Türkiye’de Katılım Bankalarının Tercih Edilme Sebepleri: Ampirik Bir Tetkik

Öz

Interest-Free/Islamic Banking or Participatory Banking has been increasing its share in the world financial market. Although many researches about the reasons for preference of interestfree banks abroad Turkey have been conducted so far, the number of the studies related to the reasons for preference of participatory banks in Turkey is comparatively very low. This study is intended to contribute to the literature in question. To this effect; a sample of 217 participants was selected among the customers of three participatory banks in Bolu province in Turkey. The data was collected through conducting a survey. An exploratory factor analysis was run on the data. According to our findings, the principal factor affecting the participants’ preference of participatory banks is “Product/Service Quality”. “Image and Trust”, “Personnel Quality”, “Religious/Environmental Motivations” are the succeeding ones.

Anahtar Kelimeler

• Participatory Banking, Interest-Free Banking, Islamic Banking, Factor Analysis, Turkey.

Türkiye’de Katılım Bankalarının Tercih Edilme Sebepleri: Ampirik Bir Tetkik

Öz

Faizsiz/İslami Bankacılık ya da Katılım Bankacılığı dünya finans piyasasındaki payını gün geçtikçe artırmaktadır. Bazı geleneksel bankaların, faizsiz bankacılık işlemleri yapmak üzere kendi bünyelerinde birimler açtıkları görülmektedir. Türkiye dışındaki faizsiz bankaların niçin tercih edildiğini araştıran birçok çalışma yapılmış olmasına rağmen Türkiye’deki katılım bankalarının niçin tercih edildiğine dair yapılan çalışma sayısı yok denecek kadar azdır. Bu çalışmanın hedefi; Türkiye’deki katılım bankalarının niçin tercih edildiğine ilişkin literatüre katkıda bulunmaktır. Bu amaçla; Bolu ilindeki üç ayrı katılım bankasının müşterileri arasından örnek kütle seçilmiştir. 217 kişiden oluşan örnek kütle üzerinde anket tekniği uygulanarak veri toplanmıştır. Elde edilen verilere açıklayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Bulgularımıza göre; katılımcıların katılım bankası tercihlerini etkileyen en önemli faktör “hizmet/ürün kalitesi”dir. Bu faktörün ardından, sırasıyla “İmaj ve Güven”, “Personel Kalitesi” ve “Dini/Çevresel motivasyonlar” faktörleri gelmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Katılım Bankacılığı, Faizsiz Bankacılık, İslami Bankacılık, Faktör Analizi, Türkiye

Kaynakça

1. Afşar, Muharrem (2006), Finansal Sistem ve İşleyişi [Financial System and its Functioning], Eskişehir: Gülen Ofset.
2. Ahmad, Norafifah ve Haron, Sudin (2002), “Perceptions of Malaysian Corporate Customers towards Islamic Banking Products and Services”, International Journal of Islamic Financial Services, 3(4), 13-29.
3. Akın, Cihangir (1986), Faizsiz Bankacılık ve Kalkınma [Interest-Free Banking and Development], İstanbul: Kayıhan Yayınları.
4. Al-Ajmi, Jasim , Hussain, Hameeda Aboo ve Al-Saleh, Nadhem (2009), “Clients of Conventional and Islamic Banks in Bahrain: How they choose which bank to patronize”, International Journal of Social Economics, 36(11), 1086-1112.
5. Amin, Hanudin (2008), “Choice Criteria for Islamic Home Financing: Empirical Investigation Among Malaysian Bank Customers”, International Journal of Housing Markets and Analysis, 1(3), 256-274.
6. Apil, Ali Rıza (2009), Türkiye Örneğinde Katılım Bankacılığına Müşteri Yaklaşımları [Customer Approach to Participatory Banking in the Case of Turkey ] (TKBB No. Katılım Bankacılığının Finans Sektörüne Getirdiği Yenilik ve Açılımlar Başlıklı Bilimsel Araştırma Yarışması). Retrieved 2012,June 21.
7. Bartell, Stephen J. (2012), “Building strong customer relations”, Bank Marketing, 25(6), 16-19.
8. Bejou, David , Ennew, Cristine T. ve Palmer, Adrian (1998), “Trust, Ethics and Relationship Satisfaction”, International Journal of Bank Marketing, 16(4), 170-175.

