Tek Yıllık Yabani Nohut Genotiplerinin Agronomik ve Morfolojik Özelliklerinin Biplot Analiz Yöntemi ile Değerlendirilmesi
Öz
Bu çalışmada yıllık cicer yabani genotipleri ile kültür nohutlarının bitki boyu, kök uzunluğu, gövde kuru ağırlığı, kök kuru ağırlığı, nodül sayısı ve nodül yaş ağırlığı özellikleri açısından ilişkileri belirlenmeye çalışılmıştır. Denemede 6 adet C. echinospermum, 20 adet C. reticulatum ve 2 adet kültür nohutu kullanılmıştır. Deneme 2018 ve 2019 yıllarında Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesinde yağmur korunaklı sulama kontrollü yarı açık alanda saksı denemesi şeklinde yürütülmüştür. İncelenen özellikler bakımından yabani genotip ve kültür nohutlarında geniş varyasyon saptanmıştır. İncelenen özellikler ve genotipler arasındaki ilişkiler biplot analiz ile ilişkilendirilmiştir. 2018 yılı Scatter biplot yöntemi ile yapılan analizde PC1 (1. ana bileşen) %44.53, PC2 (2. ana bileşen) %28.49, toplamda varyasyonun %73.02’sini oluşturmuştur. 2019 yılı Scatter biplot yöntemi ile yapılan analizde PC1 (1. ana bileşen) %57.92, PC2 (2. ana bileşen) %32.40, toplamda varyasyonun %90.32’sini oluşturmuştur. Yabani genotip ve kültür nohutlarının incelediğimiz morfolojik özellikler ile ilişkilerinde yabani genotiplerin daha yakın ilişki gösterdiği belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar kültürü yapılan nohut çeşitlerindeki genetik daralmayı genişletmek ve zenginleştirmek için ıslah programlarında yabani genotiplerin değerlendirilebileceğini göstermiştir.
Anahtar Kelimeler
Biplot, Cicer areitinum, Cicer echinospermum, Cicer reticulatum, Yabani nohut
Kaynakça
- Bellucci, E., Mario Aguilar, O., Alseekh, S., Bett, K., Brezeanu, C., Cook, D., … & Papa, R. (2021). The Increase project: Intelligent collections of food-legume genetic resources for European agrofood systems. The Plant Journal, 108(3), 646–660. doi:10.1111/tpj.15472
- Bohra, A., Tiwari, A., Kaur, P., Ganie, S. A., Raza, A., … & Varshney, R. K. (2022). The key to the future lies in the past: Insights from grain legume domestication and improvement should inform future breeding strategies. Plant and Cell Physiology, 63(11), 1554-1572. doi:10.1093/pcp/pcac086
- Croser, J. S., Ahmad, F., Clarke, H. J., & Siddique, K. H. M. (2003). Utilisation of wild Cicer in chickpea improvement-progress, constraints, and prospects. Australian Journal of Agricultural Research, 54(5), 429-444. doi:10.1071/AR02157
- Danehloueipour, N., Yan, G., Clarke, H. J., & Siddique, K. H. M. (2006). Successful stem cutting propagation of chickpea, its wild relatives and their interspecific hybrids. Australian Journal of Experimental Agriculture, 46(10), 1349-1354. doi:10.1071/EA05207
- Demirci, Ö., & Bildirici, N. (2020). Şanlıurfa ekolojik koşullarında yetiştirilen bazı nohut (Cicer arietinum L.) çeşitlerinin verim ve verim unsurlarının belirlenmesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 20, 656-662. doi:10.31590/ejosat.754332
- FAO. (2020). Dünya nohut ekim alanı ve üretimi. https://www.fao.org/faostat/en/#data/QCL Erişim tarihi: 28.10.2022.
- GenStat, 2009. Genstat for windows (12th edition) introduction. VSN International, Hemel Hempstead.
- Güngör, H., & Dumlupınar, Z. (2018). Bazı nohut çeşit ve hatlarının verim ve verim unsurları bakımından değerlendirilmesi. Derim, 35(2), 194-200. doi:10.16882/derim.2018.444157
- Jaiswal, H. K., & Singh, R. K. (1990). Breeding for increased nitrogen fixing ability among wild and cultivated species of chickpea. Annals of Applied Biology, 117(2), 415-419. doi:10.1111/j.1744-7348.1990.tb04228.x
- Karaköy, T., Ton, A & Anlarsal, A.E. (2018) Genotype x environment interactions and stability analysis for the yield and yield components in winter chickpea (Cicer arientinum L.). Fresenenius Environmental Bulletin, 27(9), 6291-6296.