Bilişim Sistemlerinin Örgütsel Performans Üzerindeki Etkisi ile ilgili İçerik Analizi

Öz

Bilişim sistemleri günümüzde kurumların stratejik yönetsel araçlarının başında gelmektedir. Bu sistemler içinde yer alan yazılım, donanım ve hizmet gibi bileşenler kurumların her sürecinde yöneticilerin karar mekanizmalarına girdi sağlamaktadır. Kurumların başarısı için örgütsel performansın takibinin ve sorunlu alanların iyileştirmesinin düzenli olarak yapılması gerekmektedir. Bunu yapabilmek, bilişim teknolojilerinin olanaklı kılacağı sağlıklı veri toplama ve ölçme değerlendirme yapılabileceği bir sisteme bağlıdır. Bu çalışmanın amacı, alan yazında yapılan çalışmaların sonuçlarının karşılaştırılarak örgütlerin bilişim sistemleri kullanım düzeylerinin örgütsel performansa etkisini tespit etmektir. Araştırmaya ilgili alanda yapılmış, alıntılama sayısı ve içerik zenginliği gibi kriterlerden birini veya birkaçını sağlayan, 2000–2023 yılları arasında yayımlanmış 26 ulusal ve uluslararası çalışma dâhil edilmiştir. İçerik analizinde incelenen araştırma sonuçları karşılaştırılarak konsolide edilmiştir. Elde edilen bulgular, incelenen 26 çalışmanın 23’ünün bilişim sistemleri ve bilgi teknolojileri uygulamalarının örgütsel performansa pozitif katkı sunduğunu ortaya koymaktadır. Bu durum, bilişim sistemlerinin kurum performansı üzerindeki genel eğilimin büyük ölçüde olumlu yönde seyrettiğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Örgütsel Performans, Yönetim Bilişim Sistemleri, Bilgi Teknolojileri, İçerik Analizi, Teknolojik Değişim JEL Sınıflandırması: M10, M15, O33, D83

Anahtar Kelimeler

• Örgütsel Performans
• Yönetim Bilişim Sistemi
• Bilişim Sistemleri
• Bilişim
• Bilgi Teknolojisi

Content Analysis on the Impact of Information Systems on Organizational Performance

Öz

Today, information systems are one of the leading strategic management tools of institutions. Components such as software, hardware and services within these systems provide input to managers' decision-making mechanisms in every process of institutions. For the success of institutions, it is necessary to monitor organizational performance and improve problematic areas regularly. Achieving this depends on a system that enables reliable data collection and measurement and evaluation, made possible by information technologies. The aim of this study is to determine the effect of organizations’ levels of information systems usage on organizational performance by comparing the results of studies conducted in the literature. A total of 26 national and international studies published between 2000 and 2023 that met one or more criteria such as citation frequency and content richness were included in the analysis. The findings obtained from the content analysis were compared and consolidated. The results indicate that 23 of the 26 reviewed studies reveal that information systems and information technology applications have a positive contribution to organizational performance. This demonstrates that the overall trend regarding the impact of information systems on organizational performance is largely positive. Key Words: Organizational Performance, Management Information Systems, Information Technology, Content Analysis, Technological Change JEL Classification: M10, M15, O33, D83

Anahtar Kelimeler

• Organizational Performance
• Management Information System
• Information Systems
• Informatics
• Information Technology