9. Bhatti, Ghulam Ali , Hussain, Haroon ve Akbar, Zahid Ali (2010), “Determinants of Customer Satisfaction and Bank Selection in Pakistan”, Interdisciplinary Journal of Contemporary Research in Business, 2(6), 536-554.
10. Boyd, William L. , Myron, Leonard ve Charles, White (1994), “Customer Preferences for Financial Services: An Analysis”, International Journal of Bank Marketing, 12(1), 9-15.
11. Dusuki, Asyraf Wajdi ve Abdullah, Nurdianawati Irwani (2007), “Why do Malaysian Customers Patronise Islamic Banks”, International Journal of Bank Marketing, 25(3), 142-160.
12. Erol, Cengiz ve El-Bdour, Radi (1989). “Attitudes, Behaviour, and Patronage Factors of Bank Customers towards Islamic Banks”, International Journal of Bank Marketing, 7(6), 31-37.
13. Gait, Alsadek ve Andrew, C. Worthington (2009a), Attitudes, Perceptions and Motivations of Libyan Retail Consumers Toward Islamic Methods of Finance (Griffith University No. Çalışma Notları Serisi ).Retrieved 2012, June 21.
14. Gait, Alsadek ve Andrew, C. Worthington (2009b), Libyan Business Firm Attitudes towards İslamic Methods of Finance (Griffith University No. Çalışma Notları Serisi). Retrieved 2012, June
15. Gerrard, Philip ve Cunningham, J. Barton (1997), “Islamic Banking: A Study in Singapore” , International Journal of Bank Marketing, 15(6), 204-216.
16. Gulledge, Larry G. (1996), “Satisfaction measurement is more than doing surveys”, Marketing News, 30(22), 8-22.
17. Haron, Sudin , Norafifah, Ahmad ve Planisek, Sandra L. (1994), “Bank Patronage Factors of Muslim and Non-Muslim Customers”, International Journal of Bank Marketing, 12(1), 32Hegazy, Ibrahim A. (1995), “An Empirical Comparative Study between Islamic and Commercial Banks’Selection Criteria in Egypt”, International Journal of Commerce and Management, 5(3), 46-61.
18. Karakaya, Aykut ve Karamustafa, Osman (2004), “Bankalarda Teknoloji Yoğun Finansal Ürünlerin Kullanılmasında Müşteri Özelliklerinin Rolü” [The Role of Customer Features on the use of Technology Intensive Financial Products in Banks], Active Bankacılık ve Finans Dergisi, 38:1-6.
19. Kaynak, Erdener (1986), “How to Measure Your Bank’s Personality: Some Insights from Canada”, International Journal of Bank Marketing, 4(3), 54-68.
20. Laroche, Michel , Rosenblatt, Jerry A. ve Manning, Terrill (1986), “Services Used and Factors Considered Important in Selecting a Bank: An Investigation across Diverse Demographic Segments”, International Journal of Bank Marketing, 4(1), 35-55.
21. Lee, Kun-ho ve Ullah, Shakir (2007), “Integration of Islamic and Conventional Finance”, International Review of Business Research Papers, 3(5), 241-265.
22. Lee, Kun-ho ve Ullah, Shakir (2011), “Customers’ attitude toward Islamic Banking in Pakistan”, International Journal of Islamic and Middle Eastern Finance and Management, 4(2), 1311
23. Marimuthu, Maran , Chan, Wai Jing , Lim, Phei Gie , Low, Pey Mun ve Tan, Yew Ping (2010), “Islamic Banking: Selection Criteria and Implications”, Global Journal of Human Social Science, 10(4:1), 52-62.
24. Metawa, Saad A. ve Almossawi, Mohammed (1998), “Banking Behaviour of Islamic Bank Customers:Perspectives and Implications”, International Journal of Bank Marketing, 16(7), 299-313.
25. Metwally, M. (1996), “Attitudes of Muslims towards Islamic Banks in a Dual-banking System”, American Journal of Islamic Finance, 6(1), 11-17.
26. Naser, Kamal , Jamal, Ahmad ve Al-Khatib, Khalid (1999), “Islamic banking: a study of customer satisfaction and preferences in Jordan”, International Journal of Bank Marketing, 17(3), 135-1
27. Nunnally, Jum C. (1967), Psychometric Theory, New York, Amerika Birleşik Devletleri: McGrawHill.
28. Okumuş, H. Şaduman (2005), “Interest-Free Banking in Turkey: A Study of Customer Satisfaction and Bank Selection Criteria”, Journal of Economic Cooperation, 26(4): 51-86.
