Do free trade agreements actually increase members’ international trade? Journal of International Economics, 71(1), 72–95. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.jinteco.2006.02.005
  5. Bangdiwala, S. I. (2018). Regression: simple linear. International Journal of Injury Control and Safety Promotion, 25(1), 113–115. https://doi.org/10.1080/17457300.2018.1426702
  6. Batarseh, F., Gopinath, M., Nalluru, G., & Beckman, J. (2019). Application of machine learning in forecasting international trade trends. ArXiv Preprint ArXiv:1910.03112.
  7. Ben Ameur, H., Boubaker, S., Ftiti, Z., Louhichi, W., & Tissaoui, K. (2023). Forecasting commodity prices: Empirical evidence using deep learning tools. Annals of Operations Research. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s10479-022-05076-6
  8. Bergstrand, J. (1985). The Gravity Equation In International Trade: Some Microeconomic Foundations And Empirical Evidence. The Review of Economics and Statistics, 67, 474–481. https://doi.org/10.2307/1925976

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ekonometrik ve İstatistiksel Yöntemler, Ekonomik Modeller ve Öngörü

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Eylül 2024

Gönderilme Tarihi

23 Temmuz 2024

Kabul Tarihi

12 Eylül 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 31 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Ay, A., Soydal, H., & Ay, M. (2024). Çekim Modeli Çerçevesinde Ticaret Tahmininde Makine Öğrenmesi Yöntemlerinin Performans Karşılaştırması: Türkiye ve Türk Cumhuriyetleri Örneği. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 31(3), 439-459. https://doi.org/10.18657/yonveek.1520642
AMA
1.Ay A, Soydal H, Ay M. Çekim Modeli Çerçevesinde Ticaret Tahmininde Makine Öğrenmesi Yöntemlerinin Performans Karşılaştırması: Türkiye ve Türk Cumhuriyetleri Örneği. YÖNEKO. 2024;31(3):439-459. doi:10.18657/yonveek.1520642
Chicago
Ay, Ahmet, Haldun Soydal, ve Mustafa Ay. 2024. “Çekim Modeli Çerçevesinde Ticaret Tahmininde Makine Öğrenmesi Yöntemlerinin Performans Karşılaştırması: Türkiye ve Türk Cumhuriyetleri Örneği”. Yönetim ve Ekonomi Dergisi 31 (3): 439-59. https://doi.org/10.18657/yonveek.1520642.
EndNote
Ay A, Soydal H, Ay M (01 Eylül 2024) Çekim Modeli Çerçevesinde Ticaret Tahmininde Makine Öğrenmesi Yöntemlerinin Performans Karşılaştırması: Türkiye ve Türk Cumhuriyetleri Örneği. Yönetim ve Ekonomi Dergisi 31 3 439–459.
IEEE
[1]A. Ay, H. Soydal, ve M. Ay, “Çekim Modeli Çerçevesinde Ticaret Tahmininde Makine Öğrenmesi Yöntemlerinin Performans Karşılaştırması: Türkiye ve Türk Cumhuriyetleri Örneği”, YÖNEKO, c. 31, sy 3, ss. 439–459, Eyl. 2024, doi: 10.18657/yonveek.1520642.
ISNAD
Ay, Ahmet - Soydal, Haldun - Ay, Mustafa. “Çekim Modeli Çerçevesinde Ticaret Tahmininde Makine Öğrenmesi Yöntemlerinin Performans Karşılaştırması: Türkiye ve Türk Cumhuriyetleri Örneği”. Yönetim ve Ekonomi Dergisi 31/3 (01 Eylül 2024): 439-459. https://doi.org/10.18657/yonveek.1520642.
JAMA
1.Ay A, Soydal H, Ay M. Çekim Modeli Çerçevesinde Ticaret Tahmininde Makine Öğrenmesi Yöntemlerinin Performans Karşılaştırması: Türkiye ve Türk Cumhuriyetleri Örneği. YÖNEKO. 2024;31:439–459.
MLA
Ay, Ahmet, vd. “Çekim Modeli Çerçevesinde Ticaret Tahmininde Makine Öğrenmesi Yöntemlerinin Performans Karşılaştırması: Türkiye ve Türk Cumhuriyetleri Örneği”. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, c. 31, sy 3, Eylül 2024, ss. 439-5, doi:10.18657/yonveek.1520642.
Vancouver
1.Ahmet Ay, Haldun Soydal, Mustafa Ay. Çekim Modeli Çerçevesinde Ticaret Tahmininde Makine Öğrenmesi Yöntemlerinin Performans Karşılaştırması: Türkiye ve Türk Cumhuriyetleri Örneği. YÖNEKO. 01 Eylül 2024;31(3):439-5. doi:10.18657/yonveek.1520642

Cited By