Child Well-being and Family Empowerment Policies: An Analysis of Education and Social Service Practices in Turkey

Öz

This study aims to examine the activities of public institutions and organizations in Turkey targeting socially vulnerable groups and to develop policy recommendations accordingly. Qualitative document analysis and descriptive analysis were used as the primary research methods. To understand the direct impacts of public policies on social welfare, the strategic plans and implementation results of the relevant institutions were meticulously scrutinized. The research dataset consists of annual activity reports, performance programs, budget reports, and budget presentations from institutions responsible for family affairs, education, health, justice, and migration. The multi-dimensional dataset used in the research provided the opportunity to evaluate the institutional reflections of social policy implementations from a holistic perspective. Data obtained from these official documents were coded and interpreted, revealing the core concepts and thematic relationships. These findings enabled the identification of structural problems and institutional capacity needs encountered in the delivery of public services. The research concluded that while public institutions carry out numerous activities for vulnerable groups, duplicative efforts targeting the same groups are frequently observed. Consequently, it is concluded that strong inter-institutional coordination must be ensured and activities should be supported for sustainability and dissemination.

Anahtar Kelimeler

• Family empowerment
• Family resilience
• Child well-being
• Disadvantaged Groups
• Vulnerable groups

Çocuk Refahı ve Aileyi Güçlendirme Politikaları: Türkiye’de Eğitim ve Sosyal Hizmet Uygulamalarının Analizi

Öz

Bu çalışma, Türkiye'de sosyal açıdan savunmasız gruplara yönelik kamu kurum ve kuruluşlarının faaliyetlerini inceleyerek politika önerileri geliştirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nitel yöntemlerden doküman analizi ve betimsel analiz kullanılmıştır. Kamu politikalarının toplumsal refah üzerindeki doğrudan etkilerini anlamak adına, ilgili kurumların stratejik planları ve uygulama sonuçları titizlikle mercek altına alınmıştır. Araştırmanın veri seti; aile, eğitim, sağlık, adalet, göç ve gençlik gibi alanlardan sorumlu kurumların faaliyet raporları, performans programları, bütçe raporları ve bütçe sunuşlarından oluşmaktadır. Kullanılan çok boyutlu veri seti, sosyal politika uygulamalarının kurumsal yansımalarını bütüncül bir perspektifle değerlendirme imkânı sunmuştur. İlgili belgelerin incelenmesiyle elde edilen veriler kodlanmış; analiz sonucunda ortaya çıkan kavramlar, temalar ve ilişkiler yorumlanmıştır. Elde edilen veriler, kamu hizmetlerinin sunumunda karşılaşılan yapısal sorunların ve kurumsal kapasite ihtiyaçlarının belirlenmesine olanak sağlamıştır. Araştırma sonucunda, kamu kurumlarının savunmasız gruplara yönelik çok sayıda faaliyet yürüttüğü ancak aynı grupları hedefleyen mükerrer çalışmaların sıklıkla görüldüğü tespit edilmiştir. Bu bağlamda, kurumlar arası güçlü bir koordinasyonun sağlanması, faaliyetlerin sürdürülebilirlik ve yaygınlaştırma açısından desteklenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Ailenin güçlendirilmesi
• Aile dayanıklılığı
• Çocuk refahı
• Dezavantajlı gruplar
• Kırılgan gruplar

Kaynakça

1. Aday, L. A. (2001). At risk in America: The health and health care needs of vulnerable populations in the United States (2nd ed.). Jossey-Bass.
2. American Psychological Association [APA]. (2019). Guidelines for psychological practice with vulnerable and marginalized populations. APA Task Force Report.
3. Andrejew, I. (1968). Ailenin ceza hukuku yönünden korunması (D. Yarsuvat, Çev.). İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, 33(3-4), 1-13.
4. Arı Kovancı, Y. (2024). Afet ve kırılgan gruplar. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(1), 13-30. https://doi.org/10.53586/susbid.1474653
5. Arıca, F., Çakır, C., & Kağnıcı, D. Y. (2023). Kırılgan gruplar özelinde afetlerde psikososyal hizmetler. Afet ve Risk Dergisi, 6(1), 176-187. https://doi.org/10.35341/afet.1173165
6. Barker, R. L. (2003). The social work dictionary (5th ed.). NASW Press.
7. Baş, T. (2017). Sosyal bilimlerde bilgisayar destekli nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayınları.
8. Blaikie, P., Cannon, T., Davis, I., & Wisner, B. (1994). At risk: Natural hazards, people's vulnerability and disasters. Routledge.

