Çok boyutlu kültürel tevazu ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması

Öz

Bu çalışmada, psikolojik danışmanların kültürel tevazu düzeylerini ölçen ‘’Çok Boyutlu Kültürel Tevazu Ölçeği’’nin türkçeye uyarlanması, geçerlik ve güvenirliğinin test edilmesi amaçlanmıştır. Çalışma aktif olarak mesleğini sürdüren, 201’i kadın (%70.1) 90’ı erkek (%29.9) olmak üzere toplam 301 psikolojik danışmanla yürütülmüştür. Uyarlama sürecinde merkezden uzaklaştırma yöntemi kullanılmış, uzman görüşleri alınarak dilsel uyum süreci tamamlanmıştır. Yapı geçerliğini değerlendirmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi uygulanmış ve ölçeğin beş faktörlü yapısının korunduğu belirlenmiştir. Ölçüt geçerliğini belirlemek için Damgalama Ölçeği kullanılmış ve iki ölçek arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Güvenirlik analizi kapsamında Cronbach alfa katsayısı hesaplanmış ve ölçeğin iç tutarlılığının yeterli düzeyde olduğu saptanmıştır. Ölçeğin psikolojik danışmanların kültürel tevazu düzeylerini değerlendirmede güvenilir ve geçerli bir araç olduğu görülmüştür. Bulgular, kültürel tevazunun ölçülmesine yönelik bilimsel bir çerçeve sunarken, psikolojik danışma alanındaki uygulamalar için de önemli katkılar sağlamaktadır. Çalışmanın sonuçları kültürel tevazu kavramına yönelik gelecekteki araştırmalara katkı sağlayabilecek şekilde tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Kültürel Tevazu
• Psikolojik Danışman
• Uyarlama
• Damgalama

Adaptation of the multidimensional cultural humility scale into Turkish: A validity and reliability study

Öz

In this study, it was aimed to adapt the “Multidimensional Cultural Humility Scale”, which measures the cultural humility levels of counselors, into Turkish and to test its validity and reliability. The study was conducted with a total of 301 counselors, 201 of whom were female (70.1%) and 90 of whom were male (29.9%). In the adaptation process, decentering method was used and the linguistic adaptation process was completed by obtaining expert opinions. Confirmatory factor analysis was applied to assess construct validity and it was determined that the five-factor structure of the scale was preserved. The Stigma Scale was used to determine criterion validity and significant negative correlations were found between the two scales. Within the scope of reliability analysis, Cronbach's alpha coefficient was calculated and it was determined that the internal consistency of the scale was at a sufficient level. The scale was found to be a reliable and valid tool for assessing counselors' cultural humility levels. While the findings provide a scientific framework for measuring cultural humility, they also provide important contributions to the practices in the field of counseling. The results of the study were discussed in a way that can contribute to future research on the concept of cultural humility and recommendations were presented.

Anahtar Kelimeler

• Cultural Humility
• Psychological Counselor
• Adaptation
• Stigma

Kaynakça

1. Acar Çiftçi, Y., ve Aydın, H. (2014). Türkiye'de Çokkültürlü Eğitimin Gerekliliği Üzerine Bir Çalışma. Journal of Social Sciences/Sosyal Bilimler Dergisi, (33).
2. Anastasi, A. (1985). Psychological testing: basic concepts and common misconceptions. ın annual meeting of the american psychological association (Vol. 5, pp. 87-120). American Psychological Association.
3. Anders, C., Kivlighan, D. M. III, Porter, E., Lee, D., & Owen, J. (2021). Attending to the Intersectionality and Saliency of Clients’ Identities: A Further Investigation of Therapists’ Multicultural Orientation. Journal of Counseling Psychology, 68(2), 139–148. https://doi.org/10.1037/cou0000447
4. Aydın, B. (2014). Kültüre duyarlı psikolojik danışma eğitiminin psikolojik danışman adaylarının kültürel duyarlılık düzeyleri üzerindeki Etkisi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon.
5. Başbay, A., ve Bektaş, Y. (2009). Çokkültürlülük Bağlamında Öğretim Ortamı ve Öğretmen Yeterlikleri. Eğitim ve Bilim, 34(152).
6. Bingöl, C. (2023) Yeni atanmış okul psikolojik danışmanlarının kültürel tevazu düzeylerinin incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ege Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
7. Brislin, R. W. (1970). Back-translation for cross-cultural research. Journal of cross-cultural psychology, 1(3), 185- 216. Büyüköztürk, Ş. (2014). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: istatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum. (19. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
8. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri, 24. Baskı, Ankara: Pegem Akademi.

