The Effect of Ownershıp Structure Factors on Audıt Quality: An Application in BIST

Öz

Audit quality plays an important role in improving the reliability and accuracy of financial statements. Therefore, ensuring audit quality and determining the factors that influence it are of huge interest to companies and researchers alike. This study examines the impact of a company's ownership structure on audit quality. To this end, data on 141 manufacturing companies listed on the Borsa Istanbul (BIST) stock exchange in 2024 was obtained by analysing financial and annual reports. In this study, audit quality is regarded as the dependent variable while the relationship between the six independent variables that constitute ownership structure is examined using multiple linear regression. As a result of the study, it is determined that there is a significant positive relationship between share concentration and institutional ownership ratio and audit quality. Company size and company age are other factors affecting audit quality. The study will contribute to the literature as the first study to investigate the impact of ownership structure on audit quality. Key Words: Ownership Structure, Audit Quality, Borsa Istanbul JEL Classification: M40, M41, M42

Anahtar Kelimeler

• ownershipstructure
• audit quality
• borsa ıstanbul

Sahiplik Yapısı Unsurlarının Denetim Kalitesine Etkisi: BİST’te Bir Uygulama

Öz

Finansal tabloların güvenilirliği ve kalitesinin artırılmasında denetim kalitesi oldukça önemli bir rol oynamaktadır. Bu nedenle denetimde kalitenin sağlanması ve bunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi hem şirketler hem de araştırmacılar açısından büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmada, şirketlerin sahiplik yapılarının denetim kalitesine etkisini ölçmek amaçlanmıştır. Bu amaçla Borsa İstanbul (BİST) imalat sektöründe faaliyet gösteren 141 şirketin 2024 yılına ait verileri, finansal tabloları ve faaliyet raporları incelenerek elde edilmiştir. Denetim kalitesinin bağımlı değişken olarak ele alındığı çalışmada, sahiplik yapısını oluşturan altı bağımsız değişken arasındaki ilişki çoklu doğrusal regresyon analizi ile incelenmiştir. Gerçekleştirilen çalışma sonucunda pay yoğunlaşması ve kurumsal sahiplik oranı ile denetim kalitesi arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu karşımıza çıkmıştır. Şirket büyüklüğü ve şirket yaşı ise denetim kalitesini etkileyen diğer unsurlar olarak tespit edilmiştir. Çalışma sahiplik yapısının denetim kalitesi üzerindeki etkisini araştıran ilk çalışma olarak literatüre katkı sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Sahiplik Yapısı, Denetim Kalitesi, Borsa İstanbul JEL Sınıflandırması: M40, M41, M42,

Anahtar Kelimeler

• sahiplik yapısı
• denetim kalitesi
• borsa istanbul

Kaynakça

1. Abdullah, W. Z., Ismail, I. ve Jamaluddin, N. (2008). The Impact of Board Composition, Ownership and CEO Duality on Audit Quality: The Malaysian Evidence. Malaysian Accounting Review, 7(2), 17-28.
2. Acar, D., Senal, S. ve Usul, H. (2011). Bağımsız Denetim Kalitesi: Denetim Firmaları Üzerine Bir Araştırma. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 11(22), 273-306.
3. Adeyemi, S.B. ve Fagbemi, T.O. (2010). Audit Quality, Corporate Governance and Firm Characteristics in Nigeria. International Journal of Business and Management, 5(5), 169-179.
4. Akçakanat, Ö. ve Aksoy, E. (2021). Kurumsal Yönetim ve Denetim Kalitesinin İşletme Performansına Etkisi. Ida Academia Muhasebe ve Maliye Dergisi, 4(2), 71-86.
5. Akçay, A. ve Bilen, A. (2018). Denetim Kalitesi ve Göstergeleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (40), 227-256.
6. Aldamen, H., Hollindale, J. ve Ziegelmayer, J. L. (2018). Female Audit Committee Members and Their Influence on Audit Fees. Accounting & Finance, 58(1), 57-89.
7. Alhababsah, S. (2019). Ownership Structure and Audit Quality: An Empirical Analysis Considering Ownership Types in Jordan. Journal of International Accounting, Auditing and Taxation, 35, 71-84.
8. Alharasis, E. E. (2023). Evaluation of Ownership Structure and Audit-Quality in The Wake of The Covid-19 Crisis: Empirical Evidence From Jordan. International Journal of Law And Management, 65(6), 635-662.