9. Bolin, R., & Stanford, L. (1998). The Northridge Earthquake: Vulnerability and disaster. Routledge.
10. Bradley, R. H., & Corwyn, R. F. (2002). Socioeconomic status and child development. Annual Review of Psychology, 53(1), 371-399. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.53.100901.135233
11. Çelik, E. (2020). İnsan hakları bakımından kırılgan kavramına bir giriş ve kavramın AİHM kararlarındaki görünürlüğü. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 22(1), 57-77. https://doi.org/10.33717/deuhfd.704840
12. DPT. (1995). Yedinci beş yıllık kalkınma planı: 1996-2000. T.C. Başbakanlık.
13. Elmas, A. (2018). 1923-2016 yılları arası hükümet programlarında dezavantajlı gruplar. Social Sciences Studies Journal, 15(4), 945–953. https://doi.org/10.26449/sssj.467
14. European Commission. (2020). Reinforcing European disaster preparedness and resilience: Policy frameworks for vulnerable groups. Directorate-General for European Civil Protection and Humanitarian Aid Operations (ECHO).
15. European Commission. (2021). Joint report on social inclusion. Office for Official Publications of the European Communities.
16. Evans, G. W. (2004). The environment of childhood poverty. American Psychologist, 59(2), 77-92. https://doi.org/10.1037/0003-066X.59.2.77
17. Freeman, J. A., & Tobin, G. A. (2011). Assessment of an emergency disaster response to floods in Agadez, Niger. Risk, Hazards & Crisis in Public Policy, 2(2), 1–19. https://doi.org/10.2202/1944-4079.1072
18. Galea, S., Nandi, A., & Vlahov, D. (2005). The social determinants of mental health and vulnerability in at-risk communities. Epidemiologic Reviews, 27(1), 78-91. https://doi.org/10.1093/epirev/mxi003
19. Güçlü, İ. (2019). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Nobel Yayınları.
20. Güloğlu, T., & Güven Çepni, G. (2022). Dezavantajlı gruplar açısından yoksulluk profilleri. Journal of Economics and Political Sciences, 2(1), 80-101. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jep/issue/72918/1187826
21. İbicioğlu, G., & Durutürk, B. (2022). Bireysel başvurularda ailenin korunması ve kadına karşı şiddetin önlenmesi kararlarının incelenmesi. İstanbul Hukuk Mecmuası, 80(3), 753-783.https://doi.org/10.26650/mecmua.2022.80.3.0002
22. Kelman, I. (2020). Disaster by choice: How human actions create natural disasters. Oxford University Press. Koç, M. (2015). Ailenin karşıladığı temel psikolojik ihtiyaçlar. KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, 1(1), 54-72.
23. Law on Foreigners and International Protection (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu). (2013, 11 Nisan). T.C. Resmi Gazete (Sayı: 28615). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/04/20130411-2.htm
24. Mancini, J. A. (2010, October). Family and community resilience: Models and methods of building community capacity. Paper presented at the Integrated Risk, Response, and Recovery Policy and Management: International Perspectives across Multiple Scales Conference, Swiss Re Centre for Global Dialogue, Zurich, Switzerland. Mancini, J. A., & Bowen, G. L. (2009). Community resilience: A social organization model. In C. A. Vance (Ed.), Developing cross-cultural competence in disaster mental health (pp. 53–72). Routledge.
25. Ministry of National Education [MoNE]. (2024). 2024–2028 Strategic Plan. MoNE Publications. https://sgb.meb.gov.tr/yayinlarimiz/yayin/112
26. Ministry of National Education [MoNE]. (2025). 2024 Annual Activity Report. Strategy Development Presidency. https://sgb.meb.gov.tr/istatistik_k/2425.pdf
27. Müderrisoğlu, S., Uyan Semerci, P., Yakut Çakar, B., Karatay, A., & Ekim Akkan, B. (2013). Çocuk refahı belgesi. Kalkınma Bakanlığı & UNICEF. https://www.unicef.org/turkiye/media/4131/file/%C3%87ocuk%20Refah%C4%B1%20Belgesi.pdf Nirgiz, C. (2025). İncinebilir gruplar ve halk sağlığı hemşiresinin rolü. Türk Hemşireler Derneği Dergisi, 6(2), 140-148. https://doi.org/10.70479/thdd.1645119
28. Norris, F. H., Stevens, S. P., Pfefferbaum, B., Wyche, K. F., & Pfefferbaum, R. L. (2008). Community resilience as a metaphor, theory, set of capacities, and strategy for disaster readiness. American Journal of Community Psychology, 41(1-2), 127-150. https://doi.org/10.1007/s10464-007-9156-6
29. Orhan, E. (2016). Reading vulnerabilities through urban planning history: An earthquake-prone city, Adapazarı case from Turkey. METU Journal of the Faculty of Architecture, 33(2), 239–259. http://dx.doi.org/10.4305/metu.jfa.2016.2.5
30. Orhan, E., & Keskinok, H. Ç. (2019). Afet sakınımında özel gereksinimli bireyler için geliştirilecek mekânsal planlama ilkeleri. Resilience Journal, 3(1), 25-35. https://doi.org/10.32569/resilience.544903
31. Öktem Songu, S., & Şahin Emir, A. (2020). 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun'un çalışma ilişkilerine etkisi. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 26(2), 1157-1178. https://doi.org/10.33433/maruhad.810333
32. Republic of Türkiye Ministry of Health. (2015). Directive on the presentation of home health and community care services. Ministry of Health Publications. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=7542&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
33. Salem, B. E., Nyamathi, A., Phillips, L. R., Mentes, J. C., Sarkisian, C., & Brecht, M. L. (2014). Development of a frailty framework among vulnerable populations. Advances in Nursing Science, 37(1), 70–81. https://doi.org/10.1097/ANS.0000000000000013 Smith, K., & Petley, D. N. (2009). Environmental hazards: Assessing risk and reducing disaster (5th ed.). Routledge.
34. UNDRR. (2023). Global status report on disaster risk reduction and vulnerable populations. United Nations Office for Disaster Risk Reduction.
35. United Nations. (2015). Sendai framework for disaster risk reduction 2015–2030. United Nations Office for Disaster Risk Reduction (UNDRR).
36. World Health Organization. (2002). Environmental health in emergencies and disasters: A practical guide (B. Wisner & J. Adams, Eds.). World Health Organization.
37. Yalçın, S. (2025). Sekülerleşme olgusu bağlamında ailenin geleceği. Din Sosyolojisi Araştırmaları, 5(8), 58-73. https://izlik.org/JA22CR84TH
38. Yavaşca, S. (2021). Sosyal hizmetin savunuculuk rolü bağlamında sivil toplum örgütleri. Toplumsal Politika Dergisi, 2(1), 1-10. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tpd/issue/63038/869984
39. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık. Zastrow, C. (2017). Introduction to social work and social welfare: Empowering people (12th ed.). Cengage Learning.