CEVAT DURSUNOĞLU’NUN AZINLIK VE MİLLET TANIMLAMALARIYLA İLGİLİ RAPORU

Öz

İmparatorluk geleneği sonrası Cumhuriyet ile birlikte yeni rejim, kendi

argümanları doğrultusunda bir hareket alanı belirledi. Bu yeni anlayış, imparatorluk

teamüllerinin dışında ulus normlarını içine alan milli model oluşturma iddiasıydı.

Yeni sistem merkeziyetçi bir karakterle arzu ettiği ulus-kimliğini tesis etmek için

farklı bölgelerde uzman kişilere çalışmalar yaptırdı. Hazırlanan raporlar yeni

kimliğin şekillenmesine önemli dinamizm kattı. Bu bağlamda Kars Milletvekili

Cevat Dursunoğlu’nun II. Dünya Savaşı döneminde hazırladığı rapor hem dönem

hem de içerik açısından diğer çalışmalardan farklı tablo sundu. Hazırlanan

raporların çoğunluğu erken Cumhuriyet dönemini kapsaması ve sadece bir bölgeyi

veya etnik/farklı kültürel unsurları içinde barındırırken Dursunoğlu’nun hazırladığı

rapor, farklı olarak hem azınlıklara, etnik-dini kimliklere ve farklı kültürlere önemli

ölçüde yer vermekteydi. Rapor, Pomaklardan Yahudilere, Rumlardan Ermenilere

Irkçılardan Kürtlere geniş yelpazede, farklı/çeşitli unsurları ihtiva etmekteydi.

Rapor erken Cumhuriyet döneminde ortaya konulan diğer çalışmalarla bazı

noktalarda paralellik gösterse de Ermenilerle ilgili yaklaşımları kendi içinde bir

özgünlüğü barındırmaktaydı. Yahudilerle ilgili gerektiği durumlarda ülke dışına

çıkarılmaları/daimi sürgün seçeneği radikal, fakat gerçekçi olmayan yanılsamanın

ürünüydü.

Anahtar Kelimeler

• Cevat Dursunoğlu,Ermeniler,Pomaklar,Rumlar,Yahudiler

Kaynakça

1. Arşivler Cumhurbaşkanlığı Başbakanlık Arşivi TBMM Arşivi Cevat Dursunoğlu’nun Tercüme-i Hal Dosyası, No: 1151. Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Arşivi Resmi Yayınlar Türk Ocakları 1927 Senesi Kurultay Zabıtları. (1928). Ankara: Ankara Türk Ocakları Merkez Heyeti Matbaası. TİÜK Arşivi İstanbul Genel Nüfus Sayımı (20 İlkteşrin 1935), Kati ve Mufassal Neticeler. (1936). Ankara: Devlet Basımevi. 1926 Türk Ocakları Zabıtları. (1927). İstanbul: Kader Matbaası. Umumi Müfettişler Konferansında Görüşülen ve Dahiliye Vekaletini İlgilendiren İşlere Dair Toplantı Zabıtları ile Rapor ve Hülasası, (1937). Ankara: Başvekalet Matbaası. Gazeteler Akşam Cumhuriyet Ulus Kitap ve Makaleler Arslan, Y.(1997). Türkiye Komünist Fırkası’nın Kuruluşu ve Mustafa Suphi. Ankara. Aygil, Y. (2003). Turanlı Hristiyanlar. İstanbul: İnkılap Yayınları. Barutçu, F.A. (1977). Siyasi Anılar. İstanbul: Milliyet Yayınları. Başak, T. (2000). Milli Mücadele Günlerinde Cevat Dursunoğlu. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Atatürk Üniversitesi/ Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum. Baykal, B.S. (1969). Erzurum Kongresi İle İlgili Belgeler. Ankara. Dursunoğlu, C. (1946). Milli Mücadelede Erzurum. Ankara. Goloğlu, M. (1968). Erzurum Kongresi. Ankara. Kırzıoğlu, F. (1993). Bütünüyle Erzurum Kongresi. Ankara. Konukçu, E. (1992). Selçuklulardan Cumhuriyete Erzurum. Ankara. Öztürk, S. (2012). İsmet Paşa’nın Kürt Raporu. İstanbul: Doğan Kitap Pınar M. (2016). Tek Parti Döneminde Pomaklar. Tarih Okulu Dergisi. 25, 803-835. Pınar M. (2016). Tek Parti Döneminde Trakya’da Siyasi Hayat ve Yahudiler. Ankara: Grafiker Yayınları. Pınar M. (2016). Türk Ocakları Kurultaylarında Dil Meselesi, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi. 23, 179-200. Sılan, N.S. (2010). Doğu Anadolu’da Toplumsal Mühendislik Dersim -Sason (1934-1946). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları. Tunçay, M. (2009). Türkiye’de Sol Akımlar I. İstanbul: İletişim Yayınları.