9. Captari, L. E., Shannonhouse, L., Hook, J. N., Aten, J. D., Davis, E. B., Davis, D. E., ... & Ranter Hook, J. (2019). Prejudicial and welcoming attitudes toward Syrian refugees: The roles of cultural humility and moral foundations. Journal of psychology and theology, 47(2), 123-139.
10. Choe, E., Srisarajivakul, E., Davis, D. E., DeBlaere, C., Van Tongeren, D. R., & Hook, J. N. (2019). Predicting attitudes towards lesbians and gay men: The effects of social conservatism, religious orientation, and cultural humility. Journal of Psychology and Theology, 47(3), 175-186.
11. Çelik, H. (2008). Çokkültürlülük ve Türkiye'deki Görünümü. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(15), 319-332.
12. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. ve Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları. (2. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
13. Davis, D. E., DeBlaere, C., Brubaker, K., Owen, J., Jordan, T. A., Hook, J. N., & Van Tongeren, D. R. (2016). Microaggressions and perceptions of cultural humility in counseling. Journal of Counseling & Development, 94(4), 483–493. https://doi.org/10.1002/jcad.12107
14. Davis, D. E., DeBlaere, C., Owen, J., Hook, J. N., Rivera, D. P., Choe, E., ... & Placeres, V. (2018). The multicultural orientation framework: A narrative review. Psychotherapy, 55(1), 89.
15. Demirel, K. (2016). Psikolojik danışmanların çok kültürlü psikolojik danışma yeterlik algılarının incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.
16. Fischer, O., Cox, D. W., Kassan, A., & Tomfohr-Madsen, L. M. (2025). Cultural humility, knowledge, and identity salience when working with sexual and gender minority clients. Psychology of Sexual Orientation and Gender Diversity.
17. Foronda, C., Baptiste, D., Reinholdt, M., & Ousman, K. (2016). Cultural humility: A concept analysis. Journal of Transcultural Nursing, 27(3), 210–217. https://doi.org/10.1177/1043659615592677
18. Foronda, C., Porter, A., & Phitwong, A. (2021). Psychometric testing of an instrument to measure cultural humility. Journal of transcultural nursing, 32(4), 399-404.
19. Göç İdaresi Genel Müdürlüğü (GİGM) (2023). Göç İstatistikleri. 20 Nisan 2026 tarihinde https://www.goc.gov.tr/gecici-koruma5638 adresinden erişildi.
20. Göç İdaresi Genel Müdürlüğü (GİGM) (2023). İkamet İzinleri. 20 Nisan 2026 tarihinde https://www.goc.gov.tr/ikamet-izinleri adresinden erişildi.
21. Gonzalez, E., Sperandio, K. R., Mullen, P. R., & Tuazon, V. E. (2021). Development and Initial Testing of the Multidimensional Cultural Humility Scale. Measurement and Evaluation in Counseling and Development, 54(1), 56-70.
22. Günay, R., ve Aydın, H. (2015). Inclinations in Studies Into Multicultural Education in Turkey: A Content Analysis Study. Egitim ve Bilim, 40(178).
23. Hambleton, R.K., Merenda, P.F., & Spielberger, C.D. (Eds.). (2004). Adapting educational and psychological tests for cross-cultural assessment (1st ed.). New York, NY: Psychology Press. https://doi.org/10.4324/9781410611758
24. Hook, J. N., Davis, D. E., Owen, J., Worthington Jr, E. L., & Utsey, S. O. (2013). Cultural humility: Measuring openness to culturally diverse clients. Journal of counseling psychology, 60(3), 353.
25. Hook, J. N., Farrell, J. E., Davis, D. E., DeBlaere, C., Van Tongeren, D. R., & Utsey, S. O. (2016). Cultural humility and racial microaggressions in counseling. Journal of Counseling Psychology, 63(3), 269.
