Araştırma Makalesi

Yapay Zeka Çağında Bilimsel Etik ve İnsan Hakları İhlallerinin Diyalektik Analizi

Cilt: 12 Sayı: 1 30 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Yapay Zeka Çağında Bilimsel Etik ve İnsan Hakları İhlallerinin Diyalektik Analizi

Öz

Bu makale, Yapay Zekanın basit bir veri işleme aracından bağımsız kararlar alabilen özerk bir sosyo-teknolojik ve potansiyel olarak trans hümanist varlığa dönüşümünde ulaşılan aşamayı ve bu dönüşümün algoritmik nedenlerle ortaya çıkardığı bilimsel etik ve insan hakları paradokslarını incelemektedir. Bilimsel ilerleme ve teknolojik vaatler gibi hedefleriyle birlikte değerlendirildiğinde, araştırma bulguları, akademik bütünlüğü ve güvenilirliği zedeleyen halüsinasyonlar ile tarihsel eşitsizlikleri daha da şiddetlendiren algoritmik ayrımcılık gibi sistemik risklerin, yapay zekanın meşruiyeti için temel kriz noktaları oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Makale, literatür taraması araştırma yöntemini kullanarak güncel verilere ulaşmayı amaçlamaktadır. Uluslararası kuruluşlar tarafından belirlenen düzenlemeler ışığında, yapay zekayı insan hakları ve bilimsel etikle uyumlu hale getirme çabalarını incelemekte ve bu paradoksları çözmek için stratejiler önermektedir. Sonuç olarak, bilginin üretildiği akademik süreçlerde yapay zekanın algoritmik riskleri göz önüne alındığında, yazarların ve hakemlerin etik kurallara uymaları esastır. Yapay zekanın hızlı ilerlemesi ve artan gücü, onu dünya çapında bilimsel etik ve insan haklarına odaklanan uluslararası norm ve değerlerle uyumlu hale getirme ihtiyacını vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Acemoğlu, D. (2026). AI is not improving productivity: Nobel laureate Daron Acemoglu. MIT Sloan Management Review, https://sloanreview.mit.edu/audio/ai-is-not-improving-productivity-nobel-laureate-daron-acemoglu/ Accessed on Feb 24, 2026.
  2. Ackoff, R. L. (1999). Ackoff's best (pp. 170172). John Wiley & Sons.
  3. Akpınar, Ü. Z., Araç, M. & Doğru, E. (2025). The ethical imperative of artificial intelligence. Journal of Sustainable Education Studies, (S4), 5158. [Turkish] Anlı, Ö. F. (2011). Aristoteles ve yöntem: Tümevarım ve tümdengelim. Bilim ve Ütopya, 208. 6369.
  4. Anthropic, (2026). Claude's new constitution. https://www.anthropic.com/news/claude-new-constitution Accessed on Jan 24, 2026.
  5. Aristotle, (2022). The Nicomachean Ethics. (F.H. Peters, Trans.), Ryerson University. https://pressbooks.library.torontomu.ca/nicomacheanethics/ Accessed on May 15, 2026.
  6. Bains, C. (2024). The legal doctrine that will be key to preventing AI discrimination. Brookings. https://www.brookings.edu/articles/the-legal-doctrine-that-will-be-key-to-preventing-ai-discrimination/ Accessed on Oct 22, 2025
  7. Baker, K. M. (1964). The early history of the term 'social science'. Annals of Science, 20(3), 211-226. [CrossRef]
  8. Beheshti, A. & Kerridge, I. (2025). Understanding the artificial ıntelligence revolution and its ethical ımplications. Journal of Bioethical Inquiry, 22(3), 497505. [CrossRef]

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Siyaset Bilimi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

8 Nisan 2026

Kabul Tarihi

26 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Çılğın, T. (2026). Yapay Zeka Çağında Bilimsel Etik ve İnsan Hakları İhlallerinin Diyalektik Analizi. Yildiz Social Science Review, 12(1), 73-88. https://doi.org/10.51803/yssr.1925906
AMA
1.Çılğın T. Yapay Zeka Çağında Bilimsel Etik ve İnsan Hakları İhlallerinin Diyalektik Analizi. YSSR. 2026;12(1):73-88. doi:10.51803/yssr.1925906
Chicago
Çılğın, Turgut. 2026. “Yapay Zeka Çağında Bilimsel Etik ve İnsan Hakları İhlallerinin Diyalektik Analizi”. Yildiz Social Science Review 12 (1): 73-88. https://doi.org/10.51803/yssr.1925906.
EndNote
Çılğın T (01 Haziran 2026) Yapay Zeka Çağında Bilimsel Etik ve İnsan Hakları İhlallerinin Diyalektik Analizi. Yildiz Social Science Review 12 1 73–88.
IEEE
[1]T. Çılğın, “Yapay Zeka Çağında Bilimsel Etik ve İnsan Hakları İhlallerinin Diyalektik Analizi”, YSSR, c. 12, sy 1, ss. 73–88, Haz. 2026, doi: 10.51803/yssr.1925906.
ISNAD
Çılğın, Turgut. “Yapay Zeka Çağında Bilimsel Etik ve İnsan Hakları İhlallerinin Diyalektik Analizi”. Yildiz Social Science Review 12/1 (01 Haziran 2026): 73-88. https://doi.org/10.51803/yssr.1925906.
JAMA
1.Çılğın T. Yapay Zeka Çağında Bilimsel Etik ve İnsan Hakları İhlallerinin Diyalektik Analizi. YSSR. 2026;12:73–88.
MLA
Çılğın, Turgut. “Yapay Zeka Çağında Bilimsel Etik ve İnsan Hakları İhlallerinin Diyalektik Analizi”. Yildiz Social Science Review, c. 12, sy 1, Haziran 2026, ss. 73-88, doi:10.51803/yssr.1925906.
Vancouver
1.Turgut Çılğın. Yapay Zeka Çağında Bilimsel Etik ve İnsan Hakları İhlallerinin Diyalektik Analizi. YSSR. 01 Haziran 2026;12(1):73-88. doi:10.51803/yssr.1925906