İşsizlik ve Enflasyonun İntihar Davranışına Etkileri: ARDL ve Toda- Yamomoto Nedensellik Analizleri Uygulamaları

Öz

Çalışma, Türkiye’de 1995–2023 dönemine ait veriler kullanılarak işsizlik ve enflasyon gibi temel makroekonomik değişkenlerin intihar sayıları üzerindeki etkilerini ampirik yöntemlerle analiz etmeyi amaçlamaktadır. İntihar, yalnızca bireysel bir davranış biçimi değil, aynı zamanda ekonomik koşullardan etkilenen toplumsal bir olgu olarak ele alınmakta ve bu çerçevede ekonomik göstergelerle olan ilişkisi araştırılmaktadır. Çalışmada, önce ARDL (Autoregressive Distributed Lag) sınır testi yöntemiyle işsizlik ve enflasyonun intihar üzerindeki uzun dönemli etkileri incelenmiş, ardından bu iki değişkenin bileşik etkisini daha kapsamlı biçimde değerlendirebilmek adına Misery Index (Sefalet Endeksi) kullanılarak Toda-Yamamoto nedensellik analizi gerçekleştirilmiştir. ARDL sınır testi sonucunda, işsizlik ve enflasyon oranları ile intihar sayısı arasında uzun dönemli bir eşbütünleşme ilişkisinin bulunduğu tespit edilmiştir. Uzun dönem katsayıları incelendiğinde, işsizliğin intihar üzerindeki etkisinin enflasyona kıyasla daha yüksek olduğu görülmektedir. Uzun dönem katsayıları, enflasyondaki %1’lik bir artışın intihar sayısında yaklaşık %0.13’lük bir artışa, işsizlikteki %1’lik bir artışın ise intihar sayısını yaklaşık %0.54 oranında artırdığını ortaya koymaktadır. Toda-Yamamoto testine göre ise Misery Index’ten intihar sayılarına doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Bu bulgular, ekonomik sıkıntıların bireylerin yaşam kalitesini ve psikososyal refahını olumsuz etkilediğini ve intihar riskini artırabildiğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: İntihar, İşsizlik, Enflasyon, Sefalet Endeksi JEL Sınıflandırması: I12, J64, E31, C32

Anahtar Kelimeler

• İntihar
• İşsizlik
• Enflasyon
• Sefalet Endeksi

Etik Beyan

Makalenin tüm süreçlerinde Yönetim ve Ekonomi Dergisi’nin araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun olarak hareket edilmiştir.

The Effects of Unemployment and Inflation on Suicidal Behavior: ARDL and Toda Yamamoto Causality Analyses Applications

Öz

This study investigates the impact of key macroeconomic variables—specifically unemployment and inflation—on suicide rates in Türkiye using annual data for the period 1995–2023. Suicide is examined not only as an individual behavioral outcome but also as a social phenomenon shaped by economic conditions. Within this framework, the relationship between economic indicators and suicide is empirically analyzed. The ARDL (Autoregressive Distributed Lag) bounds testing approach is applied to explore the long-run effects of unemployment and inflation on suicide rates. To more comprehensively assess the combined influence of these variables, the Misery Index is incorporated, and Toda–Yamamoto causality analysis is conducted. The ARDL results reveal a long-run cointegration relationship between unemployment, inflation, and suicide rates. Long-run coefficient estimates indicate that unemployment has a stronger effect on suicides compared with inflation. Specifically, a 1% increase in inflation is associated with an approximately 0.13% rise in suicide numbers, while a 1% increase in unemployment raises suicide rates by about 0.54%. The Toda–Yamamoto test identifies a unidirectional causality running from the Misery Index to suicide rates. These findings suggest that economic hardship negatively influences individuals’ quality of life and psychosocial well-being, thereby increasing suicide risk. Key Words: Suicide, Unemployment, Inflation, Misery Index JEL Classification: I12, J64, E31, C32