Kaynakça

1. Ahmad, N., Lodhi, M. S., Zaman, K. and Naseem, I. (2017). Knowledge Management: a Gateway for Organizational Performance. Journal Of The Knowledge Economy, 8, 859-876.
2. Akal, Z. (2005). İşletmelerde Performans Ölçüm ve Denetimi. MPM Yayınları.
3. Aksoy, Ö. (2009). Tedarik zinciri/lojistik yönetiminde bilişim teknolojileri kullanımının organizasyonel performansa etkisi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yönetim Mühendislik Bilim Dalı, Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı, İstanbul.
4. Alter, S. (2001). Information Systems: Foundation of E-Business. Prentice Hall PTR.
5. Ardıç, M. ve Dulkadir, B. (2022). İşletmelerde Kullanılan Bilişim Teknolojisi Tabanlı İletişim Sistemlerinin İşletme Performansına Etkisi. Journal of Aksaray University Faculty of Economics & Administrative Sciences/Aksaray Üniversitesi Iktisadi ve Idari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(2).
6. Aydıner, A. S. ve Tatoğlu, E. (2019). Türkiye’deki İşletmelerde Bilişim Sistemleri Uygulamaları Üzerine Bir Saha Araştırması. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 12(1), 59-73.
7. Balcı, Y. (1995). Bilgi Teknolojisi ve İstihdam. Çerçeve, Yıl 4, S.15 (Ağustos-Ekim).
8. Baskerville, R. L. and Myers, M. D. (2002). Information Systems As A Reference Discipline. MIS Quarterly, 1-14.

