Araştırma Makalesi

Ahır gübresi ve Arıtma Çamurunun Turp (Raphanus sativus L) Bitkisi ve Toprağında Makro, Mikro Element ve Ağır Metal İçeriği Üzerine Etkisi

Cilt: 30 Sayı: 3 24 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Ahır gübresi ve Arıtma Çamurunun Turp (Raphanus sativus L) Bitkisi ve Toprağında Makro, Mikro Element ve Ağır Metal İçeriği Üzerine Etkisi

Öz

Bu çalışmanın amacı, arıtma çamurunun (AÇ), kireçli ve organik maddece fakir topraklarda, önemli bir diğer organik madde girdisi olan ahır gübresi (AG) ile karşılaştırmalı olarak turp (Raphanus sativus L.) bitkisinin gelişimi makro, mikro element ve ağır metal içeriğine etkilerini ve sürdürülebilir tarım açısından sağlayabileceği katkıları değerlendirmektir. Bu amaçla; tesadüf parselleri deneme desenine göre yürütülen saksı denemesinde uygulamalar: 1-Kontrol, 2-AG (5 ton da-1), 3-AÇ1:(1.25 ton da-1), 4-AÇ2:(2.5 ton da-1), 5- AÇ3:(5.0 ton da-1), 6-AÇ4:(7.5 ton da-1). Elde edilen sonuçlara göre, AÇ' nin yüksek azot (N) içeriği ve düşük C/N oranı, muhtemelen organik maddenin hızlı mineralizasyonunu teşvik ederek toprakta mikrobiyel aktiviteyi ve besin döngüsünü artırmıştır. Buna göre, turp bitkisinde yaprak ve yumru yaş ağırlığını önemli ölçüde artmıştır. Buna karşılık, AG azotu daha yavaş serbest bıraktığı için turp bitkisinin büyüme döngüsü sırasında sınırlı etki nedeniyle kontrolle benzer etki görülmüştür. Kullanılan düzeye göre, arıtma çamurunun 7.5 ton da-1 düzeyinin toprak özelliklerinden pH, organik madde içeriğinde önemli değişime neden olması kuvvetli alkali toprakta turp bitkisinin hem sürgün hem de kök taze ağırlığını önemli ölçüde artırmıştır. Bununla birlikte, yaprak ve toprak makro ve mikro besin elementi içeriğinde de önemli artışa neden olmuştur. Ağır metal içeriği arıtma çamurunun artan düzeyleri ile artış gösterse de Toprak Koruma Yönetmeliğine göre, stabilize arıtma çamurunun uygulanacağı toprakta izin verilen sınır değerlerinin oldukça altında olduğu tespit edilmiştir. Tüm bu sonuçlara göre, arıtma çamurunun 7.5 ton düzeyi organik maddesi düşük, alkali topraklarda, turp bitkisinin gelişimini ve besin elementi alımını önemli ölçüde iyileştirmiştir.

Anahtar Kelimeler

Ağır metal, Ahır gübresi, Arıtma çamuru, Makro element, Mikro element, Turp (Raphanussativus L)

Kaynakça

  1. Adelodun, B., Kumar, P., Odey, G., Ajibade, F. O., Ibrahim, R. G., Alamri, S. A., & Choi, K. S. (2022). A safe haven of SARS-CoV-2 in the environment: Prevalence and potential transmission risks in the effluent, sludge, and biosolids. Geoscience Frontiers, 13(6), 101373. https://doi.org/10.1016/j.gsf.2022.101373
  2. Alpaslan, M., Güneş, A., & İnal, A. (1998). Deneme tekniği. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları: 1501, Ders Kitabı:423, Ankara.
  3. Atsak, B., & Çirka, M. (2024). Arıtma çamuru ve bor uygulamalarının fasulyedeki (Phaseolus vulgaris L.) ağır metal ve mikro element düzeyleri üzerine etkisi. Journal of the Institute of Science and Technology, 14(3), 944-957.
  4. Banjoko, B., & Sridhar, C. M. K. (2016). Upgrading wastewater treatment systems for urban water reuse.Urban Water Reuse Handbook. CRC Press: Boca Raton, FL, USA, pp. 497–516.
  5. Bourioug, M., Alaoui-Sehmer, L., Laffray, X., Benbrahim, M., Aleya, L., & Alaoui-Sossé, B. (2015). Sewage sludge fertilization in larch seedlings: effects on trace metal accumulation and growth performance. Ecological Engineering, 77, 216-224.
  6. Bouyoucos, G. J. (1965). Plaster of parís Mockel ectrical measuring unitfor making a continuous measurement of soil moisture under field conditions.
  7. Berada, C. C., Soares, M. B., Tavanti, R. F. R., Viana, D. G., da Silva Freddi, O., Piedade, A. R., Mahl, D., Traballi, R.C., & Guerrini, I. A. (2020). Successive sewage sludge fertilization: recycling for sustainable agriculture. Waste Management, 109, 38-50. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2020.04.045
  8. Çakır, H. N., & Çimrin, K. M. (2018a). Kentsel arıtma çamur uygulamalarının etkisi: I. mısır bitkisi ve topraktaki bazı besin maddesi (N, P, K, Ca, Mg) içerikleri üzerine etkisi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 21(6), 882-890. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.452930
  9. Çakır, H. N., & Çimrin, K. M. (2018b). Kentsel arıtma çamuru uygulamalarının etkisi; II. mısır bitkisi ve toprağın mikro besin element ve ağır metal içerikleri üzerine etkisi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 21(6), 891-901. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.452931
  10. Çakır, H. N., & Çimrin, K. M. (2020). The effect of sewage sludge applications on the growth of maize (Zeamays L.) and some soil properties. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 23(2), 321-327. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.565751

