Araştırma Makalesi

Rüzgâr Enerji Santrallerinin Kuruluş Yeri Seçiminde CBS, Çok Kriterli Karar Verme Analizi ve Bulanık Mantık Yönteminin Kullanılması: Kastamonu ili Örneği

Cilt: 30 Sayı: 1 29 Nisan 2025
PDF İndir
TR EN

Rüzgâr Enerji Santrallerinin Kuruluş Yeri Seçiminde CBS, Çok Kriterli Karar Verme Analizi ve Bulanık Mantık Yönteminin Kullanılması: Kastamonu ili Örneği

Öz

İnsan nüfusunun hızla artması birçok problemi ortaya çıkarmaktadır. Bu problemlerden birisi temiz, ucuz ve yenilenebilir enerji kaynaklarına olan erişimdir. Rüzgâr gücünün dünyanın hemen her yerinde bulunması ve erişiminin de diğer enerji kaynaklarına göre daha kolay olması bu kaynağa olan talebi artırmaktadır. Bu talebi karşılayabilmek için santral kurulumuna uygun yerleri tespit edebilecek araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada Kastamonu İl’inde çok kriterli karar verme analizlerinden AHP ve bulanık mantık yöntemleri kullanarak rüzgâr enerji santrali (RES) kurulumu yer seçimi analizi gerçekleştirilmiştir. Parametrelerin birbirine göre önem derecelerinin belirlenmesinde AHP yöntemi kullanılmıştır. Sonrasında çalışma sahasının niteliklerine ve RES kurulum yeri şartlarına göre parametre alt sınıfları oluşturulmuş ve yeniden sınıflandırılmıştır. Ağırlıklandırılan parametre alt sınıflarına bulanık mantık üyelik değerleri atanmıştır. Ağırlıklı çakıştırma yöntemi hem AHP hem de bulanık üyelik sınıfları için kullanılmıştır. Sonuçta iki farklı uygunluk değer haritası üretilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre Kastamonu İl’inin rüzgâr enerji santrali kurulumu uygunluk yerleri ilin kuzeyinde yoğunlaşmaktadır. Cide, Doğanyurt, Devrekani, Bozkurt ve Pınarbaşı ilçelerinde RES santrali kurulumuna uygun yerler bulunmaktadır. Çalışmadan elde edilen sonuçlar rüzgâr enerjisi potansiyeli (REPA) ile karşılaştırılmıştır. Elde edilen sonuçların REPA atlasındaki bulgularla büyük ölçüde benzerlik gösterdiği belirlenmiştir. Çalışma alanı için yer seçimi analizinde bulanık mantık yönteminin kullanılmasının literatüre katkı sunacağı kanaatindeyiz.

Anahtar Kelimeler

Analitik hiyerarşi yöntemi (AHP), Bulanık mantık, Coğrafi bilgi sistemleri (CBS), Rüzgâr enerji santrali

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Etik Beyan

Bu çalışmada herhangi bir insan ya da hayvan denek kullanılmamıştır.

Teşekkür

Bu çalışmada CBS ve çok kriterli karar verme analiz yöntemleriyle rüzgâr enerji santralleri yer seçimi analizi; Kastamonu İli örneği isimli TÜBİTAK tarafından mali olarak desteklenen 2209 öğrenci projesi verilerinden yararlanılmıştır.

Kaynakça

  1. Albraheem, L., & Alawlaqi, L. (2023). Geospatial analysis of wind energy plant in Saudi Arabia using a GIS-AHP technique. Energy Reports, 9, 5878-5898. https://doi.org/10.1016/j.egyr.2023.05.032
  2. Altaş, İ. H. (1999). Bulanık mantık: Bulanıklılık kavramı. Enerji, Elektrik, Elektromekanik-3e, 62, 80-85.
  3. Arca, D., & Keskin Çıtıroğlu, H. (2020). Rüzgâr enerjisi santral (RES) yapım yerlerinin CBS dayalı çok kriterli karar analizi ile belirlenmesi: Yenice ilçesi (Karabük) örneği. Karaelmas Fen ve Mühendislik Dergisi, 10(2), 168-176.
  4. Baban, S. M., & Parry, T. (2001). Developing and applying a GIS-assisted approach to locating wind farms in the UK. Renewable Energy, 24(1), 59-71. https://doi.org/10.1016/S0960-1481(00)00169-5
  5. Barzehkar, M., Parnell, K., Soomere, T., & Koivisto, M. (2024). Offshore wind power plant site selection in the Baltic Sea. Regional Studies in Marine Science, 73, 103469. https://doi.org/10.1016/j.rsma.2024.103469
  6. Bennui, A., Rattanamanee, P., Puetpaiboon, U., Phukpattaranont, P., & Chetpattananondh, K. (2007). Site selection for large wind turbine using GIS. PSU-UNS International Conference on Engineering and Environment, Songkhla, Thailand.
  7. Can, G., Kocabaldır, C., & Yücel, M. A. (2024). Spatial multi-criteria decision analysis for site selection of wind power plants: a case study. Energy Sources, Part A: Recovery, Utilization, and Environmental Effects, 46(1), 4012-4028. https://doi.org/10.1080/15567036.2024.2328826
  8. Chen, G., Pham, T. (2001). Introduction to Fuzzy Sets, Fuzzy Logic, and Fuzzy Control Systems. Boca Raton: CRC Press. https://doi.org/10.1201/9781420039818
  9. Coşkun, S. (2021). Küre Dağlarının Kastamonu iklimi üzerindeki etkileri. Türk Coğrafya Dergisi, (77), 37-52. https://doi.org/10.17211/tcd.833701
  10. Coyle, G. (2004). The analytic hierarchy process (AHP), practical strategy, open access material. Erişim tarihi: 10.08.2024. Https://training.fws.gov/courses/references/tutorials/geospatial/CSP7306/Readings/AHP-Technique.pdf