9. Başar, D. (2016). Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi Uygulamaları, Rekabetçi Örgüt Kültürü Oryantasyonları ile Firma ve Çalışan Performansı Arasındaki İlişki: Türkiye’de Faaliyet Gösteren Katılım Bankaları Üzerinde Bir Araştırma. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Gebze Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gebze.
10. Bekmezci, M., Orçanlı, K. ve Eroğluer, K. (2020). Entelektüel Sermayenin Örgütsel Performansa Etkisinde Bilgi Paylaşımının Düzenleyici Rolü. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(2), 1585-1604.
11. Benitez-Amado, J. and Walczuch, R. M. (2012). Information Technology, the Organizational Capability of Proactive Corporate Environmental Strategy and Firm Performance: A Resource-Based Analysis. European Journal of Information Systems, 21(6), 664-679.
12. Bulchand-Gidumal, J. and Melián-González, S. (2011). Maximizing the Positive Influence of IT for Improving Organizational Performance. The Journal of Strategic Information Systems, 20(4), 461-478. Bulchand‐Gidumal, J., Melián‐González, S. and González López‐
13. Valcárcel, B. (2011). Improving Hotel Ratings by Offering Free Wi‐Fi. Journal of Hospitality and Tourism Technology, 2(3), 235-245.
14. Bülbül, H. (2003). Rekabet Üstünlüğü Sağlamada Ürün ve Süreç Yeniliği: Bilişim teknolojileri Uygulaması. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
15. Büyüköztürk, Ş. vd. (2012). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
16. Chae, H. C., Koh, C. E. and Prybutok, V. R. (2014). Information Technology Capability and Firm Performance: Contradictory Findings and Their Possible Causes. MIS Quarterly, 38(1), 305-326.
17. Chen, Y., Wang, Y., Nevo, S., Benitez-Amado, J. and Kou, G. (2015). IT Capabilities and Product Innovation Performance: The roles of Corporate Entrepreneurship and Competitive Intensity. Information & Management, 52(6), 643-657.
18. Cleave, E., Arku, G. and Chatwin, M. (2017). Cities’ Economic Development Efforts in a Changing Global Economy: Content Analysis of Economic Development Plans in Ontario, Canada. Area, 49(3), 359–368.
19. Çağlar, B. (2014). Lojistik İşletmelerinde Bilişim Teknolojilerinin Kullanımı, Müşteri Memnuniyeti ve İşletme Performansı İlişkisi: Bir Araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (32), 41-55.
20. Çalık, M. ve Sözbilir, M. (2014). İçerik Analizinin Parametreleri. Eğitim ve
21. Bilim, 39(174). Çetinkaya, A. Ş., (2007). Bilişim Teknolojilerinin Konaklama İşletmeleri Performansına Etkileri: Beş Yıldızlı Otellere Yönelik Bir Araştırma. Selçuk Üniversitesi, Yayımlanmış Doktora Tezi, Konya. https://hdl.handle.net/20.500.12395/9252
22. Daft, R. L. (2000). Management (5th ed.). New York: The Dryden Press.
23. Dale, G. Barrie (2003). Managing Quality. 4th Edition, Wiley-Blackwell,
24. United Kingdom. Drucker, P. (1977). Management Abridged and Revised Version of Management, Task and Responsibilities Practices. Pan Boks, New York.
25. Dulkadir, B. (2015). Bilişim Teknolojisi Kullanımının Örgütsel Performans Üzerindeki Etkileri: Tr1 Bölgesi Hazır Giyim İşletmelerinde Bir Araştırma. Yayınlanmamış Doktora Tezi, İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Bilimleri Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı, Malatya.
26. Ekinci, H. (2006). Bilgi Teknolojilerinin Rekabet Açısından Önemi ve Değişim Yönetimindeki Etkilerine İlişkin Yöneticilerin Algılarını Ölçmeye Yönelik Bir Araştırma. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (11), 54-70.
27. Economist Intelligence Unit. (2006). The Changing Role of IT in the Business (Erişim Tarihi: 04.04.2024 http://graphics.eiu.com/ebf/PDFs/GTF_article_1_September_06_FINAL
28. Erkan, H. (1994). Bilgi Toplumu ve Ekonomik Gelişme. Ankara: Türk İş Bankası Kültür Yayınları, 3. Baskı, Ankara.
29. Farhanghi, A. A., Abbaspour, A. and Ghassemi, R. A. (2013). The Effect of İnformation Technology on Organizational Structure and Firm Performance: An Analysis of Consultant Engineers Firms (CEF) in Iran. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 81, 644- 649.
30. Gates, B. (1999). Dijital Sinir Sistemiyle Düşünce Hızında Çalışmak. Çev. A. C. Akkoyunlu, İstanbul, Doğan Kitapçılık.
31. Gök, M. Ş. (2005). ERP Sistemlerinin Başarısını Etkileyen Faktörler ve Firma Performansına Etkileri. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü, İşletme Ana Bilim Dalı, Gebze.
32. Gülmüş, Y. ve Mustafa, M. E. T. E. (2023). Örgütsel Öğrenmenin, Bilgi Yönetiminin, Örgütsel Performansa Etkisinin Demografik Değişkenler Açısından İncelenmesi. Eurasian Business & Economics Journal, 64-80.
33. Hussain, S., Saleem, F. and Malik, M. I. (2016). Cyberloafing Behavior at Work. Abasyn University Journal of Social Sciences, 9(1), 409-425.
34. Jacks, T., Palvia, P., Schilhavy, R. and Wang, L. (2011). A Framework for The İmpact of IT on Organizational Performance. Business Process Management Journal, 17(5), 846- 870.
35. Kalaycı, C. (2008). Elektronik Ticaret ve Kobi’lere Etkileri. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (1). https://doi.org/10.18092/ijeas.06992