Kaynak Göster

APA
Boysan Canal, S., & Bozkurt, M. A. (2025). Ahır gübresi ve Arıtma Çamurunun Turp (Raphanus sativus L) Bitkisi ve Toprağında Makro, Mikro Element ve Ağır Metal İçeriği Üzerine Etkisi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 30(3), 1153-1165. https://doi.org/10.53433/yyufbed.1730694
AMA
1.Boysan Canal S, Bozkurt MA. Ahır gübresi ve Arıtma Çamurunun Turp (Raphanus sativus L) Bitkisi ve Toprağında Makro, Mikro Element ve Ağır Metal İçeriği Üzerine Etkisi. YYUFBED. 2025;30(3):1153-1165. doi:10.53433/yyufbed.1730694
Chicago
Boysan Canal, Sibel, ve Mehmet Ali Bozkurt. 2025. “Ahır gübresi ve Arıtma Çamurunun Turp (Raphanus sativus L) Bitkisi ve Toprağında Makro, Mikro Element ve Ağır Metal İçeriği Üzerine Etkisi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 30 (3): 1153-65. https://doi.org/10.53433/yyufbed.1730694.
EndNote
Boysan Canal S, Bozkurt MA (01 Aralık 2025) Ahır gübresi ve Arıtma Çamurunun Turp (Raphanus sativus L) Bitkisi ve Toprağında Makro, Mikro Element ve Ağır Metal İçeriği Üzerine Etkisi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 30 3 1153–1165.
IEEE
[1]S. Boysan Canal ve M. A. Bozkurt, “Ahır gübresi ve Arıtma Çamurunun Turp (Raphanus sativus L) Bitkisi ve Toprağında Makro, Mikro Element ve Ağır Metal İçeriği Üzerine Etkisi”, YYUFBED, c. 30, sy 3, ss. 1153–1165, Ara. 2025, doi: 10.53433/yyufbed.1730694.
ISNAD
Boysan Canal, Sibel - Bozkurt, Mehmet Ali. “Ahır gübresi ve Arıtma Çamurunun Turp (Raphanus sativus L) Bitkisi ve Toprağında Makro, Mikro Element ve Ağır Metal İçeriği Üzerine Etkisi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 30/3 (01 Aralık 2025): 1153-1165. https://doi.org/10.53433/yyufbed.1730694.
JAMA
1.Boysan Canal S, Bozkurt MA. Ahır gübresi ve Arıtma Çamurunun Turp (Raphanus sativus L) Bitkisi ve Toprağında Makro, Mikro Element ve Ağır Metal İçeriği Üzerine Etkisi. YYUFBED. 2025;30:1153–1165.
MLA
Boysan Canal, Sibel, ve Mehmet Ali Bozkurt. “Ahır gübresi ve Arıtma Çamurunun Turp (Raphanus sativus L) Bitkisi ve Toprağında Makro, Mikro Element ve Ağır Metal İçeriği Üzerine Etkisi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 30, sy 3, Aralık 2025, ss. 1153-65, doi:10.53433/yyufbed.1730694.
Vancouver
1.Sibel Boysan Canal, Mehmet Ali Bozkurt. Ahır gübresi ve Arıtma Çamurunun Turp (Raphanus sativus L) Bitkisi ve Toprağında Makro, Mikro Element ve Ağır Metal İçeriği Üzerine Etkisi. YYUFBED. 01 Aralık 2025;30(3):1153-65. doi:10.53433/yyufbed.1730694