26. Kağnıcı, D. Y. (2011). Teaching multicultural counseling: An example from a Turkish counseling undergraduate program. Eurasian Journal of Educational Research, 44(3), 111-128.
27. Kağnıcı, D. Y. (2013). Çok Kültürlü Psikolojik Danışma Eğitiminin Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Lisans Programlarına Yerleştirilmesi. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 4(40).
28. Kağnıcı, D. Y. (2014). Reflections of a multicultural counseling course: A qualitative study with counseling students and counselors. Educational Sciences: Theory and Practice, 14(1), 53-62.
29. Kivlighan III, D. M., & Chapman, N. A. (2018). Extending the multicultural orientation (MCO) framework to group psychotherapy: A clinical illustration. Psychotherapy, 55(1), 39.
30. Kline, P. (2000). Handbook of psychological testing (2nd ed.). London: Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315812274
31. Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3. Baskı). New York, NY: Guilford, 14, 1497-1513.
32. Kondili, E., Isawi, D., Interiano‐Shiverdecker, C., & Maleckas, O. (2022). Predictors of cultural humility in counselors‐in‐training. Counselor Education and Supervision, 61(2), 129-140.
33. Konidaris, M., & Petrakis, M. (2025, June). Cultural humility training in mental health service provision: A scoping review of the foundational and conceptual literature. In Healthcare (Vol. 13, No. 11, p. 1342). MDPI.
34. Kuşci, İ. (2024) Psikolojik Danışman Ve Danışman Adaylarında Kültürel Tevazu İle Terapötik İttifak Arasındaki İlişkide Çokkültürlü Psikolojik Danışma Yeterlikleri Ve Empatinin Aracı Rolü (Yayımlanmamış doktora tezi). Uludağ Üniversitesi, Bursa.
35. Kuşci, İ., & Oğuz Duran, N. (2022). Kültürel tevazu ölçeği’nin türkçeye uyarlanması için bir ön çalışma. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi(29), 97-109. https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1020965
36. Lee, C. C. (2001). Culturally Responsive School Counselors and Programs: Addressing the Needs of All Students. Professional School Counseling, 4(4), 257.
37. Ljungberg, A. K., Fossum, B., Fürst, C. J., & Hagelin, C. L. (2015). Translation and cultural adaptation of research ınstruments-guidelines and challenges an example in FAMCARE-2 for use in Sweden. Informatics for Health and Social Care, 40(1), 67–78. https://doi.org/10.3109/17538157.2013.872111
38. Lombardero, A., Assemi, K. S., Jacobs, N. N., Houmanfar, R. A., Trejo Jr, S., & Szarko, A. J. (2023). An acceptance and commitment training (ACT) framework for teaching cultural humility: A guide for translating ACT from a therapeutic context into a medical education curriculum. Journal of Clinical Psychology in Medical Settings, 30(2), 261-273.
39. Mehra, L. M., Kallen, A. M., Potter, M., Udupa, N. S., Bryen, C. P., Kemper, T. S., ... & Joiner, T. E. (2026). Therapist cultural humility in early psychotherapy: A catalyst for improved client functioning at treatment termination. Psychotherapy Research, 36(2), 287-307.
40. Orlowski, E. W., Moeyaert, M., Monley, C., & Redden, C. (2025). The effects of cultural humility on therapeutic alliance and psychotherapy outcomes: A systematic review and meta‐analysis. Counselling and Psychotherapy Research, 25(2), e12835.