Kaynak Göster

APA
Taştan, B., & Bozkan, E. Z. (2025). Rüzgâr Enerji Santrallerinin Kuruluş Yeri Seçiminde CBS, Çok Kriterli Karar Verme Analizi ve Bulanık Mantık Yönteminin Kullanılması: Kastamonu ili Örneği. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 30(1), 172-190. https://doi.org/10.53433/yyufbed.1563665
AMA
1.Taştan B, Bozkan EZ. Rüzgâr Enerji Santrallerinin Kuruluş Yeri Seçiminde CBS, Çok Kriterli Karar Verme Analizi ve Bulanık Mantık Yönteminin Kullanılması: Kastamonu ili Örneği. YYUFBED. 2025;30(1):172-190. doi:10.53433/yyufbed.1563665
Chicago
Taştan, Bekir, ve Emin Ziya Bozkan. 2025. “Rüzgâr Enerji Santrallerinin Kuruluş Yeri Seçiminde CBS, Çok Kriterli Karar Verme Analizi ve Bulanık Mantık Yönteminin Kullanılması: Kastamonu ili Örneği”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 30 (1): 172-90. https://doi.org/10.53433/yyufbed.1563665.
EndNote
Taştan B, Bozkan EZ (01 Nisan 2025) Rüzgâr Enerji Santrallerinin Kuruluş Yeri Seçiminde CBS, Çok Kriterli Karar Verme Analizi ve Bulanık Mantık Yönteminin Kullanılması: Kastamonu ili Örneği. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 30 1 172–190.
IEEE
[1]B. Taştan ve E. Z. Bozkan, “Rüzgâr Enerji Santrallerinin Kuruluş Yeri Seçiminde CBS, Çok Kriterli Karar Verme Analizi ve Bulanık Mantık Yönteminin Kullanılması: Kastamonu ili Örneği”, YYUFBED, c. 30, sy 1, ss. 172–190, Nis. 2025, doi: 10.53433/yyufbed.1563665.
ISNAD
Taştan, Bekir - Bozkan, Emin Ziya. “Rüzgâr Enerji Santrallerinin Kuruluş Yeri Seçiminde CBS, Çok Kriterli Karar Verme Analizi ve Bulanık Mantık Yönteminin Kullanılması: Kastamonu ili Örneği”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 30/1 (01 Nisan 2025): 172-190. https://doi.org/10.53433/yyufbed.1563665.
JAMA
1.Taştan B, Bozkan EZ. Rüzgâr Enerji Santrallerinin Kuruluş Yeri Seçiminde CBS, Çok Kriterli Karar Verme Analizi ve Bulanık Mantık Yönteminin Kullanılması: Kastamonu ili Örneği. YYUFBED. 2025;30:172–190.
MLA
Taştan, Bekir, ve Emin Ziya Bozkan. “Rüzgâr Enerji Santrallerinin Kuruluş Yeri Seçiminde CBS, Çok Kriterli Karar Verme Analizi ve Bulanık Mantık Yönteminin Kullanılması: Kastamonu ili Örneği”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 30, sy 1, Nisan 2025, ss. 172-90, doi:10.53433/yyufbed.1563665.
Vancouver
1.Bekir Taştan, Emin Ziya Bozkan. Rüzgâr Enerji Santrallerinin Kuruluş Yeri Seçiminde CBS, Çok Kriterli Karar Verme Analizi ve Bulanık Mantık Yönteminin Kullanılması: Kastamonu ili Örneği. YYUFBED. 01 Nisan 2025;30(1):172-90. doi:10.53433/yyufbed.1563665