36. Kekül, O. ve Genç, K. Y. (2023). Kurumsallaşma ile Örgütsel Bağlılık, Örgütsel Performans ve İş Tatmine Yönelik İçerik Analizi: Lisansüstü Tezlerine Yönelik Bir Araştırma. Asya Studies, 7(23), 173-194.
37. Kök, S. B. (2006). Bilişim Teknolojilerinin Yönetsel ve Örgütsel Etkileri. Gazi Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, (2), 123-140.
38. Medina, J. M., Lavín, J., Mora, A. and de-la-Garza, I. (2011). Influence Of İnformation Technology Management On The Organizational Performance Of The Small And Medium-Sized Enterprises. Innovar. Revista de Ciencias Administrativas y Sociales, 21(42), 129- 138.
39. Menville, N. and Kraemer, K. (2004). Review: İnformation Technology And Organizational Performance: An İntegrative Model Of İt Business Value. MIS Quarterly, 28(2), 283- 322.
40. Porter, M. E. and Millar, V. E. (1985). How İnformation Gives You Competitive Advantage. Harvard Business Review, July-August, 63(4), 149-160.
41. Ralston, A., Reilly, E. D. and Hemmendinger, D. (2000). Encyclopedia Of Computer Science. Grove's Dictionaries Inc.
42. Sharda, R., Delen, D. and Turban, E. (2014). Business İntelligence: A Managerial Perspective On Analytics (Third Edition). USA: Pearson Publication.
43. Shaukat, M. and Zafarullah, M. (2009). Impact Of İnformation Technology On Organizational Performance: An Analysis Of Qualitative Performance İndicators Of Pakistan’s Banking And Manufacturing Companies. European Journal of Economics, Finance and Administrative Sciences, 16(1), 36-49.
44. Solow, R. (1987, 12 July). We’d Better Watch Out. The New York Times Book Review, Vol. 36 Songur, M. (1995). Mahalli İdarelerde Performans Ölçümü. (1. Baskı) Ankara: Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü Yayını.
45. Sozbilir, M., Kutu, H. ve Yasar, M. D. (2012). Science Education Research İn Turkey: A Content Analysis Of Selected Features Of Published Papers. In Science Education Research and Practice in Europe: Retrosspective and Prospecctive (pp. 341-374). Rotterdam: Sense Publishers.
46. Şahin, Ş. (2014). Bilişim Sistemleri Uygulamalarının İşletme Performansına Etkileri. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(6), 43-56.
47. Özçiftçi, V. (2009). Tedarik Zinciri Yönetiminde Bilişim Teknolojileri Kullanımı ve Performans İlişkisinin İncelenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Niğde.
48. Özdemir, L. ve Dulkadir, B. (2017). Bilişim Teknolojisi İşlevlerinin Örgütsel Performans Üzerine Etkisi. Yönetim Bilimleri Dergisi, 15(29), 25-41.
49. Öztürk, D. (2019). Örgütsel Performans. Y. Demir Uslu, Y. Hancıoğlu, G. Yeşilaydın ve N. Oral Kara (Ed.), Örgütsel Yaklaşımlar-I (240-256). Eskişehir: Nisan Kitabevi.
50. Tangen, S. (2004). Performans Ölçümü: Felsefeden Pratiğe. Uluslararası Verimlilik ve Performans yönetimi Dergisi, 53 (8), 726-737.
51. Tarhan, Ö. (2015). Sosyal Bilgiler Öğretmeni Adaylarının Politik Okuryazarlığa İlişkin Görüşleri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi.
52. Tekin, M., Zerenler, M. ve Bilge, A. (2005). Bilişim Teknolojileri Kullanımının İşletme Performansına Etkileri: Lojistik Sektöründe Bir Uygulama. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 4(8), 115-129.
53. Ţole, A. A. and Matei, N. C. (2016). Executive İnformation Systems’(EIS) Structure And Their İmportance İn Decision-Making. A Comparison Between Decision Support Computer Systems. Journal of Information Systems & Operations Management, 10(1), 194-207
54. Trieu, H. D., Van Nguyen, P., Nguyen, T. T., Vu, H. M. and Tran, K. (2023). Information Technology Capabilities And Organizational Ambidexterity Facilitating Organizational Resilience And Firm Performance Of Smes. Asia Pacific Management Review, 28(4), 544-555.
55. Turel, O. and Bart, C. (2014). Board-Level IT Governance And Organizational Performance. European Journal of Information Systems, 23(2), 223-239.
56. Turunç, Ö. (2006). Bilgi Teknolojileri Kullanımının İşletmelerin Örgütsel Performansına Etkisi Hizmet Sektöründe Bir Araştırma. Toros Üniversitesi İİSBF Sosyal Bilimler Dergisi, 3(5), 225-247
57. Unit, E. I. (2006). Great Expectations-The Changing Role of IT in the Business. The Economist, September. http://graphics.eiu.com/ebf/PDFs/GTF_article_1_September_06_FINAL. Erişim Tarihi: 04.04.2024
58. Ültay, E., Akyurt, H. ve Ültay, N. (2021). Sosyal Bilimlerde Betimsel İçerik Analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (10), 188-201.
59. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2008). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (6. Baskı). Ankara: Seçkin Yayınları.
60. Yeşil, S., Mavi, Y. ve Yıldız, S. (2023). Bilişim Teknolojileri Kullanımının İşletme Performansı ve Rekabet Avantajı Üzerine Etkisi: Bir Alan Araştırması. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(2), 62-78.
61. Zhang, X. J. (2013). The Evolution of Management Information Systems: A Literature Review. Journal of Integrated Design and Process Science, 17(2), 59-88.