41. Owen, J. J., Tao, K., Leach, M. M., & Rodolfa, E. (2011). Clients’ perceptions of their psychotherapists’ multicultural orientation. Psychotherapy, 48, 274 –282. http://dx.doi.org/10.1037/a0022065
42. Owen, J., Jordan, T. A., Turner, D., Davis, D. E., Hook, J. N., & Leach, M. M. (2014). Therapists’ multicultural orientation: Client perceptions of cultural humility, spiritual/religious commitment, and therapy outcomes. Journal of Psychology and Theology, 42(1), 91–98. https://doi.org/10.1177/009164711404200110
43. Owen, J., Tao, K. W., Drinane, J. M., Hook, J., Davis, D. E., & Kune, N. F. (2016). Client perceptions of therapists’ multicultural orientation: Cultural (missed) opportunities and cultural humility. Professional Psychology: Research and Practice, 47(1), 30.
44. Özçelik, D. A. (2010). Test hazırlama kılavuzu. Ankara: Pegem Akademi.
45. Pachankis, J. E., Soulliard, Z. A., Seager van Dyk, I., Layland, E. K., Clark, K. A., Levine, D. S., & Jackson, S. D. (2022). Training in LGBTQ-affirmative cognitive behavioral therapy: A randomized controlled trial across LGBTQ community centers. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 90(7), 582.
46. Pallant, J. (2007). SPSS survival manual: a step by step guide to data analysis using spss for windows (version 12) 2nd ed. New York: Open University Press.
47. Schumacker, R.E. & Lomax, R.G. (2015). A beginner’s guide to structural equation modeling. Mahwah, New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates, Publishers.
48. Tabachnick, B. G., Fidell, L. S., & Ullman, J. B. (2013). Using multivariate statistics (Vol. 6, pp. 497-516). Boston, MA: pearson.
49. Tervalon, M., & Murray-Garcia, J. (1998). Cultural humility versus cultural competence: A critical distinction in defining physician training outcomes in multicultural education. Journal of Health Care for the Poor and Underserved, 9(2), 117–125. https://doi.org/10.1353/hpu.2010.0233
50. Uğur, A., Çalık, E., Bağcı, B. ve Uzun, İ. B. (2021). Yabancı Uyruklu Öğrencilerle Çalışan Psikolojik Danışmanların Öz Yeterlilikleri ile Çok Kültürlülük Algıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Milli Eğitim Dergisi. Türkiye’de ve Dünyada Göçmen Eğitimi, 613-632.
51. Van Tongeren, D. R., (2023). Tevazu: narsistik dünyanın tuzaklarından kurtulmak (E. G. Yüksel, Çev.) İstanbul: Timaş Yayınları.
52. Vardar, İ. D. (2024) Terapistlerin Bilinçli Farkındalığı Ve Kültürel Tevazusu Arasındaki İlişkide Empatinin, Sakin Benliğin Ve Duygusal Zekanın Aracı Rolü (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi, Ankara.
53. Yalçın Güler (2020). Okul Psikolojik Danışmanlarının Suriyelilere Yönelik Kaygı ve Sosyal Temaslarının Çokkültürlü Psikolojik Danışma Yeterlik Algılarıyla İlişkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.
54. Yaman, E., & Güngör, H. (2013). Damgalama (stigma) ölçeğinin geliştirilmesi, geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Değerler Eğitimi Dergisi, 11(25), 251-270.
55. Yanık, C. (2012) Dünyadaki Çokkültürlülük Tartışmaları Bağlamında Türkiye’de Çokkültürlülük: Eleştirel Bir Bakış. (Yayımlanmamış doktora tezi). Uludağ Üniversitesi, Bursa.
56. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. 6. bs. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
57. Zhu, P., Luke, M. M., Liu, Y., & Wang, Q. (2023). Cultural humility and cultural competence in counseling: An exploratory mixed methods investigation. Journal of Counseling & Development, 101(3), 264-276.