Yarı Kurak-Kurak İklim Koşullarında Bazı Ampirik Modeller Kullanılarak A Sınıfı Buharlaşma Kabından Gerçekleşen Günlük Buharlaşmanın Tahmin Edilmesi
Öz
A sınıfı buharlaşma kabından ölçülen buharlaşma (Epan), hidroloji bilimi kapsamındaki birçok çalışmada temel veri olarak kullanılmaktadır. Bu kaptaki suyun aşırı yağışlarda taşması ve soğuk havalarda donması gibi nedenlerden dolayı ölçülemeyen Epan verilerinin ampirik modellerle tahmin edilmesine ihtiyaç duyulabilmektedir. Bu çalışmada Linacre, Priestley & Taylor ve Kohler & Nordensen modellerinin Van ili koşullarındaki kullanılabilirlik düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Öncelikle 2012 ve 2020 yılları arasında ölçülen günlük iklim verileri ile Epan değerlerinin dokuz yıllık ortalamaları kullanılarak, Microsoft Excel programı çözücü eklentisi aracılığıyla modellerin yöre koşulları ile uyumlu modifiye eşitlikleri oluşturulmuştur. Daha sonra aynı veriler kullanılarak modellerin orijinal ve modifiye eşitlikleriyle yapılan tahminlerde en iyi performans gösteren modelin Linacre olduğu belirlenmiştir. Bu modelin orijinal eşitliği ile %87.24 doğruluk oranına sahip Epan değerleri elde edilirken, modifiye eşitliği ile yapılan tahminlerde bu oran %90.40 düzeyine yükselmiştir. Linacre modeli ile tahmin edilen Epan değerlerinin A sınıfı buharlaşma kabından ölçülen Epan değerleri yerine kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır (P> 0.05).
Anahtar Kelimeler
A sınıfı buharlaşma kabı, Buharlaşma, Kalibrasyon, Tahmin modeli
Teşekkür
Çalışmanın istatistiksel analizlerindeki katkılarından dolayı Doç. Dr. Yıldırım DEMİR’e teşekkürlerimi sunarım.
Kaynakça
- Abdulkareem, J. H., Abdulkadir, A., & Abdu, N. (2015). A review of different types of lysimeter used in solute transport studies. International Journal of Plant & Soil Science, 8(3), 1-14. https://doi.org/10.9734/IJPSS/2015/18098
- Abudu, S., Cui, C., King, J. P., Moreno, J., & Bawazır, A. S. (2011). Modeling of daily pan evaporation using partial least squares regression. Science China Technological Sciences, 54(1), 163-174. https://doi.org/10.1007/s11431-010-4205-z
- Adnan, R. M., Mostafa, R. R., Dai, H. L., Heddam, S., Kuriqi, A., & Kisi, O. (2023). Pan evaporation estimation by relevance vector machine tuned with new metaheuristic algorithms using limited climatic data. Engineering Applications of Computational Fluid Mechanics, 17(1), 1-27. https://doi.org/10.1080/19942060.2023.2192258
- Allen, R. G., Pereire, L. S., Raes, D., & Smith, M. (1998). Crop evapotranspiration guidelines for computing crop water requirements. FAO Irrigation and Drainage Paper No: 56. Erişim tarihi: 06.04.2021. https://www.fao.org/3/x0490e/x0490e00.htm
- Al-Mukhtar, M. (2021). Modeling of pan evaporation based on the development of machine learning methods. Theoretical and Applied Climatology, 146, 961-979. https://doi.org/10.1007/s00704-021-03760-4
- Alsumaiei, A. A. (2020). Utility of artificial neural networks in modeling pan evaporation in hyper-arid climates. Water, 12, 1508. https://doi.org/10.3390/w12051508
- Althoff, D., Rodrigues, L. N., & da Silva, D. D. (2019). Evaluating evaporation methods for estimating small reservoir water surface evaporation in the Brazilian Savannah. Water, 11(9), 1942. https://doi.org/10.3390/w11091942
- Anyadike, R. N. C. (1987). The linacre evaporation formula tested and compared to others in various climates over West Africa. Agricultural and Forest Meteorology, 39(2-3), 111-119. https://doi.org/10.1016/0168-1923(87)90030-X
- Arslan, F., & Ergül, M. (2014). Çayören barajı sulama havzası ve çevresinde tarımsal faaliyetler. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(1), 171-190. http://doi.org/10.16992/ASOS.63
- Aydın, Y. (2019). Yarı kurak iklim koşullarında A sınıfı Kap’tan olan buharlaşmanın Penman ve Kohler-Nordenson-Fox (KNF) modelleri ile tahmini. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 6(3), 319-327. https://doi.org/10.19159/tutad.617167