Teknolojik Gelişme ve Yüksek Teknoloji İhracatının Ekonomik Karmaşıklık Endeksi Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği
Öz
Ülkelerin uluslararası ticarette rekabet üstünlüğünü elde edebilmeleri için teknoloji yatırımları gerçekleştirmeleri ve yüksek teknolojili ürün ihracatına yönelmeleri büyük önem arz etmektedir. Bu doğrultuda, teknolojik gelişme düzeyinin ihracat üzerindeki etkilerinin ortaya koyulması gerekmektedir. Ekonomik karmaşıklık endeksi, bir ülkenin ihraç ettiği ürünlerin bilgi yoğunluğunu göz önüne alarak bir ekonominin bilgi yoğunluğunu ve üretken çıktısını ölçmektedir. İhracattaki bilgi yoğunluğunu gösteren ekonomik karmaşıklık endeksi, hem ülkelerin ihracatlarındaki teknoloji yoğunluğunu hem de ürün çeşitliliğini ortaya koymaktadır. Çalışma kapsamında ülkelerin uluslararası ticarette rekabet üstünlüğünü ortaya koyan ekonomik karmaşıklık endeksinin teknolojik gelişme, yüksek teknolojili ürün ihracatı ve sermaye yatırımları ile ilişkisi Türkiye için analiz edilmiştir. Johansen ve Gregory-Hansen eşbütünleşme testleri sonucunda, ekonomik karmaşıklık endeksi ile yüksek teknolojili ürün ihracatı, yerli patent başvuruları ve sabit sermaye yatırımları arasında uzun dönemli bir ilişkinin bulunduğu tespit edilmiştir. Daha sonra ise uzun dönemli katsayı tahmini yapılarak ve nedensellik testleri gerçekleştirilerek değişkenler arasındaki ilişki ortaya koyulmuştur. Nedensellik analizleri sonucunda, ekonomik karmaşıklık endeksi, yüksek teknolojili ürün ihracatı ve yerli patent başvuruları arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, brüt sabit sermaye yatırımlarından ekonomik karmaşıklık endeksi, yüksek teknolojili ürün ihracatı ve yerli patent başvurularına doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunduğu ortaya koyulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Ekonomik Karmaşıklık Endeksi, Yüksek Teknolojili Ürün İhracatı, Teknolojik Gelişme, Gregory-Hansen Eşbütünleşme, Granger Nedensellik.
JEL Sınıflandırması: F10, O11, O14, O30.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akın, T. ve Güneş, S. (2018). İhracatın Niteliğindeki Artışın Dış Ticaret Haddine Etkisi: Türkiye Analizi. C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi 19(2): 448–462.
- Albeaik, S., Kaltenberg, M., Alsaleh, M. ve Hidalgo, C. A. (2017). Improving the Economic Complexity Index. arXiv:1707.05826.
- Ang, J. B., Madsen, J. B. ve Robertson, P. E. (2015). Export Performance of the Asian Miracle Economies: The Role of Innovation And Product Variety. The Canadian Journal of Economics 48(1): 273-309.
- Arıcıoğlu, E., Coşkun, N. ve Tuncer, İ. (2017). Tasarruf, Sürdürülebilir Büyüme ve Teknolojik Gelişme. O. S. Erdoğdu, D. T. Dinç ve M. A. Atar (ed.), Türkiye’de İBBS Düzey 2 Bölgelerinin Büyüme Dinamikleri ve Ekonomik Karmaşıklık Analizi Dâhilinde (s. 59-90), Ankara: Türkiye Ekonomi Kurumu.
- Cristelli, M., Gabrielli, A., Tacchella, A., Caldarelli, G. ve Pietronero, L. (2013). Measuring the Intangibles: A Metrics for the Economic Complexity of Countries and Products. PLoS ONE 8(8): 1-20.
- Çeştepe, H. ve Çağlar, O. (2017). Ürün Sofistikasyonu ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Panel Veri Analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, ICMEB17 Özel Sayısı, 992–1000.