Anahtar Kelimeler

• Key Words: Suicide
• Unemployment
• Inflation
• Misery Index

Kaynakça

1. Aksu, L. (2018). İşsizlik, suç, boşanma, intihar oranları ile iktisadi büyüme ilişkisinin; nedensellik testleri ile analizi: Türkiye örneği. Journal of Economic Policy Researches, 5(2), 58–100.
2. Alptekin, K., & Duyan, V. (2021). İntihar ve İntihar Girişimi (Vol. 8). Yeni İnsan Yayınevi.
3. Atila, M., & Çelikkaya, S. (2020). Ekonomik Krizlerin Toplumsal İzdüşümü: Türkiye’de Yaşanan Ekonomik Krizlerin İşsizlik, Suç ve İntihara Yansımaları. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 11(26), 245–258.
4. Can, S. S., & Sayıl, I. (2004). Yineleyici intihar girişimleri. Kriz Dergisi, 12(3), 53-62.
5. ÇIRAKLI, Ü. (2019). Türkiye’de ekonomik göstergeler ile intihar hızı arasındaki ilişkinin incelenmesi: ekonometrik bir analiz. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 6(3), 218-227.
6. Cohen, I. K., Ferretti, F., & McIntosh, B. (2014). Decomposing the misery index: A dynamic approach. In Cogent Economics and Finance (Vol. 2, Issue 1). Cogent OA.
7. Durkheim, É. (1897). Suicide: A study in sociology. .
8. Eskin, M. (2003). İntihar:(açıklama, değerlendirme, tedavi ve önleme).

9. Gakuru, E., & Yang, S. (2025). Misery index improvement: A review based on theoretical and empirical evidence. Journal of the Knowledge Economy, 16(1), 3970-3995.
10. Gazel, S. (2017). Stratejik emtialar ve finansal değişkenler: Türkiye için bir ardl sınır testi yaklaşımı. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(2), 544-563.
11. Granger, C. W. (1969). Investigating causal relations by econometric models and cross-spectral methods. Econometrica: journal of the Econometric Society, 424-438.
12. Gürsoy, H. B. (2024). Türkiye’de işsizlik ile geçim sıkıntısı ve ticari başarısızlık nedenli intihar ilişkisi: Zaman serisi analizi. Paradigma: İktisadi ve İdari Araştırmalar Dergisi, 13(1), 16–28.
13. Hamermesh, D. S., & Soss, N. M. (1974). An economic theory of suicide. Journal of Political Economy, 82(1), 83–98.
14. Johansen, S. (1988). Statistical analysis of cointegration vectors. Journal of economic dynamics and control, 12(2-3), 231-254. In Journal of Economic Dynamics and Control (Vol. 12).
15. Karasoy, A. (2024). The drivers of suicides in Turkey: An econometric approach. OMEGA-Journal of death and dying, 00302228241232731.
16. Kızılkaya, O., & Kuzucu, H. (2022). İntihar vakalarının ekonomik faktörler ile ilişkisi: Panel veri analizi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 24(42), 62-80.
17. Kızılgöl, Ö., Öndes, H., & Uluaba, Ş. (2024). İntihar Oranlarının Panel Veri İle Analizi: OECD Ülkeleri Örneği. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 20(1), 146-163.
18. Laanani, M., Ghosn, W., Jougla, E., & Rey, G. (2015). Impact of unemployment variations on suicide mortality in Western European countries (2000–2010). J Epidemiol Community Health, 69(2), 103-109.
19. Mederoğlu, B., & Doğru, E. (2022). Toda-Yamamoto Testi ile Nedensellik İlişkisi Tespiti: Değerli Metaller Üzerine Bir Uygulama. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(4), 747–757.
20. Nordt, C., Warnke, I., Seifritz, E., & Kawohl, W. (2015). Modelling suicide and unemployment: A longitudinal analysis covering 63 countries, 2000-11. The Lancet Psychiatry, 2(3), 239–245. https://doi.org/10.1016/S2215-0366(14)00118-7
21. Peseran, H. M., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of applied econometrics, 16(3), 289-326.
22. Polat, M., & Gemici, E. (2017). Analysis of the relationship between BIST and BRICS stock markets in terms of portfolio diversification: cointegration analysis with ARDL boundary test. Journal of Economics Finance and Accounting, 4(4), 393-403.
23. Ruhm, C. J. (2000). Ruhm, C. J. (2000). Are recessions good for your health?. The Quarterly journal of economics, 115(2), 617-650.
24. Stuckler, D., Basu, S., Suhrcke, M., Coutts, A., & McKee, M. (2009). The public health effect of economic crises and alternative policy responses in Europe: an empirical analysis. The lancet, 374(9686), 315-323.
25. Toda, H. Y., & Yamamoto, T. (1995). Statistical inference in vector autoregressions with possibly integrated processes. Journal of econometrics, 66(1-2), 225-250.
26. Turna, Y. (2024). Türkiye’de Barro Sefalet İndeksi ile Yoksulluk Arasındaki İlişki: Toda-Yamamoto Nedensellik Analizi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 31(3), 623–632.
27. WHO Suicide worldwide in 2019. (2019). Global health estimates. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789240026643.