9. Anderson, R. C. ve Reeb, D. M. (2003). Founding‐Family Ownership and Firm Performance: Evidence From The S&P 500. The Journal of Finance, 58(3), 1301-1328.
10. Atıcı, R. ve Memiş, M. Ü. (2022). Denetçi Rotasyonunun Bağımsız Denetim Kalitesi Üzerine Etkisi: Borsa İstanbul’da Bir Uygulama. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 24(4), 852-880.
11. Aygün, M. ve Sayın, H. C. (2016). Kurumsal Yönetim ve Denetim Kalitesi: Borsa İstanbul Şirketleri Üzerine Bir İnceleme. Finans Politik ve Ekonomik Yorumlar, (618), 51-58.
12. Baş, M. ve Uygun, H. (2020). Kurumsal Yönetim Uygulamalarının Denetim Kalitesi Üzerine Etkisinin Lojistik Regresyon Analizi ile İncelenmesi: Bist-100 Uygulaması. Turkish Studies-Economy, 15(1), 111-125.
13. Bekçi, İ. Ve Y. Gör. (2015). Kurumsal Yönetim Uygulamalarının Denetim Kalitesine Etkisi Üzerine Bir Araştırma. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 165-194.
14. Ben Ali, C., Boubaker, S. ve Magnan, M. (2020). Auditors and Principal-Principal Agency Conflicts in Family-Controlled Firms. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 39(4), S.31–55.
15. Büyükmert, (2015). İşletmelerde Sahiplik Yapısının Kârlılık ve Sermaye Yapısı Üzerine Etkileri: Borsa İstanbul’da Ampirik Bir Uygulama’’, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayınlanmamış Yüksek lisans Tezi, Balıkesir.
16. Cengiz, S. (2017). Denetim Komitesi Etkinliğinin Denetim Raporlarının Yayınlanma Süresi Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi: Borsa İstanbul’da Bir Uygulama. Mali Çözüm Dergisi, 27, 31.
17. Cengiz, S. ve Gör, Y. (2016). Kurumsal Yönetim Uygulamaları ve Denetim Kalitesi Arasındaki İlişki: Borsa İstanbul Kurumsal Yönetim Endeksinde Bir Araştırma. Mali Çözüm Dergisi, 26, 59.
18. Chan, P., Ezzamel, M. ve Gwilliam, D. (1993). Determinants of Audit Fees for Quoted Uk Companies, Journal of Business, Finance and Accounting, 20, 765–786.
19. Chen, K. Y., ve Zhou, J. (2007). Audit Committee, Board Characteristics, and Auditor Switch Decisions by Andersen's Clients. Contemporary Accounting Research, 24(4), 1085-1117.
20. Çelebier, M., Çankaya, F. ve Karakaya, A. (2018). Türkiye’de Entegre Raporlama Göstergelerinde İşletmeler Arası Farklılıklar. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(32), 114-142.
21. Çetinoğlu, T., Önder, Ş. ve Hadi, S. R. (2023). Bağımsız Denetim Kalitesinin Şirketlerin Finansal Performansı Üzerine Etkisi: Borsa İstanbul’da Bir Uygulama. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 26(2), 451-465.
22. Demsetz, H., ve Villalonga, B. (2001). Ownership Structure and Corporate Performance. Journal of Corporate Finance, 7(3), 209-233.
23. Dilsiz, M. Ş., ve Aslanoğlu, S. (2022). Kurumsal Yönetim Uygulamalarının Bağımsız Denetim Kalitesi Üzerindeki Etkisi: BİST 30 Üzerinde Bir Araştırma. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), 453-468.
24. Doğan, M., ve Topal, Y. (2015). Sahiplik Yapısının Firma Performansı Üzerine Etkisi: Türkiye Örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20(4).
25. Douma, S., George, R., ve Kabir, R. (2006). Foreign and Domestic Ownership, Business Groups, and Firm Performance: Evidence From a Large Emerging Market. Strategic Management Journal, 27(7), 637-657.
26. Drogalas, G., Nerantzidis, M., Mitskinis, D. ve Tampakoudis, I. (2021). The Relationship Between Audit Fees and Audit Committee Characteristics: Evidence From The Athens Stock Exchange, International Journal of Disclosure and Governance, 18, 24-41.
27. Ege, İ. ve Topaloğlu, T. N. (2017). Sahiplik Yapısı İle Sermaye Yapısı ve Kar Payı Dağıtım Kararları Arasındaki İlişkinin Borsa İstanbul 30 Endeksinde Test Edilmesi. Internatıonal Conference on Eurasıan Economıes, 254-261.