29. Omer, Hussein Sharif Hussein (1992), The Implication of Islamic Beliefs and Practice on Islamic Financial Institutions in the UK (Loughborough Üniversitesi, Loughborough No. Doktora Tezi). Retrieved 2012, June 21.
30. Othman, AbdulQawi ve Owen, Lynn (2012), “Adopting and Measuring Customer Service Quality (SQ) in Islamic Banks: A Case Study in Kuwait Finance House”, International Journal of Islamic Financial Services, 3(1), 1-26.
31. Önal, Recep (2000), Türkiye’de Özel Finans Kurumlarının Dünü, Bugünü ve Yarını Sempozyumu Konuşması [Past, Present and Tomorrow of Special Financial Institutions in Turkey], İstanbul: Albarakatürk Yayınları.
32. Sarı, Betül (2010), Türkiye’de Faizsiz Bankacılık Sektöründe Müşteri Memnuniyeti ve Banka Tercihleri Üzerine bir Uygulama [Customer Satisfaction in Participatory Banking Sector in Turkey and an Application on Bank Preferences] (İstanbul Ticaret Üniversitesi, No. Yüksek Lisans Tezi). Retrieved 2012, June 21.
33. Solomon, Michael R. (1996), Consumer Behavior, Boston MA, Amerika Birleşik Devletleri: Allyn & Bacon.
34. Wakhid, S. C. ve Efrita, S. (2007), “Adapting Islamic Banks’ Carter Model: An Empirical Study in Riau’s Syariah Banks, Indonesia”, Proceeding Pesat, Sayı: 2, 120-127.
35. Wells, William D. ve Prensky, David (1996), Consumer Behavior, New York, Amerika Birleşik Devletleri: John Wiley & Sons.
36. Zainuddin, Yuserrie , Jahya, Noresma ve Ramayah, T. (2004), “Perception of Islamic Banking: Does It Differ among Users and Non-users”, Jurnal Manajement and Bisnis, 6(3), 2212 EKLER
37. EK.1: Anket Örneği Türkiye’de Katılım Bankacılığına Müşteri Yaklaşımları A Türkiye’de Katılım Bankalarını Tercih sebepleri Bir bankayı tercih etmedeki faktörler aşağıda sıralanmıştır. Katılım bankasının tercih etmenizde etkili olan unsurları göz önüne alarak değerlendirmenizi yapınız. Düşüncenizi ifade eden rakamları yuvarlak içine alınız. 1 = kesinlikle katılmıyorum; 2 = katılmıyorum; 3 =hiç bir fikrim yok; 4 =katılıyorum 5 = kesinlikle katılıyorum Bilgili ve becerikli personel 1 2 3 4 5 Samimi ve yardımsever personel 1 2 3 4 5 Müşteri hizmet kalitesi (Hızlı, etkin ve hatasız servis) 1 2 3 4 5 Bankacılık imaj ve popülaritesi 1 2 3 4 5 Müşteri beklentilerini tatmin eden bir hizmet yaklaşımı 1 2 3 4 5 Katılım bankası ve faizsiz kurum olarak imaj ve popülaritesi 1 2 3 4 5 İnsana saygı ve hürmet 1 2 3 4 5 Huzurlu çalışma ortamı 1 2 3 4 5 Uygunluk, rahat erişilebilirlik (Örn. Araç park imkanları, konfor vs.) 1 2 3 4 5 Toplumsal katkıları ( Bağış, burs ve toplumsal projelere destek vs.) 1 2 3 4 5 Cazip ürün, işlem ve hizmet tarifeleri 1 2 3 4 5 Ev ve iş yerine yakınlılık 1 2 3 4 5 Sırdaş bankacılık 1 2 3 4 5 Başarılı bankacılık ve finans yönetimi 1 2 3 4 5 Ürün ve hizmet çeşitliliği 1 2 3 4 5 Nispeten daha yüksek kar payı dağıtması 1 2 3 4 5 Cazip kredi ve ödeme imkânları 1 2 3 4 5 Kitlesel iletişim araçlarındaki reklamlar 1 2 3 4 5 Güvenilir arkadaşlarımın ya da çevremin tavsiyesi 1 2 3 4 5 Başka bankaların sağlamadığı bir kısım hizmetler ve imkânlar 1 2 3 4 5 Dini hassasiyetlerimin yönlendirmesi 1 2 3 4 5 Şube personeli ile yakın ilişkilerim 1 2 3 4 5 B Müşteri ile ilgili bilgiler Müşteri Türü Bireysel müşteri … Ticari müşteri … Kurumsal Müşteri … Katılım bankaları ve finans kurumlar ile ilişkilerinde geçmişiniz 2 yıldan az … 2- 5 yıl … 5- 10 yıl … 10 yıldan daha fazla … En çok kullandığınız bankacılık hizmetleri Kredi Kartları …, Tasarruf Hesapları…, Cari hesaplar …, Krediler …, Ödemeler …, İnternet bankacılığı …, Para Transferleri …, Bankamatikler…, Kredi Mektupları…, Yatırım fonları …, Uluslararası finansal hizmetler… Yaşınız? ………….. Kadın…, Erkek …, Evli …, Bekar …, Eğitim Durumu İlkokul …, Ortaokul …, Lise …,Üniversite …, Yüksek lisans / Doktora… Gelir Seviyeniz? Aylık ortalama gelirinizi işaretleyiniz. 500 YTL ve daha az …, 501- 1000 YTL …, 1001- 1500 YTL …, 1501- 2500 YTL …, 2501- 5000 YTL…, 5001 YTL ve daha fazla …
38. Katılım bankaları ve finans kurumlarını tercih sebeplerinizi sıralar mısınız? Lütfen ehemmiyet derecesini 1 den 7 ye doğru işaretlermisiniz?