- Çetin, R. (2016). Yeni Sanayileşen Ülkelerde Ar-Ge Harcamaları ve Yüksek Teknoloji Ürünü İhracatı Arasındaki İlişkinin Panel Veri Analizi Yöntemi ile İncelenmesi. İktisat Fakültesi Mecmuası 66(2): 30-43.
- Çütçü, İ. (2017). İnovasyonun İhracat Performansına Etkisi: Yatay-Kesit Analizi Uygulaması. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 10(48): 586-596.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Ayberk Şeker
*
0000-0001-7750-6286
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
28 Ağustos 2019
Gönderilme Tarihi
23 Haziran 2019
Kabul Tarihi
16 Ağustos 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 26 Sayı: 2
Cited By
ARAŞTIRMA GELİŞTİRME HARCAMALARININ YÜKSEK TEKNOLOJİLİ ÜRÜN İHRACATINA ETKİSİ: OECD ÜLKELERİ ÜZERİNE BİR PANEL VERİ ANALİZİ
Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi
https://doi.org/10.18092/ulikidince.651992The Relationship Between High-Tech Product Exports, R&D Expenditures and Patent Applications: Dynamic Panel Data Analysis for Selected Countries
BİLTÜRK Journal of Economics and Related Studies
https://doi.org/10.47103/bilturk.791786Yüksek Teknoloji İhracatında Türkiye’nin Yeri ve Belirleyicileri
Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi
https://doi.org/10.29130/dubited.861464Ekonomik Karmaşıklık Gelir Eşitsizliğini Azaltır Mı? Türkiye Ekonomisi Üzerine Ampirik Bir İnceleme
Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.38155/ksbd.836261Examining the Globalization-Economic Complexity-Financial Development Nexus in Turkey
Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD)
https://doi.org/10.20990/kilisiibfakademik.1164750Yönetişim ve Ekonomik Performans: Türkiye ve G7 Ülkeleri İçin Bir Değerlendirme
Journal of Applied And Theoretical Social Sciences
https://doi.org/10.37241/jatss.2021.35EKONOMİK KARMAŞIKLIK, AR-GE HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ
Pamukkale University Journal of Social Sciences Institute
https://doi.org/10.30794/pausbed.1117645The Participation of G20 Countries in Global Value Chains and their Effects on Economic Complexity
Studies in Business and Economics
https://doi.org/10.2478/sbe-2024-0013The Role of R&D Expenditures, Information and Communication Technology Products Exports and High-Technology Products Exports on Turkey’s Technological Development
İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi
https://doi.org/10.25204/iktisad.1409735Yüksek Teknoloji İhracatında Karşılaştırmalı Rekabet Gücü Analizi: Öncü ilk 40 Ülke Örneği
Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.17065/huniibf.1393908Küresel Rekabet Endeksi ve Verimlilik Arasındaki İlişki
Verimlilik Dergisi
https://doi.org/10.51551/verimlilik.1454034Türkiye’nin Teknolojik Gelişiminin Ekonomik Büyümeye Etkisinin Modellenmesi ve Tahminlenmesi
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.17153/oguiibf.1589009Yenilik Kapasitesinin Küresel Rekabet Performansına Etkisi: Uluslararası Endeksler Kapsamında Bir Karşılaştırma
Politik Ekonomik Kuram
https://doi.org/10.30586/pek.1601879ARGE HARCAMALARININ YÜKSEK TEKNOLOJİLİ ÜRÜN İHRACATI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: AB 27 ÜLKELERİ İÇİN PANEL VERİ ANALİZİ
Pamukkale University Journal of Social Sciences Institute
https://doi.org/10.30794/pausbed.1542798Türkiye’de Ekonomik Karmaşıklık Endeksinin Bulanık Sinir Ağları Yöntemiyle Tahmini
Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.47129/bartiniibf.1675906Comparison of Export Performance of Organization of Turkic States: CRITIC and LOPCOW Based CoCoSo Application
Akdeniz Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.25294/auiibfd.1748138Economic complexity and the inverted N-shaped EKC: Evidence from major nuclear energy economies
Research in International Business and Finance
https://doi.org/10.1016/j.ribaf.2026.103386