28. Ehikioya, B. I. (2009). Corporate Governance Structure and Firm Performance in Developing Economies: Evidence From Nigeria. Corporate Governance: The International Journal of Business in Society, 9(3), 231–243.
29. Ersoy, E. ve Çetenak, E. H. (2015). Sahiplik Yoğunlaşmasının Temettü Dağıtım Kararlarına Etkisi: Borsa İstanbul’da Bir Uygulama. Ege Akademik Bakış Dergisi, 4 (15), 509-521
30. Geçici, E. (2024). Sahiplik Yapısının Denetim Ücreti Üzerindeki Etkisi: Borsa İstanbul'da Bir Uygulama. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 24(2), 547-560.
31. Gençoğlu, Ü. G., ve Ertan, Y. (2012). Muhasebe Kalitesini Etkileyen Faktörler ve Türkiye’deki Durum. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (53), 1-24.
32. Guizani ve Abdalkrim, (2020). Ownership Structure and Audit Quality: The Mediating Effect of Board Independence. Corporate Governance, 21,5, 754-774.
33. Güdelci, E. N. (2025). Dış Denetim Kalitesi ve Finansal Performans İlişkisi: Bist 100 İşletmeleri Özelinde Değerlendirme. Muhasebe ve Finans İncelemeleri Dergisi, 8(1), 119-133.
34. Harahap, J. O., ve Prasetyo, A. B. (2018). Ownership Structures and Characteristics Influence on Audit Fee. Journal of Economics Finance and Accounting, 5(2), 160-167.
35. Hay, D., Knechel, W. R., ve Ling, H. (2008). Evidence on The Impact of İnternal Control and Corporate Governance on Audit Fees. International Journal of Auditing, 12(1), 9-24.
36. Jiang, L. ve Kim, J. B. (2004). Foreign Equity Ownership and Information Asymmetry: Evidence From Japan. Journal of International Financial Management & Accounting, 15(3), S.185–211.
37. Kao, M. F., Hodgkinson, L. and Jaafar, A. (2019). Ownership Structure, Board of Directors and Firm Performance: Evidence From Taiwan. Corporate Governance: The International Journal of Business In Society, 19(1), 189-216.
38. Karabulut, R., ve Şeker, K. (2018). Belirlenmiş Değişkenlerin Vergi Gelirleri Üzerindeki Etkisi: Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(3), 1049-1070.
39. Kesen, B. ve Salur, M. N. (2020). Bağımsız Denetim Kalitesinin Şirketlerin Finansal Performansı Üzerine Etkisi: Borsa İstanbul'da Bir Uygulama. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(3), 559-576.
40. Lim, M., How, J. ve Verhoeven, P. (2014). Corporate Ownership, Corporate Governance Reform and Timeliness of Earnings: Malaysian Evidence. Journal of Contemporary Accounting & Economics, 10(1), 32-45.
41. Lin, Y. R and Fu, X. M. (2017). Does Institutional Ownership Influence Firm Performance? Evidence From China. International Review of Economics and Finance, 49, 17–57.
42. Mandacı, P.E. and Gümüş, G.K. (2010). Ownership Concentration, Managerial Ownership and Firm Performance: Evidence From Turkey. South East European Journal of Economics And Business, 5(1), 57-66.
43. Miran, B. (2023). Uygulamalı Ekonometri. İzmir
44. Mitra, S., Hossain M. ve Deis D.R. (2007). The Empirical Relationship Between Ownership Characteristics and Audit Fees. Review of Quantitative and Finance Accounting, (28): 257- 285.
45. Mossadak, A., Fontaine, R., ve Khemakhem, H. (2016). The Relationship Between Ownership Structure and Dividend Policy in an Emerging Market: A Moroccan Study. Universal Journal of Accounting and Finance, 4(2), 89-95.
46. Nakano, M. ve Nguyen, P. (2013). Foreign Ownership and Firm Performance: Evidence From Japan's Electronics Industry. Applied Financial Economics, 23(1), 41-50.
47. Niemi, L. (2005). Audit Effort and Fees Under Concentrated Client Ownership: Evidence From Four International Audit Firms. International Journal of Accounting, 40(4), S.303–323.
48. Niskanen, M., Karjalainen, J. ve Niskanen, J. (2011). Demand For Audit Quality In Private Firms: Evidence on Ownership Effects. International Journal of Auditing, 15(1), 43-65.
49. O’Sullivan, N. (2000). The Impact of Board Composition and Ownership on Audit Quality: Evidence From Large UK Companies. The British Accounting Review, 32(4), S.397–414.
50. Özger, S. ve Tuğay, O. (2020). Bağımsız Denetimde Zorunlu Rotasyonun Denetçi Bağımsızlığı ve Denetim Kalitesine Etkisi ve Rotasyon ile Denetim Kalitesi Arasındaki İlişkide Denetçi Bağımsızlığının Aracılık Rolü: Bağımsız Denetçilerin Algılarına Yönelik Bir Araştırma. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (87), 33-52.
51. Qawqzeh, H. K., Bshayreh, M.M. ve Alharbi, A. W. (2020). Does Ownership Structure Affect Audit Quality in Countries Characterized By a Weak Legal Protection of The Shareholders? Journal of Financial Reporting and Accounting, 19, 5, 707-724.
52. Ramli, N. Mazna (2010). Ownership Structure and Dividend Policy: Evidence From Malaysian Companies. International Review of Business Research Papers, 6 (1), 170-180.
53. Mehrani, S., Moradi, M. ve Eskandar, H. (2011). Ownership Structure and Dividend Policy: Evidence From Iran. African Journal of Business Management, 5(17), 7516-7525.
54. Shah, S. Z. A., Butt, S. A. ve Saeed, M. M. (2011). Ownership Structure and Performance of Firms: Empirical Evidence From an Emerging Market. African Journal of Business Management, 5(2), 515-523.
55. Sharma, P. (2004). An Overview of The Field of Family Business Studies: Current Status and Directions For The Future. Family Business Review, 17(1), 1-36.
56. Shleifer, A. ve Vishny, R. W. (1997). A Survey of Corporate Governance. Journal of Finance, 52(2), S.737–783.
57. Şenyiğit, Y. ve Zeytinoğlu, E. (2014). Zorunlu Denetçi Rotasyonunun Denetim Kalitesi Üzerindeki Etkileri: Literatür Araştırması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsü Yönetim Dergisi, 25(77), 79-98.
58. Terzi, S., Şen, İ. K. ve Solak, B. (2014). Kurumsal Yönetim Uygulamalarının Denetim Kalitesine Etkisi: Borsa İstanbul’da Ampirik Bir Araştırma. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 10(23), 191-206.
59. Tuan, K. (2019). Bağımsız Denetim Firması Rotasyonu ve Denetim Kalitesi. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 37(4).
60. Tüm, K. (2013). Kurumsal Yönetim, İç Denetim ve İç Denetimin Kalitesi: Kalite Güvence ve Geliştirme Programı. Çukurova Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(2), 93-112.
61. Ullah, H., Fida, A. ve Khan, S. (2012). The Impact of Ownership Structure on Dividend Policy Evidence From Emerging Markets KSE-100 Index Pakistan. International Journal of Business and Social Science, 3 (9), 298-307.
62. Wang, D. (2006). Founding Family Ownership and Earnings Quality. Journal of Accounting Research, 44(3), 619-656.
63. Wooldridge, J. M. (2016). Introductory Econometrics: A Modern Approach 6rd Ed. Cengage Learning.
64. Yakar, S. (2015). Denetim Kalitesinde Denetim Komitesinin Etkinliği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 14(54).
65. Yalçın, N. (2018). Zorunlu Rotasyonun Bağımsız Denetim Kalitesi Üzerine Etkisi: Literatür Değerlendirmesi. Artıbilim: Adana Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 1-21.
66. Yamada, A. ve Fujita, K. (2022). Impact of Parent Companies and Multiple Large Shareholders on Audit Fees in Stakeholder-Oriented Corporate Governance. Sustainability (Switzerland), 14(9).
67. Yaroğlu, Z. ve Kurt, G. (2023). Denetim Kalitesi Göstergeleri ve Bir Model Önerisi: Borsa İstanbul Örneği. Journal of Accounting and Taxation Studies, 16(1), 125-155.
68. Yıldız, E. ve Atış, C. (2022). Türkiye’de Faaliyet Gösteren Bağımsız Denetim Şirketlerinin Denetim Kalitesi Göstergelerine Uyumu Üzerine Bir Araştırma. Muhasebe ve Denetime Bakış, 21(65), 157-178.
69. Zureigat, Q. M. (2011). The Effect of Ownership Structure on Audit Quality: Evidence From Jordan. International Journal of Business And Social Science, 2(